Γνωριμία με τους συγγραφείς, τους καλλιτέχνες και ευρύτερα τους πνευματικούς δημιουργούς του Δήμου Καντάνου-Σελίνου

ΚΕΝΤΡΟ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
ΑΡΩΓΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΝΤΑΝΟΥ-ΣΕΛΙΝΟΥ
ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ

Διήμερο 

Γνωριμία με τους συγγραφείς, καλλιτέχνες και ευρύτερα τους πνευματικούς δημιουργούς του Δήμου Καντάνου-Σελίνου

Κάντανος, Αίθουσα εκδηλώσεων του Δήμου Σάββατο 10 και Κυριακή 11 Απριλίου 2021

Το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας, συνεχίζοντας την προσπάθειά του να γνωρίσουμε τους συγγραφείς και γενικότερα τους πνευματικούς δημιουργούς και το έργο τους όλων των Δήμων της Κρήτης, οργανώνει, στην Κάντανο, στη δημοτική αίθουσα εκδηλώσεων, το Σάββατο 10 και την Κυριακή 11 Απριλίου 2021, με την αρωγή του Δήμου Καντάνου-Σελίνου και τη συνδρομή του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου, διήμερο με θέμα « Γνωριμία με τους συγγραφείς, τους καλλιτέχνες και ευρύτερα τους πνευματικούς δημιουργούς του Δήμου Καντάνου-Σελίνου».

                                                    Χανιά 27 Ιανουαρίου 2020

ο πρόεδρος                                                                                             

Κώστας Μουτζούρης 


 η γραμματέας  
 Ελένη Κωβαίου

Ομιλία με θέμα: «Η τεχνολογία στην αρχαία Ελλάδα, από τα γρανάζια του Αρχιμήδη στο Μηχανισμό των Αντικυθήρων»

Γίνεται γνωστό ότι στις 19 Φεβρουαρίου 2020, ημέρα Τετάρτη και ώρα 7.00 μ.μ,  θα γίνει ομιλία στο Πνευματικό Κέντρο στα Χανιά, από τον καθηγητή Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Πατρών κ. Ευτύχιο Παπαδοπετράκη.

Το θέμα της ομιλίας είναι: «Η τεχνολογία στην αρχαία Ελλάδα, από τα γρανάζια του Αρχιμήδη στο Μηχανισμό των Αντικυθήρων»

Την εκδήλωση οργανώνει ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου, με συνδιοργανωτές την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, το Δήμο Καντάνου-Σελίνου και την Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία Παράρτημα Χανίων.

Συμπλήρωση μετά την 19-2-2020
Τελικά πραγματοποιήθηκε η διάλεξη που είχαμε αναγγείλει πως θα γίνει από τον πανεπιστημιακό μαθηματικό κ. Παπαδοπετράκη, στο Πνευματικό κέντρο Χανίων.

Η διάλεξη ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και ο ομιλητής άριστος.

Η συμμετοχή του κόσμου ήταν πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που εκτιμούσαμε. Γιαυτό, αφού γέμισε ασφυκτικά η αίθουσα που είχαμε προγραμματίσει να γίνει η διάλεξη, αναγκαστήκαμε να αλλάξουμε αίθουσα και να πάμε στο μεγάλο αμφιθέατρο του Πνευματικού κέντρου Χανίων. Για να μπορέσει να βρει κάθισμα, και να καθίσει ο κόσμος που είχε έλθει.

Ευχαριστούμε τον καθηγητή και ελπίζουμε στο προσεχές μέλλον να έχουμε την ευκαιρία από τον ίδιο η άλλους επιστήμονες να παρακολουθήσουμε παρόμοιες ενδιαφέρουσες διαλέξεις.
Επίσης ευχαριστούμε όλους όσους βοήθησαν στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης αυτής

ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΕΛΙΝΙΩΤΕΣ ΝΕΚΡΟΥΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΟΪΤΑΛΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ 1940-1941

Προκειμένου στην επέτειο της 28ης Οκτωβρίου να τιμηθούν οι Σελινιώτες που σκοτώθηκαν κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940-1941, παρακαλούμε όσους έχουν φωτογραφίες τους, η διάφορα άλλα στοιχεία που αφορούν τη δράση τους και το θάνατο τους, η διπλώματα που τους έχουν χορηγηθεί, η γράμματα που έστειλαν στους δικούς τους ανθρώπους, να επικοινωνήσουν με τον Πρόεδρο του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου Λουκά Μπασιά στο τηλέφωνο 6977390273.
Ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου θα συνεργαστεί σχετικά  με τους πολιτιστικούς συλλόγους του Σελίνου και το Δήμο Καντάνου Σελίνου.
Σημειώνεται ότι στον πόλεμο αυτό σκοτώθηκαν 30 Σελινιώτες.

ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΝΔΑΝΟΥ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ                                    Χανιά 15-9-2018

ΨΗΦΙΣΜΑ

Ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου, συμπαρίσταται στον αγώνα που γίνεται αυτήν την περίοδο, λόγω του αποχαρακτηρισμού των σχολείων της Κανδάνου ως δυσπρόσιτων.

Πιστεύει ότι ο αποχαρακτηρισμός αυτός θα συμβάλλει στην ακόμη μεγαλύτερη εγκατάλειψη και ερήμωση της ευρύτερης περιοχής της.

Καλεί τις αρμόδιες υπηρεσίες να ανακαλέσουν την απόφαση που έλαβαν και να χαρακτηρίσουν ξανά τα σχολεία της Κανδάνου ως δυσπρόσιτα. Είναι κάτι που εκτός των σημαντικών άλλων λόγων που το κάνουν αναγκαίο, το  απαιτεί και η  ιστορικότητα της περιοχής.

Ο Πρόεδρος                                                                              Η Γεν. Γραμματέας

Λουκάς Μπασιάς                                                                       Ειρήνη Γεντεκάκη

Ημερίδα στη Σούγια για την Λισό

ΙΣΤΟΡΙΚΗ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ

                                                          ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ

                                                                         

                                                                             ΔΗΜΟΣ ΚΑΝΤΑΝΟΥ -  ΣΕΛΙΝΟΥ

                                                          ΗΜΕΡΙΔΑ

                   Η Λισός και η ευρύτερη περιοχή της

    Σούγια ( Μουσείο ), Κυριακή 8 Ιουλίου 2018

                                                 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Η Ιστορική, Λαογραφική και Αρχαιολογική Εταιρεία Κρήτης, ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου και ο Δήμος Καντάνου – Σελίνου, με τη συνδρομή του Επαγγελματικού Συλλόγου και του Πολιτιστικού Συλλόγου Σούγιας, οργανώνουν, στη Σούγια, την Κυριακή 8 Ιουλίου 2018, ημερίδα με θέμα « Η Λισός και η ευρύτερη περιοχή της » και σας προσκαλούν να την παρακολουθήσετε.

                                         Πρόγραμμα ημερίδας

8.30   Εγγραφή συνέδρων

8.45      Καλωσορίσματα από τους οργανωτές – Χαιρετισμοί

Α  ΣΥΝΕΔΡΙΑ  

 

 Προεδρείο :  Αρχόντισσα Παπαδερού και Μιχάλης Μπικάκης

9.10    Σταυρούλα Μαρκουλάκη, αρχαιολόγος, πρώην πρόεδρος της ΙΛΑΕΚ, « Η

         τοπογραφία της Λισού »

9.30    Λευτέρης Πλάτων, καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου  Αθηνών, «  Λισός 1957 – 1960 : μια αρχαία πολιτεία αναδύεται στο φως »

10.00  Κωνσταντίνα Βενιέρη, αρχαιολόγος, « Το Κοινό των Ορείων »

10.20  Αναστασία Μαλούκου, DEA ΝΕ Φιλολογίας, « Η Αρχαία Λισσός ως

           εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην αίθουσα διδασκαλίας »

10.40 – 11.00  Συζήτηση

11.00 – 11.30  Διάλειμμα

Β  ΣΥΝΕΔΡΙΑ 

 Προεδρείο : Λευτέρης Πλάτων και Σταυρούλα Μαρκουλάκη

11.30  Κώστας Αρχοντάκης, γιατρός, ερευνητής, « Τα Ασκληπιεία στην αρχαιότητα »

11.50    Μανόλης Μανούτσογλου, καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης, «

