Ομιλία του Λ. Μπασιά στην παρουσίαση του ημερολογίου του συλλόγου «Ψηλάφι», που έγινε στις 21-12-2017.

Εχουμε σήμερα τη χαρά να παρευρισκόμαστε στην παρουσίαση του ημερολογίου του έτους 2018 που εξέδωσε  ο Πολιτιστικός σύλλογος των απανταχού Ανατολικοσελινιωτών το «Ψηλάφι.

Είναι μια από τις πρώτες ενέργειες του νέου διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου και του ευχόμαστε να παίρνει πάντα πρωτοβουλίες για την προβολή και την πρόοδο της περιοχής .

Στο ημερολόγιο αυτό αρχικά γίνεται παρουσίαση της ομάδας του Ριζίτικου τραγουδιού  του συλλόγου. Μιας ομάδας καλλίφωνων ατόμων  που αναβιώνουν τα ριζίτικα, καλλιεργώντας έτσι την παράδοση, για τη δική μας και τις επόμενες γενιές. Τα ριζίτικα τραγούδια έχουν μακρά ιστορία και καλύπτουν πολλούς τομείς της έκφρασης του λαού. Πρόκειται για τραγούδια  ηρωικά, επαναστατικά,  ιστορικά,  της ξενιτιάς, της αγάπης και άλλα,  που λέγονται σε  γάμους, σε  γιορτές, σε βαπτίσεις και σε γλέντια γενικά.

Η ομάδα αυτή του ριζίτικου του συλλόγου,  αντιπροσωπεύει την περιοχή του Ανατολικού Σελίνου σε πλείστες εκδηλώσεις και η εικόνα που δίδει πάντα είναι άριστη.

Γίνεται  επίσης παρουσίαση  της περιοχής του Ανατολικού Σελίνου μέσα από λίγες αλλά αντιπροσωπευτικές  και πανοραμικές φωτογραφίες  που δείχνουν τη μορφολογία, την ιδιαιτερότητα  και την ομορφιά της περιοχής .

Τέλος γίνεται παρουσίαση μνημείων που έχουν κατασκευαστεί για να τιμηθούν  πεσόντες κάτοικοι  στους αγώνες για την ελευθερία, σε διάφορες ιστορικές περιόδους.

Τα μνημεία αυτά εξωτερικεύουν την έννοια της φιλοπατρίας, προβάλλουν τα στοιχεία των υψηλών πατριωτικών πράξεων  και αποτελούν μια εκδήλωση επαίνου και  δόξας, που οφείλουμε στη μνήμη αυτών, που αγωνίστηκαν και έπεσαν για την πατρίδα.

Ο Σύλλογος λοιπόν μέσω αυτών, αναφέρεται σε ιστορικές στιγμές, που σηματοδοτούν την ιστορία της περιοχής του Ανατολικού Σελίνου και της εξέλιξης της  και μας ταξιδεύουν  στις ρίζες της ιστορίας μας και της μνήμης μας. Γινόμαστε γνώστες της τοπικής μας ιστορίας, που είναι ένα ενοποιητικό στοιχείο για όλους εμάς που καταγόμαστε από την περιοχή. Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνεται στον καθένα, ατομική συνείδηση και μέσω της συνεργασίας και της αλληλεπίδρασης παράγεται η συλλογική συνείδηση της περιοχής, που συντελεί στην τοπική ανάπτυξη.

Το Σέλινο έχει γράψει τη δική του ιστορία στο πέρασμα των αιώνων, μια ιστορία γεμάτη αγώνες, θυσίες  και ηρωισμό. Τα χώματά του,  ποτίστηκαν στο παρελθόν με τη σοφία και το αίμα των προγόνων μας. Κάθε εποχή έχει τη σφραγίδα του παρελθόντος και κάθε εποχή οικοδομείται πάνω στην πείρα του παρελθόντος. 

Το να ξεχνάμε το παρελθόν αποτελεί μεγάλη απειλή για τον τόπο μας, σε μια εποχή που μεγάλοι και δυνατοί, μη μπορώντας να διαγράψουν την ιστορία μας  την ξαναγράφουν.

Θέλοντας να συμβάλουμε στη διατήρηση  της ιστορικής μνήμης που αφορά το Ανατολικό Σέλινο και σύμφωνα με το πρόγραμμα της σημερινής εκδήλωσης,  που προβλέπει  και  σύντομη ιστορική ομιλία, θα γίνει λόγος στη συνέχεια  σε γεγονότα που συνέβησαν σε μια κρίσιμη περίοδο, όταν η Κρήτη βρισκόταν κάτω από τον Τουρκικό ζυγό. Συγκεκριμένα  θα γίνει αναφορά  στην εξόντωση μερικών μελών της φοβερής  και τρομερής οικογένειας των γενίτσαρων Βεργέρηδων,  που ζούσαν στο Σέλινο και μας είναι γνωστές (1).

Πριν όμως αναφερθούμε σχετικά, ας δούμε τι συνέβαινε γενικά στο Σέλινο,  με τους γενίτσαρους , που ζούσαν εκεί.

Ο ιστορικός Μουρέλλος γράφει πως οι φοβερότεροι γενίτσαροι  της Κρήτης ήταν οι Σελινιώτες, που δεν είχαν κανένα φραγμό στην αγριότητα τους. Επίσης (2) ότι ο λαός του Σελίνου υπόφερε φρικτά από τη σκληρότητα των γενιτσάρων του, γιατί τον μεταχειρίζονταν  σαν δούλο και σκλάβο πραγματικό. Ηταν πάντα αγγαρεμένος για τις δικές τους δουλειές  και πάντα υποχρεωμένος να ανέχεται αδιαμαρτύρητα κάθε πίεση τους και κάθε αγριότητα τους. Οι Βεργέρηδες, οι Καούρηδες, οι Τζινιαλήδες, οι Βεντούρηδες, οι Μεμένηδες, οι Τζεμβρέμηδες κι’ άλλοι αναρίθμητοι  γενίτσαροι,  σε κάθε χωριό  πέντε  δέκα, ήσαν οι βασανιστές εκείνων, που μπόρεσαν παρά τα φρικτά μαρτύρια των να παραμείνουν ακόμα χριστιανοί κάτω από μια υπεράνθρωπη και τραγική εγκαρτέρηση.

Το Σέλινο εκτός απ’ αυτούς είχε κι’ άλλους τρομερούς γενιτσάρους. Το Βεκιαλαγασή Πελεκάνο, πούχε πάντα αγγαρεμένους διακόσους χριστιανούς για τις δουλειές του, τον Αζίζ Κιαούρη, που σκότωσε ένας Αλβανός ύστερα από διαταγή του Μουσταφά πασά. Τους Τόρηδες, τους