Ο Σύλλογος επιστημόνων Σελίνου για το βιβλίο του Ευτύχη Λαμπουσάκη

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ

Θέμα: Σχετικά με βιβλίο του κ. Ευτύχη   Λαμπουσάκη

Πριν  λίγες μέρες έγινε στα Χανιά η παρουσίαση ενός  βιβλίου του κ. Ευτύχη  Λαμπουσάκη ,  διδάκτορος ιατρού,  με τίτλο «Η ιατρική περίθαλψη στην επαρχία Σελίνου, τα πρώτα 50 χρόνια από την Τουρκική απελευθέρωση (1900-1950)», που είναι έκδοση  του Ιατρικού Συλλόγου Χανίων.

Στο βιβλίο αυτό δίδονται βιογραφικά στοιχεία για τους γιατρούς, τους πρακτικούς γιατρούς και τις μαίες της περιόδου (1900-1950), παρουσιάζεται πλούσιο φωτογραφικό υλικό και διάφορα άλλα στοιχεία που αφορούν τους παραπάνω  και αναφέρονται στην κοινωνική, την πατριωτική και στην επιστημονική τους δράση, ιδιαίτερα  βέβαια στον ιατρικό τομέα. Επίσης παρουσιάζονται οι δυσκολίες που υπήρχαν την περίοδο εκείνη καθώς επίσης  γίνεται αναφορά στα Ασκληπιεία της αρχαίας Ελλάδας  και ιδιαίτερα στο Ασκληπιείο της αρχαίας Λισσού, που βρίσκεται στην επαρχία Σελίνου.

Το βιβλίο του κ. Ευτύχη Λαμπουσάκη είναι μια εξαιρετική προσφορά στον τόπο της καταγωγής του, την επαρχία δηλαδή του Σελίνου, αφού κατόρθωσε να αποθανατίσει όλους αυτούς τους ανθρώπους,  είτε επιστήμονες, είτε πρακτικούς γιατρούς και μαίες, που προσέφεραν τις μεγάλες υπηρεσίες τους στους κατοίκους της περιοχής, κάτω από τις πολύ δύσκολες συνθήκες που επικρατούσαν την εποχή εκείνη.

Συγχαίρουμε λοιπόν τον συγγραφέα του βιβλίου, που είναι και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου μας και του ευχόμαστε να συνεχίσει την προσφορά του.

                                          Χανιά 5-12-2013

                                              Για το Δ.Σ.

  Ο Πρόεδρος                                                 Ο Γεν. Γραμματέας

Λουκάς Μπασιάς                                         Γιάννης Ξανθουδάκης

Να μην καταργηθεί ο χαρακτηρισμός «ιστορικός τόπος» , σε τμήμα του παλαιού επαρχιακού δρόμου Καντάνου-Χανίων, που βρίσκεται στο φαράγγι της Καντάνου.

Στο ΦΕΚ 267 της 12 Ιουλίου 2010 (στο τεύχος των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και πολεοδομικών θεμάτων)  δημοσιεύτηκε η με αριθμ. ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/50219/1085 /4-6-2010 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού  με θέμα  τον χαρακτηρισμό ως ιστορικού τόπου τμήματος της επαρχιακής οδού Καντάνου − Χανίων σε μήκος 6.640 μέτρων.

Συγκεκριμένα χαρακτηρίστηκε ως ιστορικός τόπος, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2 (παράγραφος δ) και 16 του Ν. 3028/2002, το τμήμα της επαρχιακής οδού Καντάνου  − Χανίων με τα λιθόκτιστα προστατευτικά τοιχία και τα αναλήμματα σε όλο το μήκος του από το σημείο Α μέχρι το σημείο Β που είναι 6.640 μέτρα, όπως φαίνεται στο χάρτη της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού , που συνοδεύει την απόφαση, και σε πλάτος 50 μέτρων ένθεν και ένθεν του άξονα του δρόμου και με διεύρυνση άνω των 50 μέτρων εκεί όπου το απαιτεί η γεωμορφολογική ενότητα του χώρου, διότι αποτελεί τόπο σημαντικό για την ιστορικότητα της περιοχής, η ευρύτερη περιοχή παρουσιάζει αρχαιολογικό ενδιαφέρον, αποτελεί εξαιρετικά ενδιαφέρον τεχνικό έργο των αρχών του 20ου αιώνα που διατηρείται αναλλοίωτο μέχρι σήμερα και διέρχεται μέσα από το ομώνυμο φαράγγι εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς, δημιουργώντας κατά τον τρόπο αυτό ένα σύνθετο έργο αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης ανθρώπου και φύσης.

Όπως πληροφορηθήκαμε, με αίτηση που έγινε  ενώπιον του Συμβουλίου  της Επικρατείας,  που θα συζητηθεί σύντομα, ζητήθηκε  να ακυρωθεί η  παραπάνω απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού.

Ο Σύλλογος μας  γνωρίζοντας την ιστορικότητα της περιοχής, αφού εκεί έγιναν σημαντικά ιστορικά γεγονότα,  όπως  η  «Μάχη του φαραγγιού  της Καντάνου»  κατά το 1941, το αρχαιολογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει και την ιδιαίτερη  και με μοναδική ομορφιά  κατασκευή των  προστατευτικών τοιχίων του δρόμου, συμφωνεί  με την υπουργική απόφαση και εκφράζει την αντίθεση του στην κατάργηση της.

Χανιά 7-11-2013

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος                                                        Ο Γεν. Γραμματέας

  Λουκάς Μπασιάς                                                    Γιάννης Ξανθουδάκης




Για να δείς τμήμα του δρόμου πάτησε παρακάτω

φωτογραφία τμήματος του δρόμου

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ του ιατρού κ. Ευτύχη Λαμπουσάκη "Η ιατρική περίθαλψη στην επαρχία Σελίνου"

Πριν  από λίγο καιρό απόκτησα ένα βιβλίο του κ. Ευτύχη  Λαμπουσάκη ,  διδάκτορος ιατρού,  με τίτλο «Η ιατρική περίθαλψη στην επαρχία Σελίνου, τα πρώτα 50 χρόνια από την Τουρκική απελευθέρωση (1900-1950)». Το βιβλίο αυτό είναι έκδοση του Ιατρικού Συλλόγου Χανίων.

Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου γίνεται μια σύντομη ιστορική αναδρομή. Εκεί, μεταξύ των άλλων, αναφέρονται συνοπτικά τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετώπιζε τα πρώτα 50 χρόνια του εικοστού αιώνα η επαρχία Σελίνου, όπως τις εμπόλεμες καταστάσεις και τις τρομερές ελλείψεις. Τότε δεν υπήρχε στην περιοχή ηλεκτρικό ρεύμα, δεν υπήρχαν τηλέφωνα, δεν υπήρχαν φαρμακεία, το δε οδικό δίκτυο ήταν σχεδόν ανύπαρκτο, αφού ο μοναδικός αυτοκινητόδρομος στο Σέλινο ήταν ο επαρχιακός δρόμος Χανιά- Κάντανος- Παλαιόχωρα, που κατασκευάστηκε κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1930.  Ετσι οι συνθήκες που εργαζόντουσαν οι γιατροί της περιόδου εκείνης ήσαν τρομερά δύσκολες.

Στο δεύτερο κεφάλαιο, που είναι και το κυρίως μέρος του βιβλίου, δίδονται βιογραφικά στοιχεία για τους γιατρούς, τους πρακτικούς γιατρούς και τις μαίες της περιόδου αυτής.

Παρουσιάζεται πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αλλά και διάφορα άλλα στοιχεία που αφορούν τους παραπάνω  και αναφέρονται στην κοινωνική, την πατριωτική και στην επιστημονική τους δράση, ιδιαίτερα  βέβαια στον ιατρικό τομέα.

Η εργασία για την συλλογή αυτών των στοιχείων που παρουσιάζονται, είναι σίγουρα εξαιρετικά κοπιώδης, μελετήθηκαν πολλά αρχεία και χρησιμοποιήθηκαν και πολλές άλλες πηγές. Σίγουρα για να μαζευτούν αυτά τα στοιχεία  θα χρειάστηκε πολύς χρόνος.

Ολοι μας έχουμε διαβάσει ή έχουμε ακούσει ιστορίες, για  δύσκολες καταστάσεις αναφορικά με την υγεία, που αντιμετώπισαν οι γονείς, οι παππούδες, συγγενικά η άλλα γνωστά μας πρόσωπα,  που έζησαν τα πρώτα χρόνια του περασμένου αιώνα και για τους γιατρούς που  τους βοήθησαν να τις αντιμετωπίσουν. Επειδή οι γιατροί στην περιοχή του Σελίνου ήσαν λίγοι και οι αποστάσεις μεγάλες, σημαντικό έργο προσέφεραν την εποχή εκείνη και  οι πρακτικοί γιατροί καθώς και οι μαίες κατά τις γεννήσεις των παιδιών.

 Η παρουσίαση των φωτογραφιών των ατόμων αυτών, αλλά και τα άλλα  στοιχεία από την ζωή τους,  μας δίδει την δυνατότητα να τους γνωρίσουμε καλλίτερα. Παράλληλα συμβάλλει ώστε να διατηρείται η μνήμη τους και να τους αποδίδεται η πρέπουσα τιμή. Αυτοί οι άνθρωποι προκειμένου να επισκεφτούν τους ασθενείς τους αναγκαζόντουσαν να διανύσουν συνήθως μεγάλες αποστάσεις, ακόμα και τις νυκτερινές ώρες, ανεξάρτητα των καιρικών συνθηκών  και με τον τρόπο αυτό έσωζαν ανθρώπινες ζωές στην περιοχή.

Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στα Ασκληπιεία της αρχαίας Ελλάδας  και ιδιαίτερα για το Ασκληπιείο της αρχαίας Λισσού, που βρίσκεται στην επαρχία Σελίνου. Σήμερα λόγω της σπουδαιότητας του, το επισκέπτεται  κάθε χρόνο μεγάλος αριθμός ατόμων, παρά το ότι οι συνθήκες πρόσβασης δεν είναι πολύ εύκολες.

Το αναφερόμενο βιβλίο του κ. Ευτύχη Λαμπουσάκη είναι μια εξαιρετική προσφορά στον τόπο της καταγωγής του, την επαρχία δηλαδή του Σελίνου, αφού κατόρθωσε να αποθανατίσει όλους αυτούς τους ανθρώπους,  είτε επιστήμονες, είτε πρακτικούς γιατρούς και μαίες, που προσέφεραν τις μεγάλες υπηρεσίες τους στους κατοίκους της περιοχής, με  τις συνθήκες που προαναφέρθηκαν.

Βεβαίως και στο παρελθόν ο συγγραφέας του βιβλίου έχει προσφέρει τις υπηρεσίες του στην κοινωνία των Χανίων σε διάφορους τομείς, αφού για πολλά χρόνια διετέλεσε Δημοτικός σύμβουλος Χανίων, Νομαρχιακός σύμβουλος Χανίων, ήταν Διευθυντής σε κλινική του Νοσοκομείου Χανίων, εργάζεται για πολλά χρόνια ως ιδιώτης γιατρός και επί 15 χρόνια ήταν Πρόεδρος στον Ιατρικό Σύλλογο Χανίων.

Σήμερα έχουμε την χαρά να είναι μεταξύ των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου.

Τον συγχαίρω λοιπόν για το βιβλίο του και του εύχομαι να συνεχίσει την προσφορά του.