           Υδροχημικά   χαρακτηριστικά και γεωλογικό περιβάλλον της κρήνης του

           Ασκληπιείου της Λισού

12.20  Κώστας Ψαράκης, αρχαιολόγος, « Αναφορά σε Βυζαντινά Μνημεία του

            Νοτιοανατολικού Σελίνου »

12.40  Νεκτάριος Νικολακάκης, ιστορικός, τουρκολόγος, διδάκτωρ Εκκλησιαστικής

           Ιστορίας του ΑΠΘ, «Τα Κάτω Χωριά του Ανατολικού Σελίνου στη διάρκεια

           της  Οθωμανικής κυριαρχίας : Οι οικισμοί Μονή και Κουστογέρακο με βάση

           την  ανέκδοτη οθωμανική Απογραφή του 1650 »

13.00 – 13.20  Συζήτηση

Γ  ΣΥΝΕΔΡΙΑ

  Προεδρείο : Λουκάς Μπασιάς και Μανόλης Μανούτσογλου

18.30    Νανά ( Ιωάννα ) Χαλκιαδάκη – Μπασιά, φιλόλογος, « Πώς είδαν το Σέλινο και  τι είδαν στο Σέλινο, κατά καιρούς, ξένοι περιηγητές »

18.50    Αρχόντισσα Παπαδερού – Ναναδάκη, φιλόλογος, αντιπρόεδρος, τέως

            πρόεδρος, της ΙΛΑΕΚ, « Η Σούγια στα νεότερα χρόνια »

19.10    Ευτύχης Κορκίδης, ιστορικός και λαογραφικός ερευνητής, « Έθιμα και

           παραδόσεις στο Νοτιοανατολικό Σέλινο »

19.30    Αλέξανδρος Κ. Παπαδερός, διδάκτωρ Φιλοσοφίας, αντιπρόεδρος της

            Εταιρείας Κρητικών Σπουδών – Ιδρύματος Καψωμένου,  « Το πανηγύρι του

           Αγίου Κηρύκου και της μητρός αυτού Ιουλίτης »

19.50 – 20.10  Συζήτηση

20. 10 – 21.10   ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ  « Το παρόν και το μέλλον

            της Λισού », με συντονιστή τον Κώστα Μουτζούρη, πρόεδρο της ΙΛΑΕΚ.

             Θα κληθούν να συμμετάσχουν οι Φορείς που εμπλέκονται :

Η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων

Ο Δήμος Καντάνου – Σελίνου

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων

Το Πολυτεχνείο Κρήτης

Το Δασαρχείο Χανίων

Το Λιμενικό Ταμείο

Ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου

Η Εταιρεία Σέλινο Α. Ε.

Οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι της περιοχής

Ο Σύλλογος Σελινιωτών Αττικής

Η Μαρία  Ανδρεαδάκη Βλαζάκη, γενική γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού

21.10 – 21.20  Απολογισμός  - ( Από ) Χαιρετισμοί

 Οργανωτική Επιτροπή

Κώστας Μουτζούρης, πρόεδρος της ΙΛΑΕΚ

Αρχόντισσα Παπαδερού, αντιπρόεδρος της ΙΛΑΕΚ

Σούλα Ζώτου, εκπρόσωπος της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων

Νίκος Φιωτοδημητράκης, αντιδήμαρχος Καντάνου  -  Σελίνου

Μιχάλης Μπικάκης, αντιδήμαρχος Καντάνου  -  Σελίνου

Λουκάς Μπασιάς, πρόεδρος του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου

Μαριάννα Καβρουλάκη, ανεξάρτητη ερευνήτρια, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΙΛΑΕΚ

Αντώνης Κοσμαδάκης, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Σούγιας

για τη ΙΛΑΕΚ      για τον Σύλλογο Επιστημόνων   για τον Δήμο Καντάνου – Σελίνου

      ο πρόεδρος                            ο πρόεδρος                                ο δήμαρχος

Κώστας Μουτζούρης            Λουκάς Μπασιάς                       Αντώνης Περάκης

Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΩΝ. ΣΕΙΡΑΔΑΚΗ

ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣΕΛΙΝΙΩΤΩΝ 
«ΤΟ ΨΗΛΑΦΙ»

Σ.Σ. Δημοσιεύουμε σήμερα την ομιλία που έκαμε ο κ. Δημ. Κων. Σειραδάκης, στις 21/12/2017, κατά την παρουσίαση του ημερολογίου του έτους 2018, που εξέδωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος των Απανταχού Ανατολικοσελινιωτών «Το Ψηλάφι».

Ο ομιλητής υπό το κράτος άκρας συναισθηματικής φόρτισης, αφού και ο ίδιος, αν και παιδί, ήταν παρών στο περιστατικό που περιέγραψε, διηγήθηκε την τραγική περιπέτεια και τον θανάσιμο κίνδυνο που πέρασαν τα γυναικόπαιδα του Λιβαδά κατά την πυρπόληση του χωριού από τους Γερμανούς, στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου 1943.

Η εφημερίδα μας εκφράζει την έκπληξη και την απορία της πώς έμεινε στην αφάνεια ένα τόσο συγκλονιστικό περιστατικό, όπως αυτό που περιγράφει ο κ. Σειραδάκης. Ένα περιστατικό που είναι άγνωστο στους πολλούς, που ηθελημένα ή αθέλητα είναι αποσιωπημένο και επισκιασμένο από άλλα ήσσονος ίσως σημασίας περιστατικά. Πώς, αλήθεια, αφήνουμε να καλύπτονται από τη σιωπή και τη λήθη τέτοιες τραγικές σελίδες της ιστορίας μας;

 Θέλουμε ακόμη να σημειώσουμε την επισήμανση που κάνουν διαπρεπείς νομικοί κύκλοι οι οποίοι τονίζουν ότι « σύμφωνα με τους κανόνες του Διεθνούς Ποινικού Δικαίου η εκ μέρους ενός πάνοπλου κατακτητή άσκηση αφόρητης ψυχολογικής πίεσης με την απειλή άμεσου και ομαδικού θανάτου και η κατατρομοκράτηση αθώων γυναικόπαιδων τα οποία εξ αντικειμένου ήταν αδύνατον να αντιδράσουν και να αμυνθούν, αποτελεί όχι απλά έγκλημα πολέμου αλλά έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

Η ομιλία του κ. Σειραδάκη έχει ως εξής:

Αιδεσιμότατε, κύριε Δήμαρχε του Δήμου Χανίων, κύριε Δήμαρχε του Δήμου Καντάνου Σελίνου, κ. Πρόεδρε του Εκπολιτιστικού Συλλόγου των Απανταχού Ανατολικοσελινιωτών «Το Ψηλάφι», φίλοι Σελινιώτες, Κυρίες και Κύριοι,

Μόλις χθες το απόγευμα είχα τη χαρά να πάρω στα χέρια μου το ημερολόγιο του 2018, που εξέδωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος των Απανταχού Ανατολικοσελινιωτών «Το Ψηλάφι». Μόλις γύρισα το πρώτο φύλλο του ημερολογίου ένιωσα μια ευχάριστη έκπληξη γιατί αντίκρισα μια εξαιρετική φωτογραφία της ομάδας του ριζίτικου τραγουδιού του Συλλόγου. Πρόσωπα σοβαρά και στεγνά, μορφές με δωρική αυστηρότητα και σοβαρότητα, που δένουν αρμονικά με το αυστηρό τοπίο της σελινιώτικης Μαδάρας. Μου φάνηκε πως από στιγμή σε στιγμή θα αρχίσουν να τραγουδάνε «Τα Αγρίμια» ή κάποιο άλλο ριζίτικο και ετοιμάστηκα και εγώ να συνοδέψω το τραγούδι.

Η ευχάριστη έκπληξή μου συνεχίστηκε και στα επόμενα φύλλα, όπου απεικονίζονται τα κυριότερα Μνημεία του Ανατολικού Σελίνου στα οποία είναι συμπυκνωμένη όλη η ιστορία της περιοχής. Τέσσερα Μνημεία που μιλούν με τη σιωπή και την αυστηρότητά τους για τους αγώνες και τις θυσίες των κατοίκων της περιοχής για ελευθερία και δικαιοσύνη.

