EΚΛΟΓΕΣ ΣΤΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ

Την Πέμπτη 5-5-2016 και από 4.30 μ.μ. έως 7.00 μ.μ. θα γίνει στα Χανιά εκλογοαπολογιστική Γενική Συνέλευση του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου και εκλογές για την ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου του συλλόγου. Τα παραπάνω θα γίνουν στην αίθουσα του κτιρίου του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Χανίων (που βρίσκεται απέναντι από την Δημοτική αγορά των Χανίων και δίπλα στην Εθνική Τράπεζα και την Τράπεζα της Ελλάδος).

Σε περίπτωση μη απαρτίας η επαναληπτική Γενική Συνέλευση και οι εκλογές θα γίνουν στις 12-5-2016 στον ίδιο χώρο και τις ίδιες ώρες.

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΟΥ ΛΙΒΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟ ΚΑΙ ΤΗ 10ΕΤΙΑ ΤΟΥ 1940- 50

Γράφει: Ο Δημήτριος Κων. Σειραδάκης

Πριν λίγες μέρες ,αναδιφώντας «τα χαρτιά» του αρχείου μου, το μάτι μου έπεσε σε κάποιες φωτογραφίες, που είχε την καλοσύνη να μου δώσει ο Βαρδής Γ. Τσουρής, από το αρχείο του πατέρα του, του γιατρού Γεωργίου Β. Τσουρή. Στις φωτογραφίες αυτές εικονίζονται γυναίκες του Λιβαδά κατά τις 10ετίες 1930-40 και 1940-50.

Η θέαση των φωτογραφιών αυτών αποτέλεσε αφορμή και έναυσμα για το νου μου, που κατά την προσφιλή τακτική του, πάλι «εμνήσθη ημερών αρχαίων» και άρχισε να ανακαλεί από το υποσυνείδητο στο πεδίο της συνείδησης, σκηνές από την καθημερινή ζωή των κατοίκων του χωριού μου, του Λιβαδά, όπως τις θυμούμαι είτε ο ίδιος από προσωπικές μου εμπειρίες είτε από διηγήσεις παλαιότερων κατοίκων της περιοχής. Και επειδή πολλές φορές έχω γράψει για τις ασχολίες των ανδρών κατοίκων του Λιβαδά, κρίνω σκόπιμο, για λόγους ισονομίας, να περιγράψω σήμερα σκηνές από την καθημερινή ζωή των γυναικών του χωριού μου.

Πολλοί θεωρούν ότι οι γυναίκες της εποχής εκείνης θεωρούνταν πλάσματα υποδεέστερα, στερούμενα δικαιωμάτων και ελευθεριών, προορισμένα μόνο να υπηρετούν μια αυστηρά ανδροκρατούμενη κοινωνία. Και ακόμη πως ο άνδρας-αφέντης είχε όλα τα δικαιώματα πάνω στη γυναίκα, η οποία όφειλε απεριόριστη υπακοή και πειθαρχία στις θελήσει και στις εντολές του.

΄0μως οι προσωπικές μου αναμνήσεις δεν συμφωνούν με αυτή την άποψη. Αντίθετα θεωρώ ότι η γυναίκα του Λιβαδά είχε και απολάμβανε όλα ή σχεδόν όλα τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που είχε και ο άντρας, όπως βέβαια και τις ίδιες υποχρεώσεις με εκείνον. Βέβαια πάντα υπήρχαν κάποιες διαφοροποιήσεις πάνω σ’αυτές τις αρχές, ανάλογα με τον τύπο και τον χαραχτήρα των ανθρώπων.

Είναι γνωστό πως η γυναίκα, πρώτ’ απ’ όλα ήταν η αφέντρα και η αρχόντισσα του σπιτιού. Όλες οι εσωτερικές εργασίες του σπιτιού όπως το μαγείρεμα του φαγητού, η μπουγάδα, το ζύμωμα και το ψήσιμο του ψωμιού, η καθαριότητα του σπιτιού, το στρώσιμο των κρεβατιών και πάνω απ’ όλα, η φροντίδα για τη διατροφή και την ανατροφή των παιδιών ήταν … προνομιακοί χώροι αποκλειστικής δικής της αρμοδιότητας.

Εκτός απ’ αυτές τις εργασίες κι άλλες εξίσου δύσκολες και κοπιαστικές όπως το γνέσιμο των μαλλιών, το διάσιμο και η ύφανση στον αργαλειό, το ράψιμο των ρούχων αλλά και το πλέξιμο και το κέντημα ήταν δικές της δουλειές. Και είναι να θαυμάζει κανείς τα σωζόμενα ως σήμερα έργα τέχνης των γυναικών εκείνης της εποχής, σωστά αριστουργήματα, δουλεμένα με τέχνη και μεράκι, δείγματα εξαιρετικής ευαισθησίας και φιλοκαλίας.

Και όμως τις γυναίκες αυτές κανείς δεν τις δίδαξε ούτε την υφαντική τέχνη, ούτε το πλέξιμο, ούτε το κέντημα κι ακόμη κανένας ονομαστός μάγειρας δεν τις έμαθε να μαγειρεύουν τα μοναδικά σε νοστιμιά και αγνότητα εκείνα φαγητά, αυτά που σήμερα ονομάζουν «Κρητική Διατροφή» ή «Κουζίνα της Γιαγιάς», που οι σύγχρονοι διάσημοι σεφ προσπαθούν ανεπιτυχώς να μιμηθούν.

Αλλά και στις περισσότερες εξωτερικές εργασίες του χωριού είχε μερίδιο η γυναίκα. Μερικές μάλιστα απ’ αυτές, όπως το μάζεμα των ελιών με το χέρι, αποτελούσαν σχεδόν αποκλειστικότητα των γυναικών. Ακόμη το θέρισμα, το αλώνισμα- λίχνισμα, ο τρύγος, η φροντίδα για τα οικόσιτα ζώα ήταν κι εκείνα μέσα στα καθημερινά καθήκοντα των γυναικών του Λιβαδά. Η λειτουργία της «φάμπρικας», δηλ. του λιοτριβειού, που ήταν μια εξαιρετικά επίπονη και βαριά εργασία, χρειαζόταν απαραιτήτως και τη συμμετοχή της γυναίκας γιατί εργασίες όπως το «σφίξιμο» των «ντορμπάδων» με τον «εργάτη» απαιτούσαν τη σωματική δύναμη δύο τουλάχιστον ατόμων ή όταν ήταν ανάγκη να αντικαταστήσει για λίγο τον άντρα, για να φάει, να ξεκουραστεί ή να κοιμηθεί λίγο κι εκείνος, ιδιαίτερα κατά τα «νυχτέρια».

Στη δική μου συνείδηση η γυναίκα του Λιβαδά της εποχής εκείνης ήταν μια αληθινή ηρωίδα της ζωής. Ήταν η αρχόντισσα του νοικοκυριού, η σύζυγος, η μάνα, η αδελφή, η γιαγιά, η γυναίκα γενικώς που όλα τα προλάβαινε, όλα τα πάλευε, όλα τα διαχειριζόταν κατά τον καλύτερο τρόπο. Η γυναίκα της προσφοράς και της θυσίας, η γυναίκα που σκοπό της ζωής της είχε κάνει την προσφορά προς τους άλλους και που δεν ζητούσε ποτέ τίποτα για τον εαυτό της.

Και δεν ήταν μόνο ηρωίδα της ζωής η γυναίκα του Λιβαδά εκείνων των χρόνων. Ήταν και αληθινή ηρωίδα του πολέμου, της κατοχής και της αντίστασης. Ήταν η γυναίκα που στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, πήγαινε φαγητό και εφόδια στους αντάρτες, που χρησιμοποιώντας έναν ιδιότυπο κώδικα επικοινωνίας, κρεμούσε στην απλώστρα της την κόκκινη ή την πράσινη μπατανία, για να δώσει το ανάλογο οπτικό μήνυμα στους αντάρτες. Ήταν η ηρωίδα που επινοούσε χίλιους δυο τρόπους για να παραπλανά τον κατακτητή και να κάνει «σκέρα» στους αντάρτες, να τους προφυλάσσει από τον καθημερινό θανάσιμο κίνδυνο που ενέδρευε σε κάθε βήμα της ζωής τους.