Λουκάς Μπασιάς

Πρόεδρος Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου

Το έτος 2014 έχει κηρυχθεί ως έτος Θεοτοκόπουλου. Το Σέλινο πρέπει να έχει συμμετοχή στις εκδηλώσεις που θα γίνουν.

Όπως είναι γνωστό το έτος 2014 κηρύχθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού ως έτος  Θεοτοκόπουλου, με  αφορμή τη συμπλήρωση 400 ετών από το θάνατο του μεγάλου έλληνα ζωγράφου.
Πρόκειται για μια επέτειο που θα γιορταστεί με μεγάλη επισημότητα στην Ελλάδα και την Ισπανία, την χώρα δηλαδή όπου δημιούργησε τα σπουδαία έργα του  και στην οποία έζησε ένα πολύ μεγάλο  μέρος της ζωής του.

Ηδη προγραμματίζονται πολλές εκδηλώσεις από το Υπουργείο Πολιτισμού  και άλλους φορείς και έχει συγκροτηθεί  επταμελής οργανωτική επιτροπή.

Σύμφωνα με ανακοινώσεις που έχουν γίνει, την μνήμη του μεγάλου Κρητικού ζωγράφου Δομίνικου Θεοτοκόπουλου θα τιμήσει και ο δήμος Ηρακλείου, που θεωρεί ότι είναι ο τόπος  της γέννησης του.

Οι εκδηλώσεις στο Ηράκλειο για τον Θεοτοκόπουλο  περιλαμβάνουν:

1) Έκθεση στο Ιστορικό Μουσείο με την υποστήριξη του Δήμου με τίτλο «Ο Θεοτοκόπουλος μεταξύ Βενετίας και Ρώμης

2) Διεθνές επιστημονικό συνέδριο με διοργανωτές το Δήμο Ηρακλείου και την Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών

3)Αφιέρωμα στον Νίκο Παναγιωτάκη και αναγνώριση της σημαντικής μελέτης του για την Κρητική περίοδο του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου, που δημοσίευσε το 1986.

4)Βραδιά ανάγνωσης αφιερωμένης στο Γκρέκο

5)Εβδομάδα κινηματογράφου – αφιέρωμα στο Greco

6)“Κρητικό” αφιέρωμα στη μνήμη του Θεοτοκόπουλου με πέντε κορυφαίους λυράρηδες του νησιού.

7)Έκθεση αντιγράφων υψηλής ανάλυσης των σημαντικότερων έργων του Θεοτοκόπουλου, σε φυσικό μέγεθος, στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου.

8)Έκθεση από το Δήμο μεγάλων φωτογραφιών (1.10 μ. ύψος) του καθηγητή Χοακίν Μπέρκεζ, μέλους της Ακαδημίας της Βαλένθια, των εικονοστασίων του Θεοτοκόπουλου που αποτελούν σημαντικά έργα τέχνης.

9)Επανέκδοση – επικαιροποίηση του λευκώματος:   «Αφιέρωμα στον EL GRECO »  από την έκθεση των έργων του ζωγράφου στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.

10)Στοχευμένες βραδιές με αφιερώματα στο Δομίνικο Θεοτοκόπουλου.

Στο Ηράκλειο λοιπόν προγραμματίζονται οι παραπάνω εκδηλώσεις για να τιμηθεί ο διάσημος  ζωγράφος,  αφού, όπως προαναφέρθηκε, ο δήμος Ηρακλείου θεωρεί ότι είναι ο τόπος  της γέννησης του.

 Ανάλογες εκδηλώσεις  θα γίνουν  και αλλού στην Ελλάδα καθώς και στην Ισπανία. Αυτό που θεωρώ αναγκαίο είναι να δούμε σχετικές εκδηλώσεις  να γίνονται και στον τόπο από τον οποίο  κατάγεται η οικογένεια του, κάτι που μέχρι σήμερα δεν γνωρίζω αν προγραμματίζεται να γίνει. 

Και ο τόπος της καταγωγής του σύμφωνα με ειδικούς επιστήμονες είναι σχεδόν σίγουρα ο Νομός Χανίων και ιδιαίτερα  το χωριό Κουστογέρακο της επαρχίας Σελίνου.

Γι αυτό τόσο η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, όσο και ο δήμος Καντάνου-Σελίνου καθώς και πιθανόν και άλλοι δήμοι η φορείς στο νομό, θα πρέπει  εφόσον δεν το έχουν κάνει ακόμη, να πράξουν τα δέοντα.

Σχετικά με τον τόπο καταγωγής της οικογένειας του Θεοτοκόπουλου, ο αείμνηστος καθηγητής πανεπιστημίου Νικ. Παναγιωτάκης , που έκανε έρευνες στα Ενετικά αρχεία, στο βιβλίο του «Η Κρητική περίοδος της ζωής του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου», στην σελίδα 38 αναφέρει: «Πιθανότερος τόπος καταγωγής της οικογενείας φαίνεται να είναι το διαμέρισμα των Χανίων, όπου, ήδη από τον 15^ο αιώνα , μαρτυρούνται μέλη της , στο χωριό Κουστογέρακο.»

Η  δε καθηγήτρια του πανεπιστημίου Αθηνών Α. Παπαδιά-Λάλα, που επίσης έκανε έρευνες στα Ενετικά αρχεία,  στην διδακτορική της διατριβή με τίτλο «Αγροτικές ταραχές και εξεγέρσεις στη Βενετοκρατούμενη Κρήτη (1509-1528) Η επανάσταση του Γεωργίου Γαδανολέου-Λυσογιώργη», και στην σελίδα 97 αναφέρει για τον Δομίνικο Θεοτοκόπουλο πως:  « πιθανή είναι κάποια σχέση με τη Μάρθα Θεοτοκοπουλίνα, η οποία στα 1488 αναφέρεται ως αφιερώτρια  στον Αγιο Γεώργιο Κουστογεράκου, του χωριού δηλαδή από το οποίο κατάγεται ο Γεώργιος Γαδανολέος»

Επισημαίνεται ότι η αξία της έρευνας στα Ενετικά αρχεία είναι μεγάλη, προκειμένου να βρεθούν αντικειμενικά στοιχεία για τα γεγονότα που αφορούν την ζωή του Θεοτοκόπουλου πριν φύγει από την Ελλάδα, διότι την περίοδο εκείνη η Κρήτη  ήταν υπό την κατοχή των Ενετών και μεγάλο μέρος από τα αρχεία που τηρούσαν οι Ενετοί κατακτητές στο νησί μεταφέρθηκαν στην Βενετία όπου και υπάρχουν ακόμη.