Τέλος, στα δύο τελευταία φύλλα είδα με πολλή χαρά δύο καταπληκτικές φωτογραφίες της Μαδάρας: Η μία από την κορυφή «Ψηλάφι» και η άλλη από το «Σελί της Πέτρας» Σε αυτές απεικονίζεται όλη η ομορφιά και το μεγαλείο της Μαδάρας, με τα γκρεμνά και τα ρουμάνια της, με τις νεροσυρμές και τα φαράγγια, με τους πρίνους και τα κυπαρίσσια, με τα αγρίμια και τα φουριάρικα, με τα χιόνια και την κατσιφάρα της.

Στις κακοτράχαλες πλαγιές αυτής της Μαδάρας είναι χτισμένα τα χωριά του Ανατολικού Σελίνου, ορεινά και απροσπέλαστα, αληθινές αετοφωλιές και από τη φύση τους ορεινά και δυσπρόσιτα. Σε αυτήν λοιπόν, την κακοτράχαλη γωνιά της Μαδάρας μια φούχτα ανθρώπων ζει, δουλεύει και προ πάντων πολεμά, γράφοντας αιώνες τώρα τη δική τους ιστορία. Και δεν είναι υπερβολή να πω πως αυτό το αυστηρό τοπίο, αυτή η φύση η άγρια και απροσπέλαστη, επέδρασε καταλυτικά πάνω στο χαραχτήρα των κατοίκων της περιοχής και δημιούργησε έναν ξεχωριστό, θα έλεγα, τύπο ανθρώπου, τον τύπο του Ορεινού Σελινιώτη, που είναι ένα ιδιότυπο μείγμα άγριου επαναστάτη και πολεμιστή μα και πρωτοπόρου στα έργα του φωτός και του πολιτισμού. Έναν τύπο που πολλές φορές έβαλε «τον Μπέτη του Σημάδι», όπως λέμε, ενάντια στους κάθε λογής επιδρομείς, που θέλησαν να πατήσουν τούτο «Το Αλωνάκι», όπως έλεγε και το Μεσολόγγι ο Διονύσιος Σολωμός.

Μια σελίδα από τους αγώνες τούτου του τόπου, ένα συγκλονιστικό περιστατικό της σύγχρονης ιστορίας του, στο οποίο υπήρξα αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας, παρά τη μικρή ηλικία μου, θα ήθελα να σας διηγηθώ με πολλή συντομία, αν έχω την ανοχή και την υπομονή σας.

Στο χωριό μου, το Λιβαδά του Ανατολικού Σελίνου, πάνω από την κεντρική πλατεία του χωριού και το δρόμο που οδηγεί προς Κουστογέρακο, υπάρχει και σήμερα ακόμη ένα ερειπωμένο κτίσμα, γνωστό με το όνομα «Το Τηλέφωνο». Ονομάστηκε έτσι γιατί σε αυτό ήταν εγκαταστημένο προπολεμικά το μοναδικό τηλέφωνο του χωριού. Το Τηλέφωνο απόχτησε μια ιδιαίτερη ιστορική και τραγική διάσταση γιατί μέσα σ’ αυτό στις 29 και 30/9/1943 οι Γερμανοί φυλάκισαν, χωρίς νερό και τροφή, τα γυναικόπαιδα του Λιβαδά και τα απειλούσαν με ομαδική εκτέλεση δι’ αεροπορικού βομβαρδισμού, ενώ πυρπολούσαν και ξεθεμέλιωναν το χωριό. Έλεγαν λοιπόν στα γυναικόπαιδα: «Εδώ θα σας εκτελέσουμε όλες μαζί. Θα καλέσουμε ένα αεροπλάνο να ρίξει μια βόμβα στο σπίτι να πεθάνετε όλες μαζί».

Στον ουρανό των Τριών Χωριών περιπολούσαν συνεχώς σμήνος γερμανικών αεροπλάνων κάθετης εφόρμησης, τα περίφημα Στούκας, τα οποία, σαν δαίμονες της κόλασης, ορμούσαν σαν γεράκια προς τα κάτω και σκορπούσαν τον τρόμο και το θανατικό. Κάποια στιγμή ο δαιμονικός θόρυβος των Στούκας, συνοδευόμενος μάλιστα και από τα εφιαλτικά σφυρίγματα των σειρήνων τους, έγινε εντονότερος και ολοένα πλησίαζε προς το «Τηλέφωνο».

Οι γυναίκες, φοβούμενες ότι από στιγμή σε στιγμή έφθανε το τέλος τους, άρχισαν να ασπάζονται η μία την άλλη και κινούμενες ίσως από το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, όρμησαν όλες μαζί προς την «λεμπάρτα» που οδηγούσε στο ισόγειο του τηλεφωνείου, παρασύροντας μαζί και τα παιδιά τους. Ο Γερμανός φρουρός που φρουρούσε το βορινό παράθυρο του ισογείου είδε αυτήν την απεγνωσμένη κίνηση των γυναικόπαιδων και είναι άγνωστο τι σκέφτηκε. Είναι πιθανόν να την θεώρησε ως απόπειρα ομαδικής απόδρασης και έριξε «στο ψαχνό». Από τα πυρά του σκοτώθηκε επί τόπου η 14χρονη Αμαλία Νικ. Τσουρή και τραυματίστηκε θανάσιμα η 16χρονη Μαίρη Χαρ. Σειραδάκη, την οποία στη συνέχεια οι Γερμανοί εξετέλεσαν πυροβολώντας την εξ επαφής στην πλατεία της Κείθε Βρύσης.

Πανικόβλητα τα γυναικόπαιδα, μπροστά στη νέα αυτή απειλή γύρισαν πάλι πίσω και από την ίδια «λεμπάρτα» ανέβηκαν πάλι στον 1^ο όροφο του τηλεφωνείου, όπου μέτρησαν τις πληγές τους.

Θέλω να επισημάνω πως το όπλο με το οποίο πυροβολούσε τα γυναικόπαιδα ο Γερμανός φρουρός ήταν επαναληπτικό και όχι αυτόματο. Εύκολα καταλαβαίνει κανείς τι θα γινόταν αν έριχνε στο σωρό με αυτόματο όπλο. Και δεν ξέρω, αλήθεια, τι σκέφτηκε και αν τον έπιασε «το πονόψυχό του» και δεν πυροβολούσε ταχύτατα γιατί οι Γερμανοί δεν μας είχαν συνηθίσει σε τέτοιες ευαισθησίες. Το αντίθετο μάλιστα…

Παρεμπιπτόντως θα ήθελα να αναφέρω ότι παρόμοια απειλή ξαναχρησιμοποίησαν οι Γερμανοί και την επομένη, όταν οδηγούσαν τα γυναικόπαιδα του Λιβαδά στη Σούγια και από εκεί στις φυλακές της Αγιάς, με τελικό προορισμό το κολαστήριο του Νταχάου. Στη θέση λοιπόν «Κουτρουλού Κερατές» απείλησαν πάλι τα γυναικόπαιδα ότι αν δουν το παραμικρό θα τα βάλουν μέσα στο δάσος «Μαχιά» και θα τα κάψουν ζωντανά.

Συνεπεία όλων αυτών των τραγικών γεγονότων που διαδραματίστηκαν στο κτήριο αυτό, «Το Τηλέφωνο» απόχτησε μια ιδιαίτερη ιστορική και δραματική σημασία και διάσταση και έμεινε στη μνήμη των ντόπιων και όχι μόνον, ως εμβληματικό τοπωνύμιο, σύμβολο θυσίας και μαρτυρίου των κατοίκων της περιοχής.

Η συνέχεια του παραπάνω περιστατικού είναι, όπως θα διαπιστώσετε, χαρακτηριστική και διαδραματίζεται στο χωριό μου, το Λιβαδά μετά την απελευθέρωση.

Το σπίτι αυτό «το Τηλέφωνο» ήταν και είναι δικό μας. Πριν από 25 περίπου χρόνια ήλθε στο Λιβαδά ένας Γερμανός τουρίστας ο οποίος ήθελε να αγοράσει ένα σπίτι στο χωριό μας. Η προτίμησή του μάλιστα ήταν να αγοράσει ένα σπίτι ερείπιο από τον πόλεμο, για να το διαμορφώσει, λέει, στη συνέχεια όπως εκείνος ήθελε. Περνώντας λοιπόν, κάτω από το πατρικό μου σπίτι είδε το μισογκρεμισμένο ιστορικό «Τηλέφωνο». Ψάχνοντας και ρωτώντας έμαθε πως ιδιοκτήτες του ερείπιου ήμασταν εγώ και τα αδέλφια μου. Απευθύνθηκε σε έναν, ας πούμε μεσίτη, από τον οποίο ζήτησε να βρει εμένα και να μου ζητήσει να του πουλήσω το ερείπιο.