Το σοβαρότερο όμως απ’ όλα ήταν το μαρτύριο και οι κίνδυνοι που πέρασαν οι γυναίκες του Λιβαδά κατά την 29^η Σεπτεμβρίου 1943, όταν ο Λιβαδάς μαζί με τα γειτονικά χωριά Μονή και Κουστογέρακο, πυρπολήθηκε και καταστράφηκε ολοσχερώς από τους Γερμανούς. Τις μέρες αυτές οι γυναίκες του Λιβαδά έζησαν ένα φοβερό ψυχοσωματικό μαρτύριο, όταν οι Γερμανοί τις συνέλαβαν αιχμάλωτες και τις έκλεισαν στο «Τηλέφωνο», απειλώντας τις με ομαδική εκτέλεση δια βομβαρδισμού από αεροπλάνα. Και τι δεν είδαν και δεν άκουσαν οι τραγικές εκείνες γυναίκες, μέσα στην ιδιότυπη αυτή φυλακή τους! Είδαν τη 14χρονη Αμαλία να σκοτώνεται επί τόπου .Είδαν τη 16χρονη Μαίρη να τραυματίζεται θανάσιμα και να εκτελείται την επομένη στην πλατεία της Κείθε Βρύσης. Άκουσαν το κροτάλισμα των πολυβόλων και το μούγκρισμα των μηχανών των στούκας, που σαν δαίμονες της κόλασης , σκορπούσαν τον όλεθρο και το θανατικό πάνω από το χωριό τους. Είδαν τις πύρινες γλώσσες της φωτιάς από τα καιόμενα σπίτια τους να ανεβαίνουν μεσούρανα και άκουσαν τη φοβερή απειλή των Γερμανών ότι θα τις βάλουν στο δάσος «Μαχιά» να τις κάψουν ζωντανές. Και αντίκρισαν τις κάνες των γερμανικών πολυβόλων να τις σημαδεύουν, κλεισμένες και φρουρούμενες στη Σούγια. Και μεταφέρθηκαν στις φυλακές της Αγιάς, όπου έζησαν τον απόλυτο εφιάλτη της πιθανής εκτέλεσής τους στο Στύλο της Αγιάς ή της μεταφοράς τους στο κολαστήριο του Νταχάου. Και έζησαν το μαρτύριο της προσφυγιάς, όταν κυνηγημένες και ανέστιες, γύριζαν σε ξένα μέρη χωρίς τροφή, χωρίς στέγη και με άμεσο κίνδυνο θανάτου.

Ας αναλογιστούν οι σημερινές γυναίκες πόση ψυχική και σωματική δύναμη, πόσο θάρρος και κουράγιο, πόση θέληση και ψυχικό σθένος απαιτούσαν όλ’ αυτά. Όλα αυτά τα πέρασαν και τα πάλεψαν οι γυναίκες του Λιβαδά τότε. Κι ήταν οι ίδιες αυτές γυναίκες, που μετά την απελευθέρωση, ξαναγύρισαν στα χωριά τους με τους άντρες τους, όσους γλίτωσαν, κι αντίκρισαν τα αποκαϊδια και τα ερείπια των σπιτιών τους. Και όμως δεν δείλιασαν αλλά οπλισμένες με τη χαρά και τη δύναμη που δίνει η ελευθερία αλλά και με φοβερή ψυχική και σωματική αντοχή, δύναμη και θέληση, ρίχτηκαν με τους άντρες στον αγώνα και πολύ γρήγορα ανάστησαν από τις στάχτες τους τα ρημαγμένα από τον πόλεμο σπίτια τους και τα χωριά τους.

Έτσι θυμούμαι τις γυναίκες του Λιβαδά. Μοναδικά πλάσματα θάρρους, αντοχής και θέλησης. Ηρωίδες του πολέμου και της καθημερινής βιοπάλης. Άτομα της προσφοράς και της θυσίας που έκαμαν θρησκεία τους το δόγμα: Όλα για τους άλλους, τίποτα για τον εαυτό τους.

Σ’ αυτές τις μοναδικές γυναίκες του Λιβαδά, σ’εκείνες τις ηρωίδες του πολέμου και της ειρήνης, ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγεται και  η αείμνηστη μάνα μου Ειρήνη Σειραδάκη, η «Σειραδοκωστίνα», που έφυγε από κοντά μας σαν τούτες τις μέρες, το έτος 2000, σ’αυτά τα σπάνια και ανεπανάληπτα πλάσματα της προσφοράς και της θυσίας, αφιερώνονται τούτες οι γραμμές.

Πρόσωπα της φωτογραφίας πάνω

Από αριστερά:

Ευτυχία Σαρτζετάκη-Ανδρουλάκη

Μαρίκα Δ. Μπελιβανάκη (της Διάκισσας)

Ευλαμπία Τσουρή (Τσουρογιάνναινα)

Χριστίνη Ελληνάκη (Ελληνογιάνναινα)

Ειρήνη Σειραδάκη (Σειραδοκωστίνα) 

(Στην αγκαλιά της πιθανόν ο γιός της Βαρδής ή η κόρη της Αμαλία)

Πρόσωπα της φωτογραφίας πάνω

Α!  Γυναίκες. Πρώτη σειρά όρθιες από αριστερά:

1.Ειρήνη Σειραδάκη (Σειραδοκωστίνα). Κρατά στην αγκαλιά της πιθανόν την 

κόρη της  Αμαλία.

2.Ευανθία Ι. Ελληνάκη

3.Ευτυχία Ι. Σαρτζετάκη

4.Ελευθερία Ι. Μυριζάκη

5.Αννίτσα Β. Τσουρή

6.Μαρία Γ.  Ελληνάκη

7.Λούλα Χ. Σειραδάκη

8.Μαίρη Χ. Σειραδάκη

9.Αφροδίτη Κ. Παπαδερού

Δεύτερη σειρά:

1.Τα δύο αγόρια είναι ο Δημήτριος και ο Γεώργιος Κων. Σειραδάκης

Καθήμενες από αριστερά:

2.Χριστινιά Β. Τσουρή

3.Ευαγγελία Τσουρή (Τσουροβαρδίνα)

4. ...........Ελληνάκη (Ελληνογιώργαινα)

Τρίτη σειρά. Καθήμενα κορίτσια από αριστερά:

1.Ευγενία Ι. Σειραδάκη

2.Βέτα Χ. Σειραδάκη 

3.Λιλή Χ. Σειραδάκη

4.Αλεξία Γ. Τσουρή

5.Μαρίκα Γ. Τσουρή

χρονολογία φωτογραφίας 14-9-1938

ΑΝΔΡΕΣ ΤΟΥ ΛΙΒΑΔΑ

Ορθιοι από αριστερά:
1.Διάκος Ι. Μπελιβανάκης
2.Ανδρέας Β. Τσουρής
3.Γεώργιος Ι. Τσουρής
4.Γεώργιος Ι. Ελληνάκης
5.Γεώργιος Ι. Μπελιβανάκης

 Καθήμερνοι από αριστερά:
1.Εμμανουήλ Ι. Τσουρής
2.Ιωάννης Μπελιβανάκης (Μπελιβανογιάννης)
3.Νικόλαος Ι. Τσουρής
4.Διάκος Μπελιβανάκης (Γέρο-Διάκος)
5.Κων/νος Γ. Σειραδάκης
Δεν αναγνωρίστηκε το μικρό όρθιο αγόρι στη μέση της φωτογραφίας

Παρουσίαση βιβλίου της Αντωνίας Ζεβόλη – Νταουντάκη

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Χανίων και ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου, συνδιοργανώνουν την Τετάρτη 16 Μαρτίου και ώρα 7:30 μ.μ. την παρουσίαση ενός νέου βιβλίου. Θα παρουσιαστεί το βιβλίο της δικηγόρου Αντωνίας Ζεβόλη – Νταουντάκη με τίτλο “Η φαμέγια”,  στην αίθουσα εκδηλώσεων του πολιτιστικού κέντρου της Ιεράς Μητρόπολης Κυδωνίας και Αποκορώνου, Αντωνίου Γιάνναρη 2. Το βιβλίο αναφέρεται στην ιστορία μίας γυναίκας, της γιαγιάς της, η οποία γεννήθηκε σε ένα φτωχό ορεινό χωριό του Σελίνου, αρχές του 20ού αιώνα και τελείωσε τη ζωή της στην Αθήνα, διανύοντας με τον δικό της τρόπο όλα τα ιστορικά, κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα της πολυτάραχης εκείνης εποχής.Το βιβλίο παρουσιάζουν η Αρχόντισσα Παπαδερού – Ναναδάκη, φιλόλογος, πρόεδρος της Ι.Λ.Α.Ε.Κ. και ο Σταμάτης Αποστολάκης, δάσκαλος – λαογράφος.Αποσπάσματα του βιβλίου θα διαβάσει η Ρόζα Μοτάκη – δικηγόρος.Χαιρετισμούς θα απευθύνουν ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων Ιωάννης Δασκαλάκης και ο πρόεδρος του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου Λουκάς Μπασιάς

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ Πέτρας και Χερρονήσου

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ

Με χαρά πληροφορηθήκαμε ότι εξελέγη νέος Μητροπολίτης  Πέτρας και  Χερρονήσου  ο σεβασμιότατος Γεράσιμος Μαρματάκης ,  που κατάγεται από το χωριό Μαράλια Σελίνου.