Διάφορα άλλα στοιχεία που επίσης ενισχύουν την άποψη για την καταγωγή της οικογενείας του Θεοτοκόπουλου από τον Νομό Χανίων και ιδιαίτερα από το Σέλινο,  αναφέρονται σε άρθρο του καθηγητή Ιωάν. Μυριζάκη, που δημοσιεύτηκε στις 26-9-2013,  στην εφημερίδα  “Σελινιώτικα Νέα”.

Μεταξύ των εκδηλώσεων που θα μπορούσαν να γίνουν το επόμενο έτος για τον Θεοτοκόπουλο στον νομό μας  θα ήταν και μια  ημερίδα , όπου οι  αρμόδιοι επιστήμονες μεταξύ των άλλων θα  κατέθεταν τις τελευταίες απόψεις τους για τον τόπο που γεννήθηκε καθώς και άλλα στοιχεία σχετικά με  την καταγωγή του.

Αλλά  και για τα πανεπιστημιακά μας ιδρύματα που έχουν τμήματα με συναφές αντικείμενο, θα είναι μια ακόμη ευκαιρία για να ασχοληθούν με το θέμα,  με όποιο τρόπο θεωρούν σκόπιμο, ώστε να συμβάλουν στο να δοθούν  απαντήσεις στα ερωτήματα  που εξακολουθούν και σήμερα να υπάρχουν και έτσι δημιουργούνται αντιπαραθέσεις μεταξύ διαφόρων περιοχών.

Γιατί είναι γνωστή η διαμάχη που έχει τελευταία  προκύψει  μεταξύ των δήμων  Μαλεβυζίου και Ηρακλείου  που διεκδικούν και οι δυο την γενέτειρα του  μεγάλου Κρητικού  ζωγράφου.

 Για να φανεί  η ανάγκη περαιτέρω έρευνας, αναφέρω πολύ συνοπτικά το πως κατέληξαν πριν από πολλά χρόνια στο ότι το χωρίο Φόδελε,  του σημερινού δήμου Μαλεβυζίου, είναι ο τόπος γέννησης του Θεοτοκόπουλου, πράγμα που σήμερα δεν το δέχεται ο Δήμος Ηρακλείου.

Ένα πρόσωπο που συνδέθηκε τότε με τον Θεοτοκόπουλο, τόσο ως προς το γένος,  όσο και ως προς την ομοιότητα, ήταν ο Στυλιανός Αλοδιανάκης του Πολυχρόνη και της Μαρίας το γένος Θεοτόκη.

Η ιστορία ξεκίνησε στις αρχές του 20ου αιώνα όταν  ιστορικοί από το Πανεπιστήμιο του Βολιαδολίδ της Ισπανίας ήρθαν για πρώτη φορά στο Φόδελε ψάχνοντας να βρούν που γεννήθηκε ο Θεοτοκόπουλος.  Οι άνθρωποι αυτοί ήξεραν πως  είναι Κρητικός και ξεκίνησαν αυτό το ταξίδι βάσει των αρχείων της Ιεράς Εξέτασης.  

Όταν είδαν τον Στυλιανό Αλοδιανάκη, είδαν μια τέλεια ομοιότητα.

Όταν τον ρώτησαν πως λέγεται και απάντησε Στυλιανός Αλοδιανάκης του Πολυχρόνη και της Μαρίας, το γένος Θεοτόκη, θεώρησαν πως βρήκαν δύο ισχυρές αποδείξεις για την καταγωγή του μεγάλου ζωγράφου.

Την ομοιότητα δηλαδή και το επώνυμο Θεοτόκης.

 Ακολούθησε από το πανεπιστήμιο του Βολιαδολίδ της Ισπανίας, και δεύτερη επίσκεψη στο Φόδελε, το 1934, οπότε και  τοποθέτησαν στο χωριό πλάκα που γράφει:

«Η σχολή της Ιστορίας του Βολιαδολίδ, παλμός μέσα την καρδιά της Καστίγγια προσφέρει στο Φόδελε την πλάκα αυτή βγαλμένη από το βράχο του Τολέδο. Ενθύμιο της αθανάτου δόξης του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, 27 Ιούλιου 1934».

Ακολούθησαν στο Φόδελε  λαμπρές στιγμές, το έτος 1964, με τη κάθοδο των Ισπανών αλλά και πολυπληθέστατης αποστολής (220) ατόμων) επί κυβερνήσεως Γεωργίου Παπανδρέου (1964) για τις εκδηλώσεις, που έγιναν για τη συμπλήρωση των 350 χρόνων από το θάνατό του Θεοτοκόπουλου.