Πράγματι ήλθε σε μένα ο κατά τα άλλα φίλος και περιχαρής μου ανακοίνωσε ότι ένας Γερμανός θέλει να αγοράσει το ερειπωμένο «Τηλέφωνο». Μάλιστα μου ανακοίνωσε ότι ο αγοραστής ήταν διατεθειμένος να πληρώσει έξι και ενδεχομένως επτά εκατομμύρια δραχμές (τότε ήταν οι δραχμές) Ήταν μάλιστα χαρούμενος γιατί προφανώς θεωρούσε σίγουρη την πώληση και πιθανόν να ανέμενε ότι κάποιο όφελος θα έβγαινε και γι’ αυτόν. Βλέπετε, ήταν η εποχή του εύκολου και γρήγορου κέρδους στο βωμό του οποίου όλα γίνονταν θυσία.

Παρά την ομολογουμένως δελεαστική πρόταση εγώ χωρίς τον ελάχιστο δισταγμό απάντησα με ένα ξερό «όχι». Εμβρόντητος ο συνομιλητής μου με ρωτά «γιατί» Η απάντησή μου ήταν: «Πες στον φίλο σου πως στα χαλάσματα αυτού του ερειπίου κρύβεται πολύ αίμα, πολύς πόνος και πολλά δάκρυα. Και ανάμεσα σ’ αυτά είναι και τα δικά μου δάκρυα και δεν τα πουλάω».

 Ο συνομιλητής μου έμεινε για λίγο βουβός και με θυμωμένο ύφος μου απαντά: «Συγγνώμη, Δάσκαλε, αλλά είσαι μεγάλο κορόιδο».

Αυτή η τελευταία φράση συμπυκνώνει μέσα της μια νοσηρή αντίληψη ότι στο βωμό του γρήγορου και εύκολου κέρδους όλα πωλούνται, όλα εξωνούνται, όλα στο σφυρί, ακόμη και τα Ιερά και τα Όσιά μας.

Ευχαριστώ πολύ για την υπομονή σας.

Εικόνα 1:Το ερειπωμένο σπίτι του «Τηλεφώνου». Τόπος μαρτυρίου και θυσίας των γυναικόπαιδων του Λιβαδά στις 29 και 30/09/1943. Εδώ σκοτώθηκε  από τους Γερμανούς η Αμαλία Ν. Τσουρή 14  χρονών και τραυματίστηκε θανάσιμα η Μαίρη Χ. Σειραδάκη.

Εικόνα 2: Το βορινό παράθυρο του ισογείου του "Τηλεφώνου" φραγμένο με κλαδιά. Απ' αυτό ο γερμανός φρουρός πυροβόλησε κατά των εγκλείστων γυναικόπαιδων του Λιβαδά στις 30/09/1943.

Δημοσιεύεται το κείμενο, όπως είχε δημοσιευθεί και στην εφημερίδα ΤΑ ΣΕΛΙΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ

Ομιλία του Λ. Μπασιά στην παρουσίαση του ημερολογίου του συλλόγου «Ψηλάφι», που έγινε στις 21-12-2017.

Εχουμε σήμερα τη χαρά να παρευρισκόμαστε στην παρουσίαση του ημερολογίου του έτους 2018 που εξέδωσε  ο Πολιτιστικός σύλλογος των απανταχού Ανατολικοσελινιωτών το «Ψηλάφι.

Είναι μια από τις πρώτες ενέργειες του νέου διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου και του ευχόμαστε να παίρνει πάντα πρωτοβουλίες για την προβολή και την πρόοδο της περιοχής .

Στο ημερολόγιο αυτό αρχικά γίνεται παρουσίαση της ομάδας του Ριζίτικου τραγουδιού  του συλλόγου. Μιας ομάδας καλλίφωνων ατόμων  που αναβιώνουν τα ριζίτικα, καλλιεργώντας έτσι την παράδοση, για τη δική μας και τις επόμενες γενιές. Τα ριζίτικα τραγούδια έχουν μακρά ιστορία και καλύπτουν πολλούς τομείς της έκφρασης του λαού. Πρόκειται για τραγούδια  ηρωικά, επαναστατικά,  ιστορικά,  της ξενιτιάς, της αγάπης και άλλα,  που λέγονται σε  γάμους, σε  γιορτές, σε βαπτίσεις και σε γλέντια γενικά.

Η ομάδα αυτή του ριζίτικου του συλλόγου,  αντιπροσωπεύει την περιοχή του Ανατολικού Σελίνου σε πλείστες εκδηλώσεις και η εικόνα που δίδει πάντα είναι άριστη.

Γίνεται  επίσης παρουσίαση  της περιοχής του Ανατολικού Σελίνου μέσα από λίγες αλλά αντιπροσωπευτικές  και πανοραμικές φωτογραφίες  που δείχνουν τη μορφολογία, την ιδιαιτερότητα  και την ομορφιά της περιοχής .

Τέλος γίνεται παρουσίαση μνημείων που έχουν κατασκευαστεί για να τιμηθούν  πεσόντες κάτοικοι  στους αγώνες για την ελευθερία, σε διάφορες ιστορικές περιόδους.

Τα μνημεία αυτά εξωτερικεύουν την έννοια της φιλοπατρίας, προβάλλουν τα στοιχεία των υψηλών πατριωτικών πράξεων  και αποτελούν μια εκδήλωση επαίνου και  δόξας, που οφείλουμε στη μνήμη αυτών, που αγωνίστηκαν και έπεσαν για την πατρίδα.

Ο Σύλλογος λοιπόν μέσω αυτών, αναφέρεται σε ιστορικές στιγμές, που σηματοδοτούν την ιστορία της περιοχής του Ανατολικού Σελίνου και της εξέλιξης της  και μας ταξιδεύουν  στις ρίζες της ιστορίας μας και της μνήμης μας. Γινόμαστε γνώστες της τοπικής μας ιστορίας, που είναι ένα ενοποιητικό στοιχείο για όλους εμάς που καταγόμαστε από την περιοχή. Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνεται στον καθένα, ατομική συνείδηση και μέσω της συνεργασίας και της αλληλεπίδρασης παράγεται η συλλογική συνείδηση της περιοχής, που συντελεί στην τοπική ανάπτυξη.

Το Σέλινο έχει γράψει τη δική του ιστορία στο πέρασμα των αιώνων, μια ιστορία γεμάτη αγώνες, θυσίες  και ηρωισμό. Τα χώματά του,  ποτίστηκαν στο παρελθόν με τη σοφία και το αίμα των προγόνων μας. Κάθε εποχή έχει τη σφραγίδα του παρελθόντος και κάθε εποχή οικοδομείται πάνω στην πείρα του παρελθόντος. 

Το να ξεχνάμε το παρελθόν αποτελεί μεγάλη απειλή για τον τόπο μας, σε μια εποχή που μεγάλοι και δυνατοί, μη μπορώντας να διαγράψουν την ιστορία μας  την ξαναγράφουν.

Θέλοντας να συμβάλουμε στη διατήρηση  της ιστορικής μνήμης που αφορά το Ανατολικό Σέλινο και σύμφωνα με το πρόγραμμα της σημερινής εκδήλωσης,  που προβλέπει  και  σύντομη ιστορική ομιλία, θα γίνει λόγος στη συνέχεια  σε γεγονότα που συνέβησαν σε μια κρίσιμη περίοδο, όταν η Κρήτη βρισκόταν κάτω από τον Τουρκικό ζυγό. Συγκεκριμένα  θα γίνει αναφορά  στην εξόντωση μερικών μελών της φοβερής  και τρομερής οικογένειας των γενίτσαρων Βεργέρηδων,  που ζούσαν στο Σέλινο και μας είναι γνωστές (1).

Πριν όμως αναφερθούμε σχετικά, ας δούμε τι συνέβαινε γενικά στο Σέλινο,  με τους γενίτσαρους , που ζούσαν εκεί.