Τον συγχαίρουμε θερμά για την εκλογή του και ευχόμαστε να έχει υγεία,  δύναμη και καλή επιτυχία στο έργο του.

Για το Δ.Σ.

Ο Πρόεδρος                                                            Ο Γεν. Γραμματέας

Λουκάς Μπασιάς                                                    Γιάννης Ξανθουδάκης

ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΤ. ΚΟΡΚΙΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΠΟΠΗΓΑΔΙΟΥ ΤΟ ΜΑΗ ΤΟΥ 1896 ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΩΝ ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.

Μετά από παράκληση Σελινιωτών αναρτούμε την παρακάτω ομιλία που έγινε πριν 2 χρόνια.

 

Oμιλία Κορκίδη σε ΑΠΟΠΗΓΑΔΙ -ΑΗ-ΖΗΝΑ 21-6-2013

ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΤ. ΚΟΡΚΙΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΠΟΠΗΓΑΔΙΟΥ ΤΟ ΜΑΗ ΤΟΥ 1896 ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΩΝ ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.                                                                                                                                                                                                                   

  Κυρίες και κύριοι.

    Βρισκόμαστε στην ψηλότερη κορφή του Αποπηγαδιού και σε υψόμετρο 1332 μέτρα. Η εκκλησία του Αη-Ζήνα, που ολοκληρώθηκε πριν δύο χρόνια, ήταν ένας ευγενής πόθος στα μισά του περασμένου αιώνα, του Σπινιώτη Εμ. Μαθιουδάκη , όμως οι συνθήκες και η προσβασιμότητα της θέσης, απέτρεψαν την προσπάθεια αυτή.  

 Σήμερα όμως, οικοδομήθηκε η εκκλησία, χάριν της επιμονής και της θέλησης του ενορίτηΕπανωχωρίου παπά - Φτύχη, πολλών προσφορών των κατοίκων της περιοχής Αγίας Ειρήνης και της οικογένειας Φιωτοδημητράκη.

   Η παράδοση θέλει, ότι στην θέση που βρισκόμαστε, υπήρχε αρχαίο ιερό, που ήταν αφιερωμένο στον κεραυνορίχτη Δία(Ζευς). Αλλά εκείνο όμως, που χαρακτηρίζει σήμερα την θέση και το Αη-Ζήνα του χριστιανικού αγιολογίου, θέλει τον Άγιο να παίζει το βόλι με τονΑη-Γιάννη, βρίσκεται στην Βόρεια πλαγιά του Αποπηγαδιού και με τον ΄Αη-Δίκιο στην ομώνυμη κορφή του Πελεκάνου, προσπαθώντας να κατατροπώσει ο ένας τον άλλο και να επικρατήσει στην περιοχή.

    Άλλοι πάλι, θέλουν τον ΄Αη- Δίκιο, ευρισκόμενο σε μειονεκτικότερη θέση λόγω υψομέτρου, να προσπαθεί να ρίπτει τις βολές του, κατά του ιερού του Αη- Ζήνα, μέχρι που στο τέλος πέτυχε να το καταστρέψει.

   Δεν θα αναφερθώ, στους υπόλοιπους θρύλους του Αποπηγαδιού, γιατί δεν είναι του παρόντος. Σημαίνουσα όμως θέση κατέχουν οι θρύλοι γύρω το σύμπλεγμα βράχων " ΤηςΝεράϊδας τα Χαράκια ή Χορεύτρα", που βρίσκονται πιο κάτω από την θέση που βρισκόμαστε και προς την μεριά των οικισμών της λαγκαδιάς της Σπίνας, όπου οι νεράϊδες χορεύουν πάνω στον επίπεδο βράχο, μετά το μπάνιο, που απολαμβάνουν στην παγωμένη πηγή, που βρίσκεται κάτω απ΄αυτόν.

 Αλλά ας γυρίσουμε στα Ιστορικά

"ΒΟΥΝΟ ΤΗΣ ΛΕΦΤΕΡΙΑΣ", θα μπορούσε κάποιος να χαρακτηρίσει το Αποπηγάδι, γιατί σ' όλους τους Εθνικο-απελευθερωτικούς αγώνες, στα διάσελα, στα ρουμάνια, στις κορφές και στις βουνοσειρές του, δόθηκαν, τιτάνιες μάχες μεταξύ των φημισμένων για την αγριότρητά τους, τουρκοκρητικών του Σελίνου και των χριστιανών.

  Με λίγα λόγια θα έλεγε κάποιος, ότι στο Αποπηγάδι, όπως και σε όλη την Κρήτη, οι τούρκοι έκτιζαν κάστρα και πύργους και οι χριστιανοί για να τους αντικρούσουν, βασισμένοι τις περισσότερες φορές στον κλεφτοπόλεμο, δημιουργούσαν πρόχειρες οχυρώσεις, δηλαδή μετερίζια, βάρδιες και φυλάκια.

 Όμως την βουνοσειρά του Αποπηγαδιού, ακολουθεί και ο βασικότερος Βασιλικός δρόμος του κεντρικού και του δυτικού Σελίνου, με τα Χανιά, που βρίσκεται 200μ δυτικά και κάτω, από την θέση, που βρισκόμαστε. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους, που οι Τούρκοι έχτισαν τον Πύργο του Σταυρού και τον Σταθμό Χωροφυλακής στο Καρακόλι, προκειμένου να ελέγχουν κάθε κίνηση των διερχομένων, αλλά και να εισπράττουν τους φόρους από την διακίνηση των προϊόντων.

   Σε όλη την επαρχία Σελίνου οι τούρκοι διατήρησαν (2) δύο κάστρα και κατά καιρούς (7) επτά πύργους(κουλέδες) και αρκετά φυλάκια σε οχυρές και επίκαιρες θέσεις.

  Από τους πύργους αυτούς, δεν είναι τυχαίο ότι οι (4) τέσσερεις είναι κτισμένοι στην βουνοσειρά του Αποπηγαδιού. Σημαίνουσα θέση από πλευράς στρατιωτικής σκοπιμότητας κατέχει ο Πύργος και η οχυρή θέση του Σταυρού της Καντάνου, η ύπαρξη του οποίου συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια του τούρκικου Διοικητηρίου (Σεράγιο) και κάστρο τηςΚαντάνου.

    Οι κάτοικοι των οικισμών, που είναι κτισμένοι στις πλαγιές του, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, σε ώρα ανάγκης, ανάλογα με τις κινήσεις του εχθρού, ήξεραν που και με ποιους, θα τρέξουν να κρατήσουν άμυνα.  

 Οι βαρδιάνοι, όταν παρατηρούσαν κάποια ύποπτη κίνηση, ξέτρεχαν σε ένα επίκαιρο σημείο, έριχναν μια τουφεκιά και μετά φώναζαν δυνατά και συνθηματικά, για να ακουστούν. Όπως  π.χ.

- Τούρκοι ...Τούρκοι ...Στο Καρακόλι.

 Το ίδιο έκαναν και αυτοί που έπαιρναν το μαντάτο, για τους παρακάτω και έτσι το μαντάτο έφτανε πολύ γρήγορα στον προορισμό του. Οι καμπανοκρουσίες στην συνέχεια, συγκέντρωναν τους αγωνιστές και τους οπλαρχηγούς και όλοι μαζί, αφού έπαιρναν το όπλο το σπαθί και ό,τι εφόδια μπορούσαν να χωρέσουν στο σακούλι τους, κινούσαν για την μάχη. 

  Η κατακτητική περίοδος της τουρκοκρατίας, απ΄τον Βαρβαρόσα μέχρι τονΔασκαλογιάνη, τον ξεσηκωμό του1821, του 1833 του 1841, του 1856, του 1866, του1878, υποχρέωσαν τους τούρκους σε κάποιες παραχωρήσεις.Το 1858 με το Χάτι Χουμαγιούμ, το 1868 με τον Οργανικό Νόμο, για να καταλήξουν στην Συνθήκη της Χαλέπας το 1878. Όμως το 1889 ο Σουλτάνος Αβδού Χαμίντ, " έκρινε" ότι τα δικαιώματα αυτά ήταν "περίσσια", και εκμεταλλευόμενος τις διαμάχες των Κρητικών, άρχισε με φιρμάνια να τα καταργεί και παράλληλα πυροδοτούσε κάθε είδους διώξεις, καταστροφές, και πυρπολήσεις οικιών κατά των Χριστιανών στις πόλεις και την ύπαιθρο του νησιού.  

 Οι καταπιέσεις των τουρκώ, δημιούργησαν την Μεταπολιτευτική Επανάσταση το 1895, που κατέληξε τελικά σε γενικευμένη επανάσταση.

  Η επαρχία Σελίνου, πατροπαράδοτα επαναστατική, δημιούργησε πολλά προβλήματα στους φημισμένους, για την αγριότητά τους, μουσουλμάνους.

   Οι ψυχωμένοι επαναστάτες, απαντούσαν σε κάθε αγριότητα, μέχρι που υποχρέωσαν, όλους τους μουσουλμάνους να καταφύγουν στα κάστρα της Καντάνου και τηςΠαλαιοχώρας αντίστοιχα και αργότερα στον κουλέ του Σπανιάκου.

     Τον περιορισμό των τούρκων του Σελίνου στην αρχή και τον αποκλεισμό τους στην Κάντανο και την Παλαιοχώρα, στην συνέχεια, συνέβαλε η επάνδρωση από τους επαναστάτες, της βουνοσειράς του Αποπηγαδιού, αλλά και της βουνοσειράς της Βίγλας Παλαιοχώρας , Κοπράνας , Δυο Κοπελιές , Αλυγοί, Μετρερίζια, Αη-Δίκιος.

 Κάθε προσπάθεια των τουρκώ να σπάσουν τις δύο αυτές αμυντικές γραμμές, κατέληξε σε αποτυχία. Αλλά προβληματική ήταν και η μετακίνηση τους εντός της ίδιας της επαρχίας. Αν αναλογιστούμε την μεγάλη σφαγή των τουρκώ στην Σαρακίνα.

Τον Μάη του 1896  οι επαναστάτες είχαν τον απόλυτο έλεγχό στο βόρειου και ανατολικό τμήμα της αμυντικής γραμμής του Αποπηγαδιού. Συγκεκριμένα την βουνοσειρά από τηνΑγριμοκεφάλα  στα Mεσαύλια), μέχρι το Τριόδι του Αποπηγαδιού, που αναπτύσσεται μεταξύ της Σπίνας και των Παλαιών Ρουμάτων,  αποκοκόπτοντας έτσι τελείως την επικοινωνίαν τω τουρκώ της Καντάνου και του Σελίνου με τα Χανιά από την δρόμο αυτό. Επίσης είχαν τον απόλυτο έλεγχο του βασικού δρόμου του κεντρικού Σελίνου από την Κάντανο  - Ανυσαράκι - Βοσκού -Παστελά- Βοσκού- Αη Ζήνα - Καρακόλι - Σέπρωνα, γιατί με τα πρόχειρα οχυρωματικά έργα, που κατασκεύασαν, αλλά και αυτά, που υπήρχαν από παλιότερες επαναστάσεις (μετερίζια, σκοπιές, βίγλες, φυλάκια) σε όλο το μήκος της βουνοσειράς, από το Τριόδι του Αποπηγαδιού, μέχρι το τούρκικο φυλάκιο στο Καρακόλι, για να συνεχίσει πιο νότια μέχρι την ψηλή κορφή του Αποπηγαδιού στο Αη - Ζήνα και την χαμηλότερη (και ορατή από την Κάντανο) κορυφή Ατζιγκάνα και να καταλήξει ακόμη νοτιότερα στα Δίστρατα. 

     Σχεδόν μετά τα Δίστρατα, εκτός του Πύργου του Σταυρού, το υπόλοιπο τμήμα της οροσειρά μέχρι τον Σταυρό, τον Καλιτσουνόλακκο και του Δράκου τον Πόρο, τα Καμίνια, του Μαρούλι τα Χαράκια, το Μπόρο τω Τεμενιώ, του Κοπέλι τα χαράκια, τονΣτραθιανό πόρο, την Στεφανόπετρα και τον Ανεμόμυλο, στις Αθηνιές και μέχρι τονΠύργο του Σπανιάκου άλλαζε χέρια, πότε στους τούρκους και πότε στους επαναστάτες, με τους τελευταίους να είναι επικρατέστεροι. 

   Οι επαναστάτες γνωρίζοντας ότι οι τούρκοι μετά τα εις βάρος τους γεγονότα στο Αποκόρωνα, έπρεπε με κάθε τρόπο να εμποδίσουν την τυχόν ενίσχυση των  ομοεθνών τους, που εδοκιμάζονταν κάτω από την πίεση των επαναστατών, στον Αποκόρωνα και στα Χανιά, από τον τακτικό στρατό, που φύλαγε το κάστρο της Καντάνου, αλλά και από τους Σελινιώτες τούρκους, που ήταν εμπειροπόλεμοι και φημισμένοι, για την αγριότητά τους.

   'Ετσι ο Διοικητής του τούρκικου στρατού στα Χανιά, Χασάν Πασάς, έχοντας υπόψη να γενικεύσει τις σφαγές των Χανιώ, έστειλε διαταγή στον Διοικητή της φρουράς της Καντάνου, να στείλει όπως- όπως ένα λόχο στρατιώτες τούρκους στον Πύργο  της Αγιάς, απ' όπου ισχυρή δύναμη στρατού από τα Χανιά, θα τους παραλάμβανε. Πράγματι αξιωματικός από το κάστρο της Καντάνου με 120 στρατιώτες κινήθηκε προς τα Χανιά, διά μέσου του Αποπηγαδιού, στις 12 του Μαγιού του 1896.

  Τόσοι πολλοί στρατιώτες όμως, δεν ήταν δυνατόν να περάσουν απαρατήρητοι, από την καλά φυλασσόμενη από τους επαναστάτες, γραμμή του Αποπηγαδιού.

  Όταν έφθασαν στο διάσελο μεταξύ της Αγίας Ειρήνης και της Σπίνας, όπου υπάρχει ο Τούρκικος σταθμός " Καρακόλι" , δέχτηκαν τα πυρά κατ΄αρχήν από τους φιλοπόλεμους και γενναίους Αγιερινιώτες,

-   Ιωάννη Παπαγιαννάκη,

-   Ιωάννη Καστανάκη,

-   Δημήτρη Κρομυδάκη,

-   Αντωνη Σηφάκη, και τον

-  Μαυροβουνιώτη Χαλακατεβάκη.

  Οι υπέρτεροι αριθμητικά  τούρκοι καθηλώθηκαν, προς στιγμής στην ασφάλεια του οχυρού  τούρκικου σταθμού και ακινητοποιήθηκαν στην συνέχεια, από τους λίγους αυτούς επαναστάτες. Οι τελευταίοι έστειλαν κήρυκα ζητούντες βοήθεια σε όλο το Ανατολικό Σέλινο.

   Πρώτοι έφθασαν, τα παλληκάρια από την Μονή, Λιβαδά και Κουστογέρακο υπό την Αρχηγία του Κωνστ. Μπασιά, Νικ. Γ. Βαλάκη (Αρχηγού του Ιερού Λόχου των Σελινιωτών), και Βαρδή Τσουρή. Παράλληλα έφθασαν και αγωνιστές από την Αγία Ειρήνη , τον Λάκκο Σγουράφο , την περιοχή Καμπανού, με τον Παπαμιχελάκη, αλλά και επαναστάτες από ταΠαλιά Ρούματα, και Σέμπρωνα και φυσικά από τους βοσκούς της περιοχής τουΑποπηγαδιού, που ειδοποιήθηκαν άλλωστε, από τους πυροβολισμούς.

 Οι προστρέξαντες Σελινιώτες και όχι μόνο, στον χώρο της συμπλοκής, αφού ενίσχυσαν και ανακούφισαν τους επαναστάτες από την πολύωρη μάχη και αφού έκτισαν πρόχειρα μετερίζια νότια και κοντά στο Καρακόλι, δεν άφησαν κανένα περιθώριο στους τούρκους να επιστρέψουν στην Κάντανο, αλλά και να αποτρέψουν τυχόν ενίσχυσή τους, τόσο από την στρατιωτική δύναμη,  που υπήρχε στον Τούρκικο πύργο στου Σταυρού, όσο και από τον πολυάριθμο στρατό, που, είχε στρατωνιστεί στο κάστρο της Καντάνου.

 Παράλληλα από την βόρεια πλευρά του Καρακολιού οι γεναίοι ΠαλιοΡουματσίτεςαγωνιστές μαζί με τους Σεμπρωνιώτες ταμπουρώθηκαν γύρω από την βασιλική στράτα, αποκλείοντας κάθε ενίσχυσή τους από τα Χανιά. Η περιοχή του Αγίου Ιωάννη και κυρίως η πλησίον ευρισκομένη σ΄αυτόν,  Γητεμένη βρύση, ήταν το σημείο εξορμήσεώς τους.

 Οι τούρκοι κάτω από την πίεση των επαναστατών και αντιλαμβανόμενοι τον κίνδυνο, που διέτρεχαν, κατάφεραν και αυτοί  να στήσουν αμυντικά πρόχειρα μετερίζια στην γύρω περιοχή του αποκλεισμού τους και να τα επανδρώσουν.

   Τα μεγάλα βράχια, αλλά και το πετρώδες του εδάφους τους βοήθησε, για να πραγματοποιήσουν τον σκοπό τους αυτό.

  Το βράδυ της 12ης προς 13η του Μαγιού, οι αντιμαχόμενοι ξενύχτισαν αμετακίνητοι από τις θέσεις τους.

  Παράλληλα στην γύρω, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή του Αποπηγαδιού, ήλθαν εκατοντάδες επαναστάτες.

 Το πρωΐ της 13ης ξεκίνησε από την Κάντανο τουρκικός στρατός με 500 στρατιώτες και 300 τουρκοκρήτες Σελινιώτες με κατεύθυνση το Αποπηγάδι.

    Σκοπός τους ήταν να διασπάσουν την αμυντική γραμμή των επαναστατών και να απεγκλωβίσουν τους 120 στρατιώτες του Καρακολιού. Οι τούρκοι με σημαίες, με φωνές και αλαλαγμούς, με σαλπίγματα και τύμπανα, σκόπευαν, αφού κάνουν την παρουσία τους αισθητή στην περιοχή, να εμψυχώσουν τους πολιορκημένους και να τους παρακινήσουν να εξορμήσουν εναντίον των επαναστατών.

    Όταν όμως έφθασαν κάτω από την κορυφής Άη Ζήνα, όπου διέρχεται ο βασιλικός δρόμος προς Χανιά και φυσικά προς το Καρακόλι, δέχτηκαν τα πυρά των επαναστατών.

      Οι εγκλωβισμένοι του Καρακολιού, ενθαρρυθέντες και από την παρουσία, αλλά και τα κελεύσματα των άλλων ομοεθνών τους, πραγματοποίησαν δύο εφόδους. Τα συγχρονισμένα και ομαδικά πυρά τω τουρκώ, δεν λύγισαν τις θέσεις των επαναστατών. Μάλιστα, στην δεύτερη και τελευταία έφοδο,  φονεύθηκε ο επικεφαλής αξιωματικός τους.

   Ακέφαλοι καθώς έμειναν, επέστρεψαν, χωρίς να πετύχουν τον σκοπό τους, στο Καρακόλι.

  Στο νοτιότερο μέτωπο στον Αη Ζήνα, οι πολυάριθμοι τούρκοι, πραγματοποιούσαν συνέχεια επιθέσεις, όπου όμως αποκρούονταν από τους επαναστάτες.  Όσο πλησίαζε το  βράδυ, οι τούρκοι γινόταν όλο και πιο επιθετικοί, αντιλαμβανόμενοι ότι οι επαναστάτες, πυροβολούσαν με πολύ φειδώ λόγω ελλείψεως φυσεκιών.

   Ηρωϊκή μορφή των δύσκολων στιγμών αυτών, ήταν μεταξύ των άλλων, ο οπλαρχηγόςΚωντ. Μπασιάς, ο οποίος, (όπως αναφέρει στα απομνημονεύματά του), αφού μοίρασε ό,τι φυσέκια του είχαν απομείνει από παλιότερες επαναστάσεις στους αγωνιστές, ξέτρεχε από μετερίζι σε μετερίζι, με κίνδυνο της ζωής του, εμψυχώνοντας τους.  

  Ολόκληρη την ημέρα της 13ης, τόσο οι πολιορκούμενοι όσο και επιτιθέμενοι μάχονταν και στις δύο πολεμικές εστίες (στο Καρακόλι και τον Αη Ζήνα).

  Οι επαναστάτες με τα λίγα φυσέκια, που τους έμειναν, έπρεπε οι λιγοστές μπάλες, που έφευγαν από τα όπλα τους, να είναι εύστοχες. 

 Οι τούρκοι στο μέτωπο του Αη Ζήνα, όσο περνούσε η ημέρα γινόταν επιθετικότεροι. Παρά την επάρκεια εφοδίων, αλλά και τα σύγχρονα όπλα, που διέθεταν (τύπου Μαρτίνι), όχι μόνο αποκρούστηκαν σε κάθε τους επίθεση, αλλά οι επαναστάτες καταπυροβολούντες μια ομάδα απ΄αυτούς, τους υποχρέωσαν να τραπούν σε άτακτη φυγή, προς την Κάντανο.

    Κατά την καταδίωξη, που ακολούθησε, έδειξαν απαράμιλλη γεναιότητα οι:

- Στυλιανός Νταουντάκης,

- Εμ. Σηφάκης,

- Εμ. Παπαδοσταυρουλάκης,

-  Ιωσήφ Κουντουράκης,

- Π. Μπασιας,

- Γεώργιος Βαλάκης,

-  Φραγκιός Σαρτζετάκης κ.α.

       Οι καταδιωκώμενοι, προκειμένου να γλυτώσουν τα χειρότερα, ούτε νερό δεν πρόφταξαν να πιούν από την πηγή του μυτάτου στου Βοσκού, ούτε από το μυτάτο στου Παστελά, αλλά ξαπόστασαν, για λίγο, στα Πυργο-Τουρκόσπιτα του Ανισαρακιού.

     Μέχρι το Ανισαράκι (βόρεια και 1Κμ από την Καντάνου), διήρκεσε αυτή η καταδίωξη. Μάλιστα όταν οι καταδιωκόμενοι μπήκαν στο κάστρο της Καντάνου στην συνέχεια και μετέφεραν τα θλιβερά γεγονότα της μάχης, έφθαναν μέχρι τα αυτιά των επαναστατών τα ακούσματα, από τους κοπετούς και τα κλάματα των γυναικών και των οικείων των θυμάτων.

     Το βράδυ της 13ης του Μάη διανυκτέρευσαν οι αντιμαχόμενοι αμετακίνητοι από τις θέσεις τους και στις δύο πολεμικές εστίες, στον Αη- Ζήνα και στο Καρακόλι.

      Με το ξημέρωμα της 14ης οι τούρκοι με πολυάριθμο στρατό από την Κάντανο, ενισχυμένοι και από την φρουρά του Πύργου του Σταυρού, έφθασαν στην περιοχή. Τα λίγα φυσέκια, που είχαν απομείνει στους επαναστάτες, δεν τους επέτρεψαν να αντιμετωπίσουν την ενισχυμένη και πολυάριθμη τουρκική δύναμη.

 Μετά από σύσκεψη των οπλαρχηγών, οι επαναστάτες αποσύρθηκαν από την περιοχή, επιτρέποντας στους τούρκους και τουρκοκρήτες να επιτρέψουν στην Κάντανο χωρίς να πετύχουν, για μια ακόμη φορά να διασπάσουν την γραμμή του Αποπηγαδιού.

    Οι Τούρκοι άφησαν στο Αποπηγάδι, εκτός από τon Αξιωματικό στο Καρακόλι εξηνταέξι (66) νεκρούς, του τακτικού στρατού μαζί με τους Τουρκοκρητικούς. Και το σπουδαιότερο, απέτυχε η ενίσχυση των στρατευμάτων του Χασάν Πασά στα Χανιά, ο οποίος είχε επιδοθεί ήδη σε πυρπολήσεις και φόνους σε βάρος των Χριστιανών. 

 Απο τους επαναστάτες φονεύθηκαν οι:

-  Αντώνιος Σηφάκης,

-  Μιχαήλ Κοκολάκης ή Κλαπατσάκης και

-  Ιερώνυμος Γναφάκης, και επληγώθησαν, χωρίς να κινδυνεύει η ζωή τους, ο Δημήτριος Ι. Κρομυδάκης, ο Ιάκωβος « Κουμής» Κορκίδης, ο Φιωτοδημητράκης Γιώργης κ.α.

    Κατά την μάχη του Αποπηγαδιού, εάν οι εκατοντάδες των επαναστατών είχαν επάρκεια φυσεκιών, οι τούρκοι θα πάθαιναν κυριολεκτικά πανωλεθρία.

   Πήραν όμως ένα μάθημα, ότι κάθε έξοδος των εγκλωβισμένων τούρκων του Σελίνου, από και προς τα Χανιά, θα ήταν μάταιη. Αυτό επιβεβαιώθηκε όταν οι τούρκοι στην προσπάθειά τους να επικοινωνίσουν με τους αποκλεισμέμους ομοεθνείς τους στο Σέλινο, κατατροπώθηκαν ένα μήνα μετά στο Δρομόνερο, αλλά και με την κατάληψη του πύργου των Βουκολιών οκτώ μήνες μετά.

     Η καλά φυλασσόμενη αμυντική γραμμή του Αποπηγαδιού, διατηρήθηκε ισχυρή και μετά την άφιξη του Απελευθερωτικού Ελληνικού Στρατού υπό τον Συνταγματάρχη Βάσσο 8 μήνες αργότερα. Η συμβολή των τριών(3) πυροβόλων, του Ελληνικού Στρατού στην κατάληψη του πύργου του Σταυρού ήταν αποφασιστική.

  Αποφασιστική θα ήταν και η κατάληψη της Καντάνου στην συνέχεια, όμως η υπερπροσπάθεια των Μεγάλων Δυνάμεων και κυρίως του φιλότουρκου Προξένου της Αγγλίας, Μπιλιώτ, μετά και από την σύμφωνη γνώμη του συνταγματάρχη Βάσσου και των αρχηγών των επαναστατών, κατέληξε σε συμφωνία παράδοσης του κάστρου της Καντάνου.

  Η συμβολή του μουσουλμάνου Επάρχου του Σελίνου Χουσεΐν Γενιτσαράκη, ήταν καθοριστική, γιατί ο μετέπειτα Δήμαρχος τω Χανιώ και Σύμβουλος(Υπουργός) τηςΚρητικής Πολιτείας, έχαιρε της εμπιστοσύνης, όσο και να ακούγεται παράξενο, τόσο από τους Μουσουλμάνους, όσο και από τους επαναστάτες. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ των αντιμαχομένων στα Μπεϊλίτικα του Κακοδικιού και στο σπίτι του Παπά Λουπάση, τέθηκε αμέσως σε εφαρμογή.

  Οι τούρκοι στρατιώτες και οι τουρκοκρητικοί υπό την προστασία των 500 ναυτών από τα πλοία, των Προστάτιδων Δυνάμεων, που είχαν ναυλοχήσει, για τον σκοπό αυτό στην Παλαιοχώρα, παρέλαβαν από την Κάντανο τους 2500 και κατ΄άλλους 3500 τούρκους και τουρκοκρητικούς με τις οικογένειές τους και αφού τους επιβίβασαν στα πλοία, αναχώρησαν για τα Χανιά.

   Η αναχώρση των Τούρκων και των τουρκοκρητικών από την Παλαιοχώρα, σήμανε και το τέλος της τούρκικης κατοχής του Σελίνου, το χρονόμετρο της οποίας αριθμούσε 244 χρόνια.

 Μετά την ύψωση της Ελληνικής σημαίας και των σημαιών των επαναστατών στα κάστρα του Βάμου, των Βουκολιών, του Δρομονέρου και στις κορφές του Αποπηγαδιού, στονΠύργο του Σταυρού στο κάστρο της Καντάνου, ήλθε και η σειρά του κάστρου τηςΠαλαιοχώρας.

  Το μεσημέρι της 1ης του Μάρτη του 1897, και πριν απομακρυνθούν τα πλοία των Προστάτιδων Δυνάμεων, οι επαναστάτες ύψωσαν την σημαία του Αρχηγείου του Ανατολικού Σελίνου στην Φορτέτζα της Παλιόχρας και στον ίδιο ιστό, όπου πριν από λίγο κυμάτιζε η Τούρκικη.

 Με την εγκαθίδρυση της Κρητικής Πολιτείας, σε όλο το Σέλινο, οργανώθηκαν εκδηλώσεις για την λεφτεριά του τόπου.

  Η σπουδαιότερη εκδήλωση " ΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ" όπως τα ονόμασαν, οργανώθηκε στα ερείπια του κατεστραμμένου τούρκικου πύργο στην Κεφάλα του Ροδοβανιού ( στην αρχαία Έλυρο), με πρωτοστάτη τον Δημοδιδάσακλο Χατχημιχελάκη Μιχ.   Η φορτισμένη Εθνικά εκδήλωση συγκίνησε μέχρι δακρύων τους παρευρισκομένους, ακούγοντας τους εκφωνηθέντες  πατριωτικούς λόγους και βλέποντας παρατεταγμένα τα διάτρητα από σφαίρες, μπαϊράκια των οπλαρχηγών, που τους συνόδευαν μέχρι πρότινος, στα γιουρούσια κατά των εχθρών.

    Ακολούθησαν τα χρόνια της Κρητικής πολιτείας. Με πρώτο έπαρχο τον οπλαρχηγόΧατζάκη από το Ηράκλειο και την οργάνωση των τριών Δήμων του Σελίνου,  Πελεκάνου,Καντάνου και Καμπανού με τους πρώτους δημάρχους, Βλοντάκη, Βιτσιλάκη καιΣαρτζετάκη Φραγκιό αντίστοιχα.   

  Η άφιξη του Πρίγκιπα, η επανάσταση του Θερίσσου, αλλά και η πολυπόθητη Ένωση της Κρήτης, ήταν τον τέλος μιας έθνικής περιπέτειας. Το Αποπηγάδι στέκει βουβό και μας περιμένει να το τιμήσουμε, αυτό προσπαθούμε να κάνουμε σήμερα.

 Σε κάθε κορφή του υπάρχει και μια βίγλα, σε κάθε διάσελο και ένα φυλάκιο και σε κάθε βήμα δυο πέτρες η μια πάνω στην άλλη, δηλαδή ένα πρόχειρο αντικούμπιο του όπλου του επαναστάτη, άλλων εποχών.

  Τα μετρίζια που είναι ποτισμένα με ελληνικό αίμα, σήμερα μένουν βουβά. Η πολιτεία δεν θέλει να αναδείξει τις θέσεις αυτές. Εμείς όμως, όσο και να μην ακούγεται καλά, πρέπει να δώσουμε μια επανάσταση, μοναδικό αντικείμενο της οποίας, θα είναι, η αναγνώριση των παλιότερων. Οι κορφές και τα διάσελα αντί να παζαρεύονται, για τυχόν ενεργειακές χρήσεις στα πλαίσια των γενικών ενεργειακών ξεπουλημάτων, πρέπει να αναδειχτούν ιστορικά.

   Τα τοπωνύμια, που αναδίδουν μέχρι σε εμάς ιστορικές θύμησες όπως του Μπασιά η βάρδια, του Κριάρη η Βάρδια του Κορκίδη η κόρδα , η βάρδια τω Φιώτηδω, πρέπει να τα διατηρήσουμε και να τα αναδείξουμε. Πρέπει να μην επιτρέψουμε να μετονομαστούν από ιστορικά που είναι σήμερα, σε ενεργειακά, όπως η κορφή της ΤΕΡΝΑ, το διάσελο του Αλαφούζου και το πάρκο του Μπόμπολα.

  Πρέπει να επιμείνουμε στο Εθνικό μας ύμνο, αλλά και στον αποξεχασμένο  Ύμνο της Κρήτης, οι στίχοι του οποίου γράφτηκαν στον αχό της μάχης, από τον Γεώργιο Παράσχοκαι μελοποιήθηκε από τον Μουσικό Καίσαρη το 1859 και αποτέλεσε ανεπίσημα τον Εθνικό Ύμνο της Κρητικής Πολιτείας:

 " Από φλόγες η Κρήτη ζωσμένη

  τα βαριά της τα σίδερα σπά..."

 για να συνεχίσει πιο κάτω...........

"  Απ΄εδώ Σελινιώτες Λακιώτες

απ΄εκεί στην φωθιά οι Σφακιανοί......" 

 αλλά και το ριζίτικο τραγούδι, που αναφέρεται στις μάχες του Αποπηγαδιού:

" Χριστέ και νάσπουν τη φλακή, να πήδουνα το κάστρο

να πάρω δίπλα τα βουνά να βγώ στ΄Αποπηγάδι

να ΄δώ πως κάνουν πόλεμο οι γι΄ άντρες του Σελίνου.

 Μονιώτες και Λιβαδιανοί και Κουσταγερακιώτες,

στσι τούρκους εγιουργιάρανε και τσ΄ αποκυνηγούνε."

Η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα και ο πόθος για λεφτεριά των Κρητικών, δεν γράφτηκε μόνο στις σημαίες και τα μπαϊράκια των αρχηγών τους, είχε γραφτεί βαθιά μεσ΄την ψυχή τους.

Ένα τετράστιχο από τον λαϊκό μαντιναδολόγο Γιώργη Βουράκη, τα λέει όλα:

"Ποτέ ελεύθερη ψυχή σκλάβ’  αλλουνού δεν κάνει,

για λεφτερι’  αγωνίζεται μέχρι, που ν’  αποθάνει."

Τιμή στους νεκρούς, στους αγωνιστές και στους ήρωες, που πολέμησαν και αγωνίστηκαν, για την λεφτεριά του τόπου μας.

ΣΗΜ:

 1. Το κείμενο αυτό διαβάστηκε μετά τον εσπερινό στο Πανηγύρι του Αη-

     Ζήνα(21-6-2013).

 2. Η Απόσταση της κορυφής Αη-Ζήνα και του διάσελου στο Καρακόλι είναι

    1Κμ.

  3. Τριόδι: Είναι το κοινό σημείο της κορφής του Αποπηγαδιού που ονομάζεται και Βίγλα. Στο σημείο συναντούνται και τρεις δρόμοι(τριόδι).

                             Ευτ. Κορκίδης Άη-Ζήνας Αποπηγαδιού  21-6- 2013

Το συνέδριο για τον 16ο αιώνα στην Βενετοκρατούμενη Κρήτη

Εγινε στο Χωριό Κουστογέρακο μία από τις συνεδρίες του Συνεδρίου για για τον 16ο αιώνα στην Βενετοκρατούμενη Κρήτη. Στην συνεδρία αυτή της 5-9-2015 έγινε και χαιρετισμός από τον Πρόεδρο του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου.
Λεπτομέρειες στην εφημερίδα "ΤΑ ΣΕΛΙΝΙΩΤΙΚΑ ΝΈΑ "

Ομιλία στην Αχλάδα Σελίνου με θέμα "Ο Καλογερογιάννης"

Του Ευτύχη Κορκίδη

ΚΑΛΟΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ Ο ΣΑΜΑΡΙΑΝΟΣ "ΧΑΪΝΗΣ" ΚΑΙ ΤΟ ΣΕΛΙΝΟ

Λίγο πριν το τέλος της Ενετοκρατίας στην Κρήτη, οι κατακτητές, όλο και περισσότερο γινόταν αδυσώπητοι, κατά του υπόδουλου Κρητικού στοιχείου. Διαισθανόμενοι την Τουρκική απειλή, έγιναν ανήσυχοι και καταπιεστικοί, προκειμένου, να προετοιμάσουν κάπως την άμυνά του νησιού σε περίπτωση εισβολής.

 Η αγανάκτηση των υπόδουλων Κρητικών, κατά των κατακτητών, έφθασε σε τέτοιο βαθμό, ώστε αγανακτισμένοι έλεγαν:

" Καλιά του Τούρκου το φέσι, παρά του πάπα η τιάρα  "

  Όσο όμως και να προσπάθησαν να αποτρέψουν μια τέτοια εισβολή, δεν τα κατάφεραν. Οι Τούρκοι αποβιβάστηκαν έξω από τα Χανιά. και κατέλαβαν την πόλη στην συνέχεια, μέσα σε λίγους μήνες (τον Αύγουστο του 1645).

  Λίγα χρόνια αργότερα το 1653, αφού κατάλαβαν την Σούδα και το Ρέθυμνο, κατάλαβαν το κάστρο Σέλινο, στην Παλαιόχωρα, σηματοδοτώντας έτσι και την τουρκο - επικράτηση, της σημερινής Επαρχίας μας.

   Οι τούρκοι προκειμένου να εμπεδώσουν την νέα τους κατάκτηση δέχτηκαν να εντάξουν στο κατακτητικό δυναμικό τους, σχεδόν όλους τους επιφανείς και μεγαλοτσιφλικάδες Ενετούς. Οι τελευταίοι, προκειμένου να διατηρήσουν τις περιουσίες τους, αφού αλλαξοπίστησαν, έγιναν πιο σκληροί απέναντι στους υπόδουλους Κρητικούς, αποδεικνύοντας έτσι στο νέο τους κανακάρη, τον Σουλτάνο, ότι του είναι πιστοί και υπάκουοι. Μάλιστα, όταν ήταν Ενετοί, εξορμούσαν με την συνοδεία τους και επιθεωρούσαν τις περιουσίες τους, ενώ μετά σαν Αγάδες, εξορμούσαν και καταπίεζαν με τον χειρότερο δυνατό τρόπο τους ίδιους υπηκόους.

 Στο Σέλινο, μετέτρεψαν δυο εκκλησίες  σε Τζαμιά. Η μία ήταν στο Χασί του Πελεκάνου και η άλλη ο Βυζαντινός ναός του Αγίου Νικολάου στην Κάντανο. Επιχείρησαν να μετατρέψουν ακόμα μία στον Καμπανό, όμως, όσο και να το προσπάθησαν, δεν τα κατάφεραν.

Οι τούρκοι όμως δεν σταμάτησαν εκεί. Καταπίεζαν τους Χριστιανούς του Σελίνου, σε τέτοιο βαθμό, ώστε υποχρέωναν ολόκληρα χωριά, να αλλαξοπιστήσουν. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των οικισμών Τζαγκαριάκου, οι κάτοικοι του οποίου, αλλαξοπίστησαν μαζί και με τον παπά.

  Σαν να μην έφταναν όμως όλα αυτά, μετά την αποτυχημένη επανάσταση του Δασκαλογιάννη, ο Γιανιτσαρισμός στην Κρήτη αλλά ιδιαίτερα στο Σέλινο, έφτασε στο κατακόρυφό του. Δολοφονίες, εξευτελισμοί, υπέρογκες φορολογικές αξιώσεις, ατιμώσεις, αρπαγές γυναικών, ήταν μόνο, μερικές από τις ασυδοσίες των Γιανιτσαραγάδων.  Η ανεξέλεγκτες όμως πράξεις των, είχαν φτάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε ούτε και αυτός ο Σουλτάνος δεν μπορούσε να τους ελέγξει. Εξ αιτίας τους κόντεψε να αφανιστεί όλο το εργατικό και παραγωγικό στοιχείο του νησιού, γι΄ αυτό και έστειλε τον Χατζή Οσμάν Πασά και τους αφάνισε.

  Στο Σέλινο η περίοδος του Γιανιτσαρισμού, και από την επανάσταση του Δασκαλογιάννη μέχρι το μεγάλο ξεσηκωμό του 1821, καταγράφεται ως η πιο απάνθρωπη, σε όλη την Κρήτη.

  Οι Σελινιώτες τούρκοι την εποχή αυτή, αλλά και την υπόλοιπη τουρκοκρατία, ήταν οι αγριότεροι του Νησιού.

Οι Βεργέρηδες στ΄Απανηχώρι, οι Τζιναλήδες οι Ανεταγάδες, στον Καμπανό οι Τρόδηδες, οι Τσούδηδες και Τιμπάδιδες στην Σκάφη οι Ντελαλήδες και Αλτζερίνηδες, στο Αργαστήρι οι Τζελέκηδες οι Τζιτζαράπηδες, οι Καούρηδες του Αζωγυρέ, οι Τζεβρέμηδες και οι Τουρλουμούδες από Κάντανο, οι Τζιναλήδες  από Κακοδίκι, οι Τσούνοι από τον Καμπανό, οι Βεντούρηδες στην Μονή, είναι μερικοί από τα ανθρωπόμορφα αυτά τέρατα, οι δράσεις των οποίων, δεν είχαν προηγούμενο.

    Εκτός όμως από τον τιμωρό και εξολοθρευτή των Γιανιτσάρων, Χατζή Οσμάν, στο Σέλινο υπήρχαν και έδρασαν εναντίον αρκετοί χριστιανοί.

 Γνωστές είναι οι δράσεις κατά της ασύδοτης οικογένειας των Βεργέρηδων του Απανηχωριού και της Αγίας Ειρήνης, όπου, για τον ίδιο λόγο ο ΘοδωροΜανώλης, ο Γιώργιακας και ο Χαλακατέβας, σκότωσαν και από ένα μέλος της οικογένειας αυτής, αντιδρώντας έτσι στις παράλογες αξιώσεις τους, προκειμένου να συνδιασκεδάσουν με τις γυναίκες τους. Αλλά και άλλοι σκότωσαν μέλη της θηριώδους αυτής οικογένειας, που δεν είναι ευρέως γνωστά, όπως ένας ο Μπασιάς και ένας Κορκίδης.

        Παρόμοιες ασυδοσίες καταγράφονται και σε όλη την υπόλοιπη επαρχία Σελίνου και όχι μόνο, αλλά και σε όλη την Κρήτη.

   Για τις ασυδοσίες όμως των Σελινιωτών Γενίτσαρων, δεν άφησε ασυγκίνητους και αρκετούς κρητικούς από γειτονικές επαρχίες.

  Ιστορικό παράδειγμα αποτελεί ο φόνος ενός ακόμη Βέργερη, του Απανηχωριού, από ένα παλληκάρι από την Σαμαριά, τον Καλογεράκη Ιωάννη, κοινώς Καλογερογιάννη. 

     Το Χαϊνοχώρι αυτό των Σφακιώ, η Σαμαριά, ήταν δυσπρόσιτο, γιατί ήταν βαθειά χωμένο στην καρδιά του ομώνυμου φαραγγιού. Κανείς από τους τούρκους δεν τόλμησε να το πατήσει και να παραμείνει για πολύ σε αυτό. Απ΄ όπου όμως και να μύριζε μπαρούτι κοντά στην περιοχή τους, οι Σαμαριανοί άριστοι πολεμάρχοι, γοργοπόδαροι και επιδέξιοι στα κακοτραχαλοπερπατήματα τους, έδιδαν το παρόν και προστάτευαν τους δοκιμαζόμενους και σκληρά καταπιεζόμενους συντοπίτες τους και συνεπαρχιώτες τους, γιατί μην ξεχνάμε ότι τα όρια του Νομού και αργότερα της επαρχίας Σφακίων, έφθαναν μέχρι το φαράγγι της Αγίας Ειρήνης και τον ποταμό, που εκβάλλει στην Σούγια.

  Οι τούρκοι από την μεριά τους όσες φορές κι΄αν επιχείρησαν να προσβάλλουν τους Σαμαριανούς, γύριζαν πίσω πάντα λιγότεροι και με βαριές υλικές ζημιές.  

   Ο Καλογερογιάννης λοιπόν, γόνος της δραστήριας παλληκαρο-οικογένειες του, δεν ανεχόταν να ποδοπατούν και να εξευτελίζουν τους γείτονές, τους φίλους και αδελφωχτούς Σελινιώτες. Μαζί με άλλα μέλη της οικογένειάς του και χωριανών του, δημιουργούσαν συνεχείς προστριβές με τα ανθρωπόμορφα τέρατα, της οικογένειας Βέργερη του Απανηχωριού και της Αγίας Ειρήνης. Γιανίτσαροι από την φύση τους οι άλλοτε, Ενετοί άρχοντες, που αλλαξοπίστησαν, καταδυνάστευαν τον ντόπιο χριστιανικό πληθυσμό, της περιοχής του Λάκου Σγουράφου και των οικισμών της Αγίας Ειρήνης, που ξεπερνούσαν τις περισσότερες φορές κάθε μορφή ανθρώπινης υπόστασης.

 Έστειλε λοιπόν αυτό το Σαμαριανό παλληκάρι, μήνυμα στον Γιανίτσαρο της οικογένειας Βέργερη, και τον προέτρεπε να σταματήσει τα αίσχη, που διέπραττε κατά των χριστιανών της περιοχής. Ο Βέργερης αυτή την πρόσκληση την θεώρησε μεγάλη προσβολή, ένας γκιαούρης, να τον προκαλεί και να τον προτρέπει έτσι. Προσποιήθηκε ότι δεν ενοχλήθηκε από την πρόκληση αυτή και με σκοπό να σκοτώσει τον Καλογερογιάννη, τον προσκάλεσε στο πυργόσπιτό του, τάχατες - τάχατες, να τον φιλοξενήσει και να τα συζητήσουνε. 

                         Έλα Γιάννη Καλόγερε, κάτω εις το κονάκι

                         να σφάξωμε ένα μαρτί, να κάμουμε ζεφτάκι.

 Εμήνυσε ο Βέργερης του Σαμαριανού.

   Κατ΄ άλλους, που είναι ίσως και η πιο επικρατέστερη άποψη, του έστειλε μια μπάλα. Δείγμα ότι θα το σκότωνε, όπου και όταν θα τον συναντούσε. Ο Καλογερογιάννης αδούλωτος καθώς ήταν, αλλά και παράτολμος, έφυγε να συναντήσει τον Γενίτσαρο. Δεν πήγε από το Ξυλόσκαλο, που το παραφύλαγαν οι τούρκοι , αλλά από την Αγιά Ρουμέλη. Μπήκε στην Τρυπητή και το Βουκιλάσι και ήλθε στα Σελινιώτικα.

  Μόλις ο Βέργερης έμαθε την παρουσία του στην περιοχή, βγήκε από το πυργόσπιτό του μαινόμενος και οργισμένος. Δεν περίμενε την παρουσία του Σφακιανού στην περιοχή του και τάβαλε, κατά που τόχε συνήθειο, με τους χριστιανούς της περιοχής του Λάκκου Σγουράφου, ευρισκόμενος σε κραιπάλη από το κρασί, που είχε καταναλώσει.

   Συνάντησε τον Καλογερογιάννη σε δασώδη και ξέμακρη περιοχή. Πιάστηκαν στα χέρια, αφού προηγουμένως προηγήθηκε έντονη λογομαχία με βρισιές και κατάρες αναμεταξύ τους. Ο γιανίτσαρος έβγαλε την πιστόλα του και σαν άριστος μαχητής και σκοπευτής, που ήταν, πέτυχε τον Καλογερογιάννη  στον μηρό. Αλλά και ο Καλ. αντάξιός του, ανταπέδωσε και αυτός με τον ίδιο τρόπο και τραυμάτισε τον Βεργ.

  Όρμησε αμέσως, κατά πάνω του με το μαχαίρι και τον αποτέλειωσε με απανωτές και θανατηφόρες μαχαιριές, πριν καλά καλά αντιδράσει ο αλλόπιστος.  

  Η είδηση, για τον άθλο του Καλογ ξεσήκωσε τους γενίτσαρους του Σελίνου και των Χανίων. Κατά που το συνήθιζαν, έπρεπε οπωσδήποτε να εκδικηθούν για τον θάνατο του Βέργερη, σκοτώνοντας τον ίδιο ή τους συγγενείς του ή και να καταστρέψουν ολόκληρη την Σαμαριά.

  Παραφύλαγαν την είσοδο του Σαμαριανού Φαραγγιού, αλλά δεν τολμούσαν, όμως να την παραβιάσουν, γιατί γνώριζαν, τι τους περίμενε. Αναζητούσαν τον Καλογερογιάννη παντού. Αυτός τραυματισμένος καθώς ήταν, με πολύ δυσκολία μπορούσε να κινείται στην κακοτράχαλη περιοχή. Έτσι τραυματισμένο τον ανακάλυψαν οι διώκτες του, εδώ στην περιοχή της Αχλάδας. Τον περικύκλωσαν και αφού τον εγκλώβισαν ανάμεσα σε διασταυρούμενα πυρά, άδειασαν τα όπλα τους στο τραυματισμένο σώμα του. Και άψυχο το σώμα του παλληκαριού, προκαλούσε δέος στους εκτελεστές του, οι οποίοι συνέχιζαν να το πυροβολούν, ασταμάτητα μέχρι που πλησίασαν το πτώμα του, φοβούμενοι, μήπως σηκωθεί και ανταποδώσει στα θανατηφόρα πυρά τους.

  Ο ηρωϊκός θάνατος του Καλογερογιάννη, δεν είναι ο μόνος, όπως αναφέραμε και παραπάνω. Σε όλη την Κρήτη, πατριώτες σαν αυτόν, ήταν αμείλικτοι τιμωροί των ανθρωπόμορφων αυτών τεράτων. Η κακοδιοίκηση των κατακτητών, η αβάστακτη φορολογία, έφερε τον ντόπιο και υπόδουλο πληθυσμό της Κρήτης σε απελπιστική κατάσταση. Την παραγωγική γη της Κρήτης την κατείχαν, όπως είναι γνωστό, οι τούρκοι αγάδες, οι χριστιανοί ήταν αναγκασμένοι να συντηρούνται από την ορεινή κτηνοτροφία και την καταπονημένη γεωργία, εάν ήθελαν να ζουν ελεύθεροι. Οι υπόλοιποι δούλευαν σκλάβοι στις περιουσίες των Αγάδων, για ένα ξεροκόμματο. Οι πιο θαρραλέοι όμως κατέβαιναν στα τσιφλίκια των αγάδων και έκλεβαν ό,τι έβρισκαν. Η κλοπή την περίοδο αυτή ήταν ίδιον και συνώνυμο της παλληκαριάς .  

    Έτσι, από την μία η πείνα και η εξαθλίωση, των χριστιανών και από την άλλη η αβάστακτη καταπίεση, πότιζαν σιγά σιγά την ιδέα, για ένα νέο ξεσηκωμό. Ένα ξεσηκωμό, που άργησε κάπως στην Κρήτη, λόγω της μεγάλης καταπίεσης του πληθυσμού, αλλά όταν ήλθε, απέδωσε καρπούς λευτεριάς. Οι καρποί όμως αυτοί άργησαν να ωριμάσουν, γιατί η Κρήτη εξαιρέθηκε από τον το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1831, όπου ελευθερώθηκε και επίσημα η υπόλοιπη Ελλάδα. Για την Κρήτη, ήταν μακρύς και αιματηρός ακόμη ο δρόμος της λευτεριάς.