Παρουσιάζεται φωτογραφία από την εφημερίδα ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ  του Αλουδιανάκη και του Θεοτοκόπουλου

  

Λουκάς Μπασιάς

Πρόεδρος Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου

Εκδήλωση για τα 70 χρόνια από το ολοκαύτωμα των χωριών ΜΟΝΗΣ- ΛΕΙΒΑΔΑ - ΚΟΥΣΤΟΓΕΡΑΚΟΥ

Στις 29-9-2013 πραγματοποιήθηκε εκδήλωση για τα 70 χρόνια από το ολοκαύτωμα των χωριών Μονής, Λειβαδά και Κουστογέρακου. Την εκδήλωση διοργάνωσαν ο Δήμος Καντάνου-Σελίνου, ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου, ο Πολιτιστικός σύλλογος των απανταχού Ανατολικοσελινιωτών "ΤΟ ΨΗΛΑΦΙ", και οι Πολιτιστικοί σύλλογοι Κουστογεράκου και Σούγιας.
Η εκδήλωση έγινε στο μνημείο που βρίσκεται στη διακλάδωση προς Λειβαδά -Κουστογέρακο του κεντρικού δρόμου Χανίων-Σούγιας.
Λεπτομέρειες για την εκδήλωση με φωτογραφικό υλικό βρίσκονται  στην εφημερίδα "Σελινιώτικα Νέα" της 3-10-2013.

Εκδηλώσεις στον Ομαλό, για τα 100 χρόνια της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα

Στις 18-8-2013 έγιναν στον Ομαλό εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια από την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Διοργανωτές των εκδηλώσεων ήταν η Περιφέρεια Κρήτης, οι Δήμοι Καντάνου-Σελίνου, Πλατανιά και Σφακίων, το Ιδρυμα ερευνών και μελετών "Ελ. Βενζέλος" και ο σύλλογος των απανταχού Λακκιωτών.

Μεταξύ των άλλων έγιναν και τρεις ομιλίες. Από τον π. Βλαβογιλάκη, εκπαιδευτικό-συγγραφέα, από τον κ. Ν. Παπαδάκη, γενικό διευθυντή στο Ιδρυμα ερευνών και μελετών "Ελ. Βενζέλος" και από τον Πρόεδρο του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου κ. Λουκά Μπασιά.

Λεπτομέρειες βλέπε σε εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19-8-2013 και Σελινιώτικα Νέρα στις 29-8-2013.

Παρουσιάζεται παρακάτω η δεκάλεπτη, σύμφωνα με το πρόγραμμα,  ομιλία 

του κ. Μπασιά.

Η συμβολή των Σελινιωτών στους αγώνες για την απελευθέρωση της Κρήτης και την ένωση της με την Ελλάδα, από την επανάσταση του 1866 -1869 και μετά.

Στην σύντομη αυτή ομιλία θα αναφερθώ πολύ συνοπτικά στη συμβολή των Σελινιωτών στους αγώνες για την απελευθέρωση της Κρήτης και την ένωση της με την Ελλάδα, από την μεγάλη επανάσταση του 1866-1869 και μετά.
Βεβαίως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το Σέλινο είχε δώσει το παρόν και στις προηγούμενες επαναστάσεις. Από την πρώτη το 1770, του Δασκαλογιάννη, οπότε και μεγάλο μέρος του καταστράφηκε από τους τούρκους, μέχρι και την επανάσταση του 1858.
Αλλά και σε ακόμη παλαιότερες ιστορικές περιόδους το Σέλινο είχε και πάλι συμμετάσχει στους αγώνες για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους δυνάστες της. Παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του ο Γεωργ. Καντανολέων, από το Κουστογέρακο Σελίνου, που ηγήθηκε μεγάλης επανάστασης εναντίον των Ενετών κατακτητών.

                                      Η επανάσταση του 1866-1869

Από όλες τις επαναστάσεις που έγιναν εναντίον των Τούρκων η επανάσταση του 1866-1869, που διήρκησε τρία χρόνια, χαρακτηρίστηκε ως μεγάλη. Στα χρόνια αυτά, έγιναν πολλές, μεγάλες και αιματηρές μάχες. Τα θύματα στην επανάσταση αυτή ήταν πολυπληθέστερα από κάθε άλλη και οι καταστροφές που συνέβησαν ήσαν επίσης τρομερές. Γι αυτό και θα αναφερθώ λίγο περισσότερο σε αυτήν σε σχέση με τις υπόλοιπες.
                                    

                                       Οι προσυνεννοήσεις

Πολύ πριν κηρυχθεί η επανάσταση γινόντουσαν διάφορες προ –συνεννοήσεις, στις οποίες συμμετείχαν και οι Σελινιώτες. Ο ιστορικός Μουρέλλος γράφει σχετικά:
«Η κατάσταση είχε φθάσει πια στο απροχώρητο και η πρώτη κίνηση ήρχισε. Ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης, συνεννοήθηκε με τους Μαντάκηδες, τους Νικολούδηδες, τους Μπασιάδες, τον Αναγνώστη και Μάρκο Παπαγιαννάκη και μερικούς απ’ τους πρώτους των Σφακιών και βγήκαν στον Ομαλό για να σκεφθούν, ποια θα ήταν η γραμμή, που θα έπρεπε ν΄ ακολουθήσουν, γιατί ο λαός εστέναζε από την πείνα και τας πιέσεις.»
Οπως προκύπτει από άλλες πηγές, στις συνεννοήσεις αυτές συμμετείχαν από τους Σελινιώτες και οι Γεώργ. Κορκίδης, Ιωάννης Φιωτάκης, Κωνσ. Κριάρης και άλλοι.
Σύμφωνα με τις σημειώσεις του Κωσταντή Μπασιά, τις συνεννοήσεις μεταξύ Σελινιωτών και Λακιωτών διεξήγαγε ο ίδιος, επειδή είχε πολλούς συγγενείς Λακκιώτες, μεταξύ των οποίων τον γενναίο οπλαρχηγό Νικόλαο Νικολούδη.
                                  

               Η έναρξη των εχθροπραξιών της επανάστασης έγινε στο Σέλινο

Όπως αναφέρει ο ιστορικός Παν. Κριάρης, το σύνθημα της ενάρξεως των εχθροπραξιών της επανάστασης εδόθη την νύκτα της 15ης προς την 16ην Αυγούστου στο Σέλινο. Επίσης το πρωί της 16-17 Αυγούστου γενναίοι άνδρες υπό τον Κριάρη επιτέθηκαν κατά της φρουράς στον Σταυρό. Ο ίδιος αναφέρει πως η κατάληψη του Σταυρού της Κανδάνου εχρησίμευσε πλέον ως το πρώτον έναυσμα της ενάρξεως των εχθροπραξιών της επανάστασης.