Ο ιστορικός Μουρέλλος γράφει πως οι φοβερότεροι γενίτσαροι  της Κρήτης ήταν οι Σελινιώτες, που δεν είχαν κανένα φραγμό στην αγριότητα τους. Επίσης (2) ότι ο λαός του Σελίνου υπόφερε φρικτά από τη σκληρότητα των γενιτσάρων του, γιατί τον μεταχειρίζονταν  σαν δούλο και σκλάβο πραγματικό. Ηταν πάντα αγγαρεμένος για τις δικές τους δουλειές  και πάντα υποχρεωμένος να ανέχεται αδιαμαρτύρητα κάθε πίεση τους και κάθε αγριότητα τους. Οι Βεργέρηδες, οι Καούρηδες, οι Τζινιαλήδες, οι Βεντούρηδες, οι Μεμένηδες, οι Τζεμβρέμηδες κι’ άλλοι αναρίθμητοι  γενίτσαροι,  σε κάθε χωριό  πέντε  δέκα, ήσαν οι βασανιστές εκείνων, που μπόρεσαν παρά τα φρικτά μαρτύρια των να παραμείνουν ακόμα χριστιανοί κάτω από μια υπεράνθρωπη και τραγική εγκαρτέρηση.

Το Σέλινο εκτός απ’ αυτούς είχε κι’ άλλους τρομερούς γενιτσάρους. Το Βεκιαλαγασή Πελεκάνο, πούχε πάντα αγγαρεμένους διακόσους χριστιανούς για τις δουλειές του, τον Αζίζ Κιαούρη, που σκότωσε ένας Αλβανός ύστερα από διαταγή του Μουσταφά πασά. Τους Τόρηδες, τους Τσούνηδες, τους Μαεστρίδες κι’ άλλους.

Αλλά και ο ιστορικός Ψιλάκης  γράφει (3)  σχετικά για τα φοβερότερα του κόσμου ανθρωπόμορφα τέρατα που ζούσαν στην επαρχία Σελίνου. Πάρα πολλοί από αυτούς  ήταν εξωμότες, δηλαδή είχαν αλλαξοπιστήσει  και τερατουργούσαν  και οργίαζαν με πολλούς τρόπους και καταβασάνιζαν και αποδεκάτιζαν συνεχώς το Χριστιανικό πληθυσμό.

Επίσης κάνει λόγο  για τις παραπάνω αναφερθείσες τουρκικές οικογένειες,  πως ήταν, όπως και άλλες, ενετικής προελεύσεως. Αυτοί δεν εξερχόντουσαν, όπως έκαναν παλιά, από τους παλαιούς πύργους των, για να επιθεωρήσουν σαν τιμαριούχοι τα κτήματα τους και τις εργασίες σε αυτά, αλλά σαν θηρία από τις φωλιές τους για να σκοτώσουν. Περιβόητος παραμένει υπάρχον ακόμη  ο πύργος στην Παλαιόχωρα του   Τζιναλή, καθώς και των φοβερών και τρομερών Βεργέρηδων.

1)Πρώτη περίπτωση (4) εξόντωσης  Βέργερη που μας είναι γνωστή,  είναι αυτή που έγινε από τον Θοδωρομανώλη. Ο Μανώλης Θεοδωράκης η Μαραγκάκης κάποια μέρα του Μαρτίου του 1817 μετέβαινε από τον Ομαλό στο σπίτι του στο Επανοχώρι, στη συνοικία Μαραγγιανά. Κοντά στο σπίτι του συνάντησε τον Εμίν Αγά Βέργερη, η οικογένεια του οποίου, όπως προαναφέρθηκε, ήταν εξωμότες από τους Ενετούς. Το σχετικό τραγούδι που γράφτηκε (5) λέει:

 «Σα θέλετε να μάθετε τσι πράξεις του Βεργέρη

ήτονε σκύλος και φονιάς κι άλλον δεν είχε ταίρι.

Μέρα και νύχτα τσι Ρωμιούς ούλους εζύγωνέν τσι

κι έπιανε  και τσι χρισιανές κι εξεμασκάρωνεν τσι.

Εκανε κι άλλα πράγματα πολλά κακά μεγάλα,

τα σέρνανε οι χρισιανοί ήταν μεγάλο πράμα.»

Ο Βέργερης τον κάλεσε να πάει το βράδυ στη συνοικία Ζουρίδω, μαζί με τη λύρα του και να φέρει μαζί του τις ξαδέλφες του και τη χήρα  κουνιάδα του, για να διασκεδάσουν.

Ο Θεοδωράκης αρνήθηκε αλλά ο Βέργερης επέμενε.

Μπροστά στην επιμονή του, το βράδυ πήρε το όπλο του και τη λύρα του και πήγε στο σπίτι που του είπε να πάει ο Βέργερης, αφού όμως πρώτα έκρυψε  το όπλο του  σε κοντινό σημείο.  Το θέαμα που αντίκριζε ο επισκέπτης ήταν σπαρακτικό. Εστρωναν στις σανίδες του πατώματος του σπιτιού  ψαρές και ρόβι και έβαζαν τις γυναίκες να χορεύουν πάνω, έτσι ώστε να γλιστρούν όταν χόρευαν  και  να πέφτουν κάτω. Το θέαμα αυτό αρέσκοντο να το παρακολουθούν και οι άλλοι γενίτσαροι που μαζεύονταν και αυτοί στο σπίτι.

Αφού έγινε το γλέντι την ημέρα εκείνη και διασκέδασε   ο Βέργερης,  κάποια στιγμή έφυγε για να κοιμηθεί. Τότε όμως ο Θοδωρομανώλης πήρε το όπλο του, ανέβηκε πάνω σε μια συκιά και ενώ περνούσε από κάτω ο αγάς τον πυροβόλησε και τον σκότωσε. Ακολούθως έφυγε για τα βουνά.

Ο φόνος του αγά προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στην περιοχή.

Οι Τούρκοι για να εξαναγκάσουν τον Θοδωρομανώλη να παραδοθεί συνέλαβαν συγγενείς του και τους έκλεισαν στη φυλακή. Ετσι αναγκάστηκε να αφήσει τα βουνά και να συναντήσει τους Τούρκους που τον καταδίωκαν. Η παράδοση έγινε  στην περιοχή Κακές Πλευρές. 

Τον μετέφεραν στα Χανιά και τον ανέκριναν, όπου και ομολόγησε την πράξη του. Οι γενίτσαροι σαν θηρία ζητούσαν από τον πασά  να τον κρεμάσει αμέσως.   Ο πασάς, που βρισκόταν σε κόντρα με αυτούς,  προσπαθούσε να μην το κάνει, αλλά οι γενίτσαροι απειλούσαν πως θα δημιουργήσουν μεγάλη ταραχή στην πόλη. Μετά από αυτό, τον κρέμασαν και το σώμα του, αφού το έδεσαν στην ουρά ενός αλόγου, το έσερναν επί τρείς ημέρες στους δρόμους της πόλης των Χανίων. Στο τέλος πήραν ότι απέμεινε και το πέταξαν έξω από τα τείχη της πόλης. Μετά από ενέργειες του Επισκόπου το σώμα ετάφη στο νεκροταφείο του Αγίου Λουκά.  Αργότερα, η τύχη το έφερε ο γιός του Θοδωρομανώλη αλλά και συγγενείς του να εκδικηθούν το  θάνατο του δικού τους ανθρώπου,  στις επαναστάσεις και τους αγώνες που ακολούθησαν (6).

2)Άλλη εξόντωση  Βέργερη έγινε από τον Αντώνιο Γιώργιακα . Πρόκειται για τον Μεχμέτ Βέργερη , που καταγόταν από το χωριό Αγία Ειρήνη (13).

Αυτός μια μέρα ειδοποίησε τον Αντώνιο Γεώργιακα που ήταν από το ίδιο χωριό, να πάει στο χορό που διοργάνωνε,  μαζί με γυναίκες. Επειδή  αυτός δεν υπάκουσε,  του έστειλε πρόσκληση με ένα φυσέκι, που σημαίνει ότι αν δεν πάει θα τον σκοτώσει.

Ο Γιώργιακας  του απάντησε στέλνοντας του δύο φυσέκια.  Αυτό αποτελούσε μεγάλη ύβρη για ένα γενίτσαρο. Και επειδή πλέον δεν μπορούσε να παραμείνει στο χωριό, πήρε το όπλο του και έφυγε στα βουνά.

Ο Μεχμέτ Βέργερης  μετά από μέρες έφυγε στα Χανιά για να αγοράσει διάφορα πράγματα και λίγο αργότερα επέστρεφε πίσω στο Σέλινο. Ο Γιώργιακας καραδοκούσε στη διαδρομή του και τον περίμενε να γυρίσει. Και όταν ο Βέργερης, μαζί με ένα μαύρο που είχε για βοηθό του, βρισκόταν στην περιοχή μεταξύ Φώκαις και Νερατζόπορα, κοντά στον Ομαλό, τον πυροβόλησε και τον σκότωσε.

Στη  συνέχεια εξαφανίστηκε  από την περιοχή. Όμως   οι Τούρκοι τον βρήκαν.  Το τέλος του Γιώργιακα ήταν να τον περικυκλώσουν οι Βεργέρηδες  στα Λευκά όρη και να τον θανατώσουν. Το σχετικό τραγούδι που γράφτηκε λέει (7):

«Τρείς μαχαιριές του δώκανε οι Βέργεροι  ’ς τον μπέτη

Ετσά του το  ’χε η μοίραν του γραφτό και κισιμέτι

Δυο μπαλωθιές του ρίχνουνε πάνω σε μια την άλλη

Κι ύστερις τον εσφάξανε, δεν είχε μπλιό κεφάλι. (8)»

3)Παρόμοιο περιστατικό συνέβη και από άλλο Βέργερη στην περιοχή του χωριού Πρινές,  λίγο πριν το 1821. Τότε αυτός ο Βέργερης, σύμφωνα με τον ιστορικό Ψιλάκη,  σκοτώθηκε από τον Ιωάννη Χαλακατέβα, γιατί είχε προσβάλει αισχρά την τιμή της νεόνυμφου συζύγου του. Για το αν σκότωσαν τον Ιωάννη Χαλακατέβα η όχι οι Τούρκοι, δεν μπορέσαμε να βρούμε στοιχεία.

4)Αλλη περίπτωση εξόντωσης Βέργερη έγινε από τον Αντώνιο Μπασιά. Αυτός γεννήθηκε στο Επανωχώρι Σελίνου. Ηταν απόγονος  του Σταμάτη Μπασιά, που έδρασε και θυσιάστηκε στην επανάσταση του Δασκαλογιάννη.

Από εγκυκλοπαίδειες, όπως «Η Μεγάλη Ελληνική εγκυκλοπαίδεια» κτλ, αλλά και άλλες πηγές, προκύπτουν τα εξής:

Ο Αντώνιος Μπασιάς έγινε αρματολός και έδρασε κυρίως από το 1800-1817. Μια ημέρα του έτους 1800 συνάντησε στο δρόμο δυο γενιτσάρους,  που πολύ συχνά βασάνιζαν τους Χριστιανούς συμπατριώτες του, οι οποίοι ηθέλησαν να τον αγγαρεύσουν, αλλά αυτός αρνήθηκε. Τότε  οι Τούρκοι εξαγριώθηκαν, εκείνος όμως με το ραβδί του σκότωσε τον ένα  και με αστραπιαία κίνηση επήρε την πιστόλα του σκοτωμένου Τούρκου και σκότωσε και τον άλλο. Μετά από αυτό κατέφυγε στη Μαδάρα και έγινε αρματολός. Τέθηκε επικεφαλής σε μια, μεγάλου αριθμού σε άνδρες, ομάδα Σελινιωτών και τρομοκρατούσε εκείνους τους Τούρκους του Σελίνου που καταβασάνιζαν τους συμπατριώτες του.

Ο ίδιος εξόντωσε και τον ένα από τους τρείς φοβερούς αδελφούς Βεργέρηδες (9) που είχαν προκαλέσει πλείστα δεινά στους Χριστιανούς.

Το 1810 μετέβη στον Ομαλό και σκότωσε το Βέργερη Κανίγο, αφήσας το πρωτοπαλίκαρο του με τους υπόλοιπους των ανδρών του στη θέση Αποπηγάδι. Οι Τούρκοι κατά την απουσία  του επετέθησαν κατά των ανδρών του και σκότωσαν  το πρωτοπαλίκαρό του.

Το σχετικό τραγούδι (10) λέει:

«Εδά ν' απάνω στ' Ομαλό, πέρα στον πέρα γύρο

να φάη και το Βέργερη τον άτιμο Κανίγο.

Ξανίγη, πάω, λέειν' του, πιάσε συ το κουμάντο,

κάμε διαφέντεψη καλή, μαζί με το Μπονάτο.

Γκάβγω γώ δα στον Ομαλό. Σκοπό 'χω να ξεκάμω

Κανίγο και Μεντόναγα τουτονά πάω να κάμω! »

Ο Αντώνης Μπασιάς (11) έπεσε σε τουρκική ενέδρα το 1817 και τον σκότωσαν.

5) Πέμπτη περίπτωση εξόντωσης Βέργερη (12) στο Σέλινο έγινε από τον Καλογερογιάννη. Ο ιστορικός  Μουρέλλος γράφει πως η ιστορία κι’ η παράδοση εκράτησε δυστυχώς πολύ λίγα ονόματα από τους ηρωικούς χαϊνηδες’,   μα μέσα σ’ αυτά,  εξαιρετική θέση έχουν οι Καλογεράκηδες και πιο πολύ ο Καλογερογιάννης. Αυτός κι’ οι αδελφοί του,  είχαν στρέψει όλο το μίσος τους και την εκδίκηση τους στους αγριότερους και φοβερότερους γενιτσάρους της Κρήτης, τους Σελινιώτες, που δεν είχαν κανένα φραγμό στην αγριότητα τους.

Καλογεράκηδες ζούσαν τότε και στη Σαμαριά των Σφακίων. Ενας από αυτούς, ο Καλογερογιάννης, εξορμούσε από εκεί και καταδίωκε τους γενιτσάρους, που ζούσαν εκατέρωθεν του φαραγγιού στης Σαμαριάς , δηλαδή στα Σφακιά και στο Σέλινο.

Επειδή στο Σέλινο τότε δρούσε ένας Βέργερης, που ήταν ονομαστός για την αγριότητα του, αναγκάστηκε ο Καλογερογιάννης να του γράψει να σταματήσει  τη δράση του, γιατί διαφορετικά με κάθε τρόπο θα σταματούσε τη θηριώδη και κτηνώδη διαγωγή του. Ο  Βέργερης του απάντησε να κατέβη από το βουνό και να πάει στο σπίτι του για να τον φιλοξενήσει.

Σχετικό τραγούδι λέει:

«Ελα, Γιάννη Καλόγερε, κάτω εις το κονάκι,

Να σφάξωμε ένα μαρτί, να κάμωμε ζεφτάκι.»

Ο Καλογερογιάννης έφυγε και βγήκε από το νότιο μέρος του φαραγγιού  και πήγε στο Σέλινο μόνος του. Εκεί έμαθε ότι ο Βέργερης συνέχιζε και έβγαινε από τον πύργο του και ερήμωνε τα χωριά του Λάκκου Σγουράφου, αλλά και γενικά οργίαζε.

Αφού λοιπόν παραφύλαξε, τον συνάντησε μεθυσμένο,  όπως ήταν συνήθως,  σε μια ερημική περιοχή.  Ηλθαν στα χέρια, αλλά αν και ήταν μεθυσμένος ο Τούρκος,  κατόρθωσε και πλήγωσε τον Καλογερογιάννη στο μηρό. Όμως στο τέλος ο Καλογερογιάννης τον σκότωσε.

Ο φόνος του προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στους γενιτσάρους που προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να τον συλλάβουν  η να καταστρέψουν τους οικείους του. Επειδή όμως δεν ήταν εύκολο να μπουν στο φαράγγι, που  ήταν τόπος επισφαλής για αυτούς, παραμόνευσαν στις δύο εισόδους του φαραγγιού για αρκετό χρόνο.

Σύμφωνα με την παράδοση,  κατόρθωσαν με απάτη να τον βρουν σε μια περιοχή πάνω από την Αχλάδα  και να τον σκοτώσουν, ενώ ακόμη έπασχε από το τραύμα του στο μηρό.

Κυρίες και κύριοι

Η ιστορική μας μνήμη είναι κριτήριο της ιστορικής μας ταυτότητας και η διατήρηση της είναι πράξη αντίστασης, που πια δεν είναι ένοπλη, αλλά κυρίως πολιτιστική και ψυχολογική. Η αρχή αυτή της αντίστασης, της διαφορετικής, βρίσκεται ακριβώς στη διατήρηση της ιστορικής μας συνείδησης.

Με το να τιμάμε τους ανθρώπους μας, που έπεσαν για την ελευθερία της πατρίδας, εκπληρώνουμε μια υποχρέωση που έχουμε όλοι μας ως  Ελληνες   και δείχνομε ότι και εμείς  είμαστε παρόντες  στο να προσφέρομε  την όποια υπηρεσία  η πατρίδα  μας  χρειαστεί .

Συγχαρητήρια λοιπόν στο σύλλογο «Ψηλάφι» για τις πρωτοβουλίες που παίρνει και ευχόμαστε να είναι πάντα ένα σύλλογος δημιουργικός, που θα βοηθά στην πρόοδο της περιοχής μας.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1) Βεβαίως πολλοί άλλοι κάτοικοι της περιοχής του Σελίνου, από διάφορες οικογένειες,  είχαν εξοντώσει γενίτσαρους που βασάνιζαν του Χριστιανούς. Εδώ θα γίνει λόγος μόνο για την εξόντωση των γενίτσαρων Βεργέρηδων.

2) Στην ιστορία του σελίδα 242

3) Στην ιστορία του,  εκδόσεις Μινώταυρος (καθαρεύουσα), τόμος Γ,  σελίδα 1560

4) Για το περιστατικό αυτό βλέπε ιστορία Ψιλάκη, εκδόσεις Μινώταυρος, σελίδες 1510-1511, ιστορία Ι. Μουρέλλου σελίδες 276-278.

5) Ολο το τραγούδι υπάρχει στο βιβλίο του Γιάννη Μάντακα «Κρητικών αγώνων ιστορικές επιλογές», Β! τόμος,  έκδοση του Πολεμικού Μουσείου Χανίων,  2000, σελίδα 112 και μετά.

6) Τα περισσότερα από τα παραπάνω ελήφθησαν από την ιστορία Ψιλάκη, από τις σελίδες που προαναφέρθηκαν.

7) Ολο το τραγούδι υπάρχει στο βιβλίο του Γιάννη Μάντακα «Κρητικών αγώνων ιστορικές επιλογές», Β! τόμος,  έκδοση του Πολεμικού Μουσείου Χανίων,  2000, σελίδα 117 και μετά.

8) Βλέπε σελίδες  68-69 στο βιβλίο του Τάκη Γεωργιακάκη, «Η οικογένεια Γεωργιακάκη στους εθνικούς αγώνες», τόμος Α!.

9) Bλέπε σχετικό άρθρο του Σταμ. Αποστολάκη στο περιοδικό Ελλωτία,  έκδοση του δήμου Χανίων,  του έτους 1992, που έχει αναρτηθεί στη ιστοσελίδα http://www.gymnasio-platania.gr/static/e4_path//lg_history.htm

10) Ολόκληρο αυτό το τραγούδι βρίσκεται στο βιβλίο του Μιχάλη Μπασιά «Ο γιός του σπιθόλιοντα», , εκδόσεις GUTENBERG 1972, σελίδες 314-315.

11) Η εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ γράφει πως σκότωσε δυό ενόπλους γενιτσάρους επειδή τον ανάγκασαν να εκτελέσει κάποια αγγαρία. Επειτα πήρε τα όπλα τους και κατέφυγε στα βουνά, όπου επικεφαλής πολλών συμπατριωτών του, τρομοκρατούσε τους Τούρκους του Σελίνου. Σκοτώθηκε σε Τουρκική ενέδρα.  O δε Παναγιώτης Κριάρης στην ιστορία του γράφει:

«Εν τη επαρχία του Σελίνου κατά την εποχήν ταύτην ενήργουν αρματωλικώς τινές των κατοίκων του Λάκκου Ζωγράφου εν οίς ο Αντώνιος Μπασιάς εγγονός του εις Σφακιά πεσόντος Σταμάτη Μπασιά (σελ 95-96 Μαρ. Α), όστις δράσας επί οκταετίαν (1810-1817) είχεν εξοντώσει τινάς των τότε φοβερών γενιτσάρων εν τη επαρχία του.»

12) Βλέπε σχετικά ιστορία Ψιλάκη, σελίδα 1560 και ιστορία Μουρέλλου σελίδες 242-243

13)Σύμφωνα με την ιστορία Ψιλάκη, εκδόσεις Μινώταυρος.

Πρόταση για οργάνωση επιστημονικού συνεδρίου για την αρχαία Λισσό

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ                 

                                                                                    Χανιά  4-10-2017

Κροκιδά 31 Χανιά                                              Αριθμ. Πρωτ.

Προς:1)Δήμο Καντάνου-Σελίνου

         

          2)Ιστορική Λαογραφική και

           Αρχαιολογική Εταιρεία Κρήτης (Ι.Λ.Α.Ε.Κ.)

ΘΕΜΑ: Πρόταση για συνδιοργάνωση επιστημονικού συνεδρίου

με θέμα: «Αρχαία Λισσός, διαδρομή στο χρόνο και προοπτικές ανάδειξης».

Θεμελιωμένη ανατολικά της αρχαίας Συίας (σημερινή Σούγια), η αρχαία Λισσός αποτελούσε μία από τις σπουδαιότερες πόλεις της Δυτικής Κρήτης. Ιδιαίτερης αρχαιολογικής αξίας αποτελεί το Ασκληπιείο, ως θρησκευτικό και ιαματικό κέντρο της εποχής, το οποίο μαζί με τις άλλες αρχαιότητες του περιβάλλοντος χώρου (θέατρο, ταφικά μνημεία κλπ.) κρίνεται αναγκαίο να αναδειχθεί και να προστατευθεί. Οι παρεμβάσεις αυτές θεωρούμε ότι θα συμβάλλουν στην πληρέστερη ιστορική γνώση για την περιοχή και στην ακόμα μεγαλύτερη επισκεψιμότητά της.

Γνωρίζουμε το ενδιαφέρον και τις ενέργειες που προβαίνει ο Δήμος Καντάνου – Σελίνου για την ένταξη  έργων ανάδειξης της αρχαίας αυτής πόλης στα προγράμματα του ΕΣΠΑ καθώς και το ενδιαφέρον των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου  της ΙΛΑΕΚ.

Πιστεύοντας ότι με την διοργάνωση ενός επιστημονικού συνεδρίου, με ομιλητές επιστήμονες υψηλού κύρους, θα βοηθούσαμε στην προβολή ακόμη περισσότερο της αρχαιολογικής αξίας της περιοχής, αλλά και θα  στηρίζαμε τις προσπάθειες του δήμου,  θεωρούμε σκόπιμο να σας προτείνουμε να συνδιοργανώσουμε ένα τέτοιο  συνέδριο με θέμα «Αρχαία Λισσός: Διαδρομή στο χρόνο και προοπτικές ανάδειξης».

  Ο Πρόεδρος                                                    Η  Γεν.  Γραμματέας

Μπασιάς Λουκάς                                              Γεντεκάκη Ειρήνη

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ Πέτρας και Χερρονήσου

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ

Με χαρά πληροφορηθήκαμε ότι εξελέγη νέος Μητροπολίτης  Πέτρας και  Χερρονήσου  ο σεβασμιότατος Γεράσιμος Μαρματάκης ,  που κατάγεται από το χωριό Μαράλια Σελίνου.

Τον συγχαίρουμε θερμά για την εκλογή του και ευχόμαστε να έχει υγεία,  δύναμη και καλή επιτυχία στο έργο του.

Για το Δ.Σ.

Ο Πρόεδρος                                                            Ο Γεν. Γραμματέας

Λουκάς Μπασιάς                                                    Γιάννης Ξανθουδάκης

Το συνέδριο για τον 16ο αιώνα στην Βενετοκρατούμενη Κρήτη

Εγινε στο Χωριό Κουστογέρακο μία από τις συνεδρίες του Συνεδρίου για για τον 16ο αιώνα στην Βενετοκρατούμενη Κρήτη. Στην συνεδρία αυτή της 5-9-2015 έγινε και χαιρετισμός από τον Πρόεδρο του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου.
Λεπτομέρειες στην εφημερίδα "ΤΑ ΣΕΛΙΝΙΩΤΙΚΑ ΝΈΑ "

Από την εκδήλωση για τον Θεοτοκόπουλο

Στις 12 Οκτωβρίου έγινε στην Παλαιόχωρα  η εκδήλωση  για τον Θεοτοκόπουλο,  που συνδιοργανώθηκε από το Δήμο Καντάνου-Σελίνου, το Σύλλογο Επιστημόνων Σελίνου, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κουστογεράκου «Ο Καντανολέων» και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Σούγιας.

Λόγω του ότι η ομιλία της καθηγήτριας κ. Κωνσταντουδάκη έγινε με την παράλληλη προβολή πολλών δεκάδων έργων του μεγάλου ζωγράφου  και σχολιασμό πάνω σε αυτές, δεν είναι δυνατόν να γίνει η παρουσίαση της ομιλίας, η οποία ομολογουμένως ήταν καταπληκτική.

Την εκδήλωση παρακολούθησε αρκετός κόσμος που έμεινε πολύ ευχαριστημένος.

Πριν την ομιλία της καθηγήτριας ο Πρόεδρος του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου κ. Λουκάς Μπασιάς έκανε μια μικρή εισαγωγή, την οποία και παρουσιάζουμε αμέσως παρακάτω:

          "Φέτος  συμπληρώνονται 400 χρόνια από το θάνατο του  Δομήνικου Θεοτοκόπουλου η El Greco,  του Κρητικού ζωγράφου, που έζησε τα πιο πολλά  χρόνια της ζωής του μακριά από την πατρίδα του, δημιουργώντας τα περισσότερα έργα του στην Ιταλία και μετά στην Ισπανία.

Λόγω της σπουδαιότητας του  ως καλλιτέχνης,  το έτος 2014 έχει ανακηρυχθεί από την UNESCO ως έτος Θεοτοκόπουλου.

Ο Θεοτοκόπουλος αρχικά εκπαιδεύτηκε σαν αγιογράφος στην Κρήτη, που ήταν τότε τμήμα της Ενετικής επικράτειας και μετά ταξίδεψε στη Βενετία.  Στην Ιταλία επηρεάστηκε από μεγάλους δασκάλους όπως τον  Τιτσιάνο του οποίου υπήρξε μαθητής. Το έτος 1577 εγκαταστάθηκε στο Τολέδο της Ισπανίας  όπου και έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του.

Η απόλυτη αναγνώριση του έργου του  έγινε τις αρχές του 20^ου αιώνα. Από τότε μέχρι σήμερα διατηρεί δεσπόζουσα θέση ανάμεσα στους μεγάλους ζωγράφους όλων των εποχών. Τα έργα του κοσμούν σήμερα τα μεγαλύτερα μουσεία και ιδιωτικές συλλογές και είναι πολύ μεγάλης  αξίας.

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος πέθανε στο Τολέδο το έτος 1614 σε ηλικία 73 ετών και ετάφη στην πόλη αυτή.

Για να τιμηθεί ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης, πλήθος από εκδηλώσεις έχουν διοργανωθεί από τον περασμένο Ιανουάριο μέχρι σήμερα και είναι προγραμματισμένες και άλλες μέχρι το τέλος του χρόνου, σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας αλλά και σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως μπορεί εύκολα να το διαπιστώσει κανείς ερευνώντας στο διαδίκτυο. Προφανώς και εμείς, οι Σελινιώτες,  δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε διαφορετικά.

Η σημερινή μας εκδήλωση συνδιοργανώνεται από το Δήμο Καντάνου-Σελίνου, το Σύλλογο Επιστημόνων Σελίνου, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κουστογεράκου «Ο Καντανολέων» και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Σούγιας.

Εχουμε δε και ένα  λόγο παραπάνω από τους άλλους να το κάνουμε αυτό, αφού πιθανότατα η καταγωγή της οικογενείας του είναι από το νομό Χανίων και ιδιαίτερα  την περιοχή του Κουστογεράκου του Σελίνου.

Αυτό δεν είναι κάτι το αυθαίρετο,  αλλά είναι διαπιστώσεις ανθρώπων που ως ειδικοί επιστήμονες,  έχουν κάνει τις σχετικές τους έρευνες.

Ετσι ο καθηγητής πανεπιστημίου  Νικ. Παναγιωτάκης, στη σελίδα 38 του βιβλίου του «Η Κρητική περίοδος του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου» γράφει:

«Πιθανότερος τόπος καταγωγής της οικογενείας φαίνεται να είναι το διαμέρισμα των Χανίων, όπου, ήδη από τον 15^ο αιώνα, μαρτυρούνται μέλη της, στο χωριό Κουστογέρακο της επαρχίας Σελίνου…»

Η δε καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Αθηνών Αναστασία Παπαδία - Λάλα, στη διδακτορική διατριβή της , με τίτλο «Αγροτικές ταραχές και εξεγέρσεις στη Βενετοκρατούμενη Κρήτη (1509-1528), η Επανάσταση του Γεωργίου Γαδανολέου-Λυσσογιώργη», στην σελίδα 97 αναφέρει για πιθανή σχέση του Θεοτοκόπουλου  με τη Μάρθα Θεοτοκοπουλίνα, που αναφέρεται το έτος 1488 ως αφιερώτρια στον Αγιο Γεώργιο Κουστογεράκου.

Ως ομιλήτρια στη σημερινή μας εκδήλωση καλέσαμε την εξαίρετη επιστήμονα κ. Μαρία Κωνσταντουδάκη, τακτική καθηγήτρια στη Φιλοσοφική σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, και διευθυντρια του Μουσείου αρχαιολογίας και ιστορίας της τέχνης στο ίδιο πανεπιστήμιο.  Θα μας μιλήσει για το μεγάλο αυτό καλλιτέχνη, μιας και είναι και διαπρεπής ερευνήτρια του έργου του.

Την ευχαριστούμε ιδιαίτερα, αφού ήλθε  στο Σέλινο από το Ηράκλειο Κρήτης που βρέθηκε  χθες για να μιλήσει σε άλλη εκδήλωση. Καταγόμενη και αυτή από την επαρχία Σελίνου,  και τρέφοντας  ιδιαίτερη αγάπη για την περιοχή μας,  αμέσως μόλις της το ζητήσαμε ανταποκρίθηκε. 

Σημειώνεται ότι δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται εκδήλωση στο Σέλινο για να τιμηθεί ο μεγάλος καλλιτέχνης Δομήνικος Θεοτοκόπουλος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που υπάρχουν, όπως δημοσιεύσεις στον τοπικό τύπο, τελέστηκε στο Κουστογέρακο πριν από 15 χρόνια, και συγκεκριμένα στις  24 Ιανουαρίου 1999, αρχιερατικό μνημόσυνο για το Θεοτοκόπουλο . Το μνημόσυνο αυτό τελέστηκε από το μακαριστό Μητροπολίτη Κισάμου και Σελίνου Ειρηναίο Γαλανάκη και οργανώθηκε από την ΙΛΑΕΚ, το νεοσύστατο τότε δήμο του Ανατολικού Σελίνου, τον Πολιτιστικό σύλλογο του χωριού Κουστογέρακου και άλλους φορείς."

Εκδήλωση στην Παλαιόχωρα για τα 400 χρόνια από το θάνατο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου

Με την ευκαιρία της επετείου συμπλήρωσης 400 χρόνων από το θάνατο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου και της καθιέρωσης του έτους 2014 ως έτους Θεοτοκόπουλου, η Δημοτική Αρχή του Δήμου Καντάνου-Σελίνου, ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κουστογεράκου «Ο ΚΑΝΤΑΝΟΛΕΩΝ» και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σούγιας  συνδιοργανώνουν εκδήλωση  στην  Παλαιόχωρα στις 12 Οκτωβρίου και από της 11.30 ώρας στην αίθουσα πολιτιστικών εκδηλώσεων, για να τιμηθεί ο μεγάλος ζωγράφος και να δοθεί η δυνατότητα  για μια, μικρή έστω, γνωριμία με το μεγαλοφυές έργο και την πολυκύμαντη ζωή του.

Στο ταξίδι στο μαγευτικό κόσμο του «Οικουμενικού Ελληνα» θα μας οδηγήσει  η διαπρεπής ερευνήτρια του Γκρέκο, κ. Μαρία Κωνσταντουδάκη- Κιτρομηλίδου, καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και  Διευθύντρια του Μουσείου Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης στο ίδιο Πανεπιστήμιο.