                  Η οργάνωση στρατοπέδων στο Σέλινο και η εκλογή αρχηγών

Λίγο πριν την κήρυξη της, πέντε στρατόπεδα (κολώνες) είχαν δημιουργηθεί στην επαρχία Σελίνου. Στην Λειβάδα, στη Σκάφη – Αργαστήρι, στα Τεμένια, στη θέση Στεφανόπετρα και στον Πελεκάνο.
Σύμφωνα με τον Παν. Κριάρη, στις αρχές του 1867, κατά το πρώτο δηλαδή διάστημα της επανάστασης του 1866-1869, έγιναν οι επίσημες αναγνωρίσεις των αρχηγών της. Αναγνωρίστηκαν στην επαρχία Σελίνου οι Κωνσ. Κριάρης και Γεώργιος Κορκίδης ως πρωτεύοντες, ο Βαρδής Πωλιουδάκης (Πωλιουδόβαρδας) υπαρχηγός του πρώτου, ο Ιωσήφ Κοτσιφάκης, ο Αντώνιος Μπασιάς και μετά τον θάνατο του, όταν σκοτώθηκε σε μάχη λίγο αργότερα, ο αδελφός του Κωσταντής Μπασιάς, ο Μάρκος Παπαγιαννάκης και ο Αναγν. Γρυφάκης ως δευτερεύοντες. Ο ιστορικός Ψιλλάκης προσθέτει και τον Παπακασέλο. Αργότερα πάντως αναγνωρίστηκαν και άλλοι.

Οι κυριότερες μάχες είτε μέσα στο Σέλινο είτε εκτός από αυτό που έλαβαν μέρος οι Σελινιώτες αρχηγοί και οπλαρχηγοί με τους άνδρες τους

Κατά την μεγάλη αυτή επανάσταση έγιναν πολλές δεκάδες μάχες με τους Τούρκους είτε μέσα στην επαρχία Σελίνου είτε σε άλλες περιοχές.
Λόγω του περιορισμένου χρόνου της ομιλίας δεν είναι δυνατόν να αναφερθούν λεπτομέρειες γι αυτές. Πάντως μέσα στο Σέλινο, σε διάφορα μέρη του, έγιναν μεγάλες μάχες κυρίως στις παρακάτω χρονικές περιόδους:
Τα τέλη Αυγούστου 1866 μέχρι και τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους.
Τον Δεκέμβριο 1866 που εισέβαλε ο Μουσταφάς πασάς στην επαρχία.
Τον Αύγουστο του 1867 και τέλος από τον Φεβρουάριο 1868 μέχρι το καλοκαίρι του ίδιου έτους.
Εκτός όμως από τις μάχες που έγιναν στο Σέλινο, κατά τις οποίες οι Σελινιώτες αντιμετώπισαν τους Τούρκους σχεδόν πάντα συμπολεμώντας με αρχηγούς των άλλων επαρχιών, οι Σελινιώτες έλαβαν επίσης μέρος στις περισσότερες πολεμικές επιχειρήσεις που έγιναν στις άλλες επαρχίες των Χανίων, όταν οι Τούρκοι προσπαθούσαν να καταπνίξουν την επανάσταση στις περιοχές αυτές.
Ενδεικτικά αναφέρονται μάχες που έλαβαν μέρος:
Μάχη στην Χωστή και Καράνου, στο Χοιρόσπηλιο Κυδωνίας ,στις Κακές πλευρές, στην Κίσσαμο τον Μάρτιο 1867, στον Αποκόρωνα και την Κράπη την άνοιξη του 1867, στην Γωνιά Κισσάμου, στην Αράδαινα Σφακίων, στο Μονοδένδρι-Πλατανέ-Αμπελάκια Κισσάμου, στις Φώκιες, στα Προσέλια, στο Φραγγοκάστελο, στο Μπρόσνερο και σε πολλά άλλα μέρη.
Τελικά η επανάσταση έσβησε. Θα ακολουθήσει όμως μετά από δέκα χρόνια άλλη επανάσταση.

                                 Η επανάσταση του 1878

Μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877-1878 η ήττα της Τουρκίας, φάνηκε σαν η κατάλληλη ευκαιρία για να αποχτήσει το νησί την ελευθερία του. Οταν άρχισαν οι συγκρούσεις με τους Τούρκους, οι περισσότεροι Τούρκοι των επαρχιών έσπευσαν στα Χανιά. Εκεί αφού ασφάλισαν τις οικογενείες των ενώθηκαν με τον Τουρκικό στρατό και τους βασιβουζούκους των πόλεων και άρχισαν αμέσως επιθέσεις κατά των γύρω χωριών. Οι Σελινιώτες Κριάρης, Κορκίδης, Μπασιάς, Γρυφάκης, Κοτσιφάκης, Γεωργιακάκης, Κουνδουροσήφης, Παπαγιαννάκης και πολλοί άλλοι αρχηγοί και οπλαρχηγοί από τις άλλες επαρχίες του Νομού Χανίων ευρίσκοντο στρατοπεδευμένοι στον Αλικιανό.
Ο Τουρκικός στρατός ανερχόμενος σε πολλές χιλιάδες, έφθασε στον Αλικιανό και το Χοιρόσπηλιο όπου έγινε μεγάλη μάχη κατά την οποία φονεύθηκαν πλείστοι από τους τούρκους αλλά και χριστιανοί και έτσι ανεκόπη η προέλαση των Τούρκων.
Ο Μιχ. Αναστασάκης στην ιστορία του γράφει ότι στις 15 Μαίου οι Τούρκοι εξορμούν κατά του Πλατανιά-Αλικιανού με σκοπό να περάσουν στην Κίσαμμο καίγοντες και καταστρέφοντες. Βρήκαν όμως απέναντι τους Σελινιώτες υπό τους Κριάρη, Κορκίδη, Μπασιά, Γιωργιό (δηλαδή τον Γεωργιακάκη), Τρακάκη και άλλους αρχηγούς και οπλαρχηγούς από άλλες επαρχίες, όπως τους Χατζή Μιχάλη, Μάνδακα, Σκαλίδη κτλ, που αντιμετώπισαν την επιδρομή των Τούρκων. Όμως και η επανάσταση αυτή έσβησε. Πάντως οι θυσίες της δεν πήγανε χαμένες. Οι Κρητικοί πέτυχαν τη σύμβαση της Χαλέπας, με την οποία αποκτούσαν κάποιες ελευθερίες. Ετσι μπορούσαν να χτίζουν σχολεία, να κάνουν συλλόγους, να εκδίδουν έντυπα και άλλα διάφορα.

                              Η επανάσταση του 1889

Το 1889 η Τουρκική κυβέρνηση θέλησε να περιορίσει τα προνόμια που είχαν δοθεί στο νησί, καταργώντας πολλά μέρη της σύμβασης της Χαλέπας, στέλνοντας στρατό και επαναφέροντας την τρομοκρατία του παρελθόντος.
Στην επαρχία Σελίνου οι αρχηγοί Κωνσταντίνος Κριάρης και Γεώργιος Κορκίδης που διακρίθηκαν σε προηγούμενες επαναστάσεις δεν θα δώσουν το παρόν στην επανάσταση αυτή αφού ο πρώτος είχε ήδη πεθάνει ο δε δεύτερος ήταν μεγάλος σε ηλικία.
Σύμφωνα με τις σημειώσεις του Κωνσταντή Μπασιά, η επανάσταση εκηρύχθη κυρίως υπό της Κρητικής Βουλής κατόπιν συσκέψεως βουλευτών όπως του Αριστείδη Κριάρη, Κακούρη και άλλων. Μετά την κήρυξη της επανάστασης γίνονται συναθροίσεις σε διάφορα μέρη του νομού με σκοπό να παύσει ο λαός να πληρώνει φόρους και να καταργήσουν τις αρχές.
Υστερα από τα παραπάνω οι Σελινιώτες συνάπτουν μάχες γύρω από την Κάνδανο υπό τον Αρχηγό Κ. Μπασιά και τους Μαρματάκη, Χαλακατέβα, Παπαγιαννάκη, Ηλιάκη, Φιωτάκη, Τσουρή, Παπαμαρκάκη κ.λ.π. και αποκλείουν τους τούρκους της Κανδάνου.
Ο αποκλεισμός από τους Σελινιώτες των Τούρκων της Κανδάνου συνετέλεσε στο να σωθούν πολλές οικογένειες από βεβαία καταστροφή, οι οποίες βρισκόντουσαν στην Κίσσαμο, την Κυδωνία και ιδίως γύρω από τα Χανιά. Αν άφηναν ελεύθερους τους Τούρκους της Κανδάνου θα κατέστρεφαν όχι μόνον τις περιουσίες των πεδινών χωριών των επαρχιών Κυδωνίας και Κισσάμου αλλά και θα εξόντωναν κυριολεκτικώς τους κατοίκους των πεδινών αυτών χωριών.

                                 Η επανάσταση του 1896-1897

Στο Σέλινο η επανάσταση το έτος 1896 ξεκινά τα μέσα Μαίου. Η πρώτη μεγάλη μάχη που διήρκησε τρεις μέρες έγινε στο Αποπηγάδι. Τότε οι Κρητικοί προσπάθησαν και πέτυχαν να μην αφήσουν τον τουρκικό στρατό να φύγει από το Σέλινο και να μεταβεί στην περιοχή του Βάμου Αποκορώνου , για να ενισχύσει τους Τούρκους που τους πολιορκούσαν οι επαναστάτες. Επίσης για να μην αφήσουν να ενισχυθούν οι Τούρκοι των Χανίων, που προέβαιναν την περίοδο εκείνη σε φόνους και άλλα όργια σε βάρος των Χριστιανών.
Οι μάχες και οι συμπλοκές με τους Τούρκους στην ευρύτερη περιοχή της Κανδάνου, τον Πύργο του Σταυρού αλλά και αλλού στο Σέλινο , συνεχίστηκαν όλο το καλοκαίρι του 1896.
Τον Ιανουάριο του 1897, στην περιοχή των Χανίων γίνονται εμπρησμοί, σφαγές και λεηλεσίες. Στις 22 Ιανουαρίου 1897 ο Κωστ. Μπασιάς μαζί με τους Ιωαν. Κορκίδη, τον Παπακασέλλο και πολλούς άλλους Σελινώτες μεταβαίνουν στην περιοχή της Κυδωνίας και λαβαίνουν μέρος σε μάχες για τρεις ολόκληρες μέρες στην περιοχή της Μαλάξας. Όμως οι εχθροπραξίες αρχίζουν και στο Σέλινο και έτσι μετά από επείγουσα ειδοποίηση αναγκάζονται να επιστρέψουν ξανά στην επαρχία τους.
Διεξάγονται σχεδόν καθημερινά φονικές μάχες με τους Τούρκους στον Πύργο του Σταυρού και στις γύρω περιοχές της Κανδάνου.
Εκτός από τους αναφερθέντες παραπάνω που επέστρεψαν από την Κυδωνία στο Σέλινο, συμμετέχουν στον αγώνα οι Σελινιώτες Αριστ. Κριάρης, Γεωργιακάκης, Παπαδογιάννης, Παπαμαρκάκης, Φούμης και αρκετοί άλλοι. Τους Σελινιώτες ενισχύουν και αρχηγοί από άλλες επαρχίες των Χανίων.
Οι Τούρκοι πολιορκούνται στην Κάνδανο και στον Πύργο του Σταυρού.
Στην περιοχή έρχεται και ο ταγματάρχης του πυροβολικού Μανουσογιαννάκης που με κατάλληλο οπλισμό θα ξεκινήσει τον κανονιοβολισμό του Πύργου στου Σταυρού και τελικά ο Πύργος θα καταληφθεί από τους επαναστάτες. Η πολιορκία της Κανδάνου συνεχίζεται. Επέρχεται συμφωνία μεταξύ των ευρισκομένων στην Παλαιόχωρα αξιωματικών των πλοίων των μεγάλων δυνάμεων, του προξένου της Αγγλίας Βιλιώτη και των αρχηγών και οπλαρχηγών της πολιορκίας, για την παράδοση των Τούρκων της Κανδάνου. Ετσι αφού οδηγήθηκαν με αγήματα στην Παλαιόχωρα, μεταφέρθηκαν με τα πλοία εκτός Σελίνου.

                                   Η επανάσταση του Θερίσου το 1905

Το 1905, ύστερα από την αδιάλλακτη στάση που τήρησε ο πρίγκιπας Γεώργιος απέναντι στην αντιπολίτευση και στον ηγέτη της, που ζητούσε την φιλελευθεροποίηση του πολιτεύματος και την ένωση, θα ακολουθήσει η επανάσταση του Θερίσου.
Μεγάλη η συμμετοχή και στην επανάσταση αυτή των Σελινιωτών. Ο Κων/νος Φούμης που κατάγεται από το Σέλινο, ήταν ο ένας από τους τρείς αρχηγούς της. Αλλά και στις επαναστατικές ομάδες που κατέφθασαν αμέσως στο Θέρισο, από τις διάφορες επαρχίες των Χανίων, συμπεριλαμβανόντουσαν και οι Σελινιώτικες ομάδες.

Κυρίες και Κύριοι
Οι μεγάλοι και σκληροί αγώνες που έδωσαν οι ηρωικοί μας πρόγονοι για να απελευθερωθεί η Κρήτη από τους κατακτητές της και να ενωθεί με την Ελλάδα τελικά δε πήγαν χαμένοι.
Πολλοί από αυτούς που έλαβαν μέρος στους αγώνες αυτούς είχαν την τύχη να δουν το όνειρο τους να γίνεται πραγματικότητα.
Το έτος 1913 η Κρήτη ενώθηκε με την Ελλάδα και εμείς σήμερα απολαμβάνουμε την ελευθερία, που είναι καρπός μεγάλων αγώνων και θυσιών.





Σημείωση:
Η αρχική ιδέα για την διοργάνωση των εκδηλώσεων του Ομαλού ήταν
του κ. Γεωργίου Κουτρούλη από τους Λάκκους. Σχετικό είναι το με ημερομηνία 18-9-2012 έγγραφο του προς τον Δήμο Πλατανιά που κοινοποιήθηκε και στους  δήμους Καντάνου-Σελίνου και Σφακίων και στον Σύλλογο Επιστημόνων Σελίνου

Ζητήθηκε από την αρχαιολογία και έγινε μετάβαση αρμοδίων στην εκκλησία στο Χαρέη για εξέταση των φθορών που υπάρχουν

Στην αρχαιολογία Βυζαντινών αρχαιοτήτων εστάλη το παρακάτω έγγραφο, μετά την διαπίστωση  ότι στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου στο Χαρέη (που βρίσκεται κοντά στην θάλασσα, μεταξύ Σούγιας και Αγίας Ρουμέλης) υπάρχουν μεγάλες φθορές.

1)ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ                                    Χανιά 4-6-2013
2)ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ  ΣΥΛΛΟΓΟΣ
ΚΟΥΣΤΟΓΕΡΑΚΟΥ "Ο ΚΑΝΤΑΝΟΛΕΩΝ"

Προς  28η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων
Χανιά

Προκειμένου να αναληφθεί προσπάθεια συντήρησης του εσωτερικού χώρου του Ι. Ν. Αγίου Αντωνίου που βρίσκεται στην παραθαλάσσια περιοχή του Χαρέη, παρακαλούμε την υπηρεσία σας να δώσει την συγκατάθεση της για την μετάβαση αρμοδίου αρχαιολόγου στο ανωτέρω ξωκλήσι, με σκοπό να εκτιμηθεί από κοντά το μέγεθος της φθοράς που έχουν υποστεί οι τοιχογραφημένες αγιογραφίες και γενικά το υπόστρωμα τους και να δοθούν τεχνικές οδηγίες που η πραγματοποίηση τους θα βοηθούσε στο να σταματήσει η καταστροφή αυτού το μνημείου της πίστης και του πολιτισμού.
Σύμφωνος με την πρωτοβουλία αυτή είναι και ο εφημέριος της εκκλησιαστικής μας ενορίας παπά Παναγιώτης Ανδρουλάκης.
 

 Με τιμή

Για το Δ.Σ. του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου  
Ο Πρόεδρος                                                                    
Λουκάς Μπασιάς                                                          


Για το Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου
Κουστογεράκου  "Ο ΚΑΝΤΑΝΟΛΕΩΝ"
Ο Πρόεδρος
Γιάννης Μυριζάκης


Μετά το παραπάνω έγγραφο η υπηρεσία έστειλε στις 28-6-2013 την αρχαιολόγο κ. Μπούρμπου και τον υπεύθυνο για τις συντηρήσεις των τοιχογραφιών κ. Σιγανάκη,  που, μαζί με τους προέδρους των αναφερομένων παραπάνω συλλόγων, μετέβησαν στην εκκλησία στο Χαρέη και την εξέτασαν.
Σύντομα θα σας πληροφορήσουμε για τις ενέργειες που θα γίνουν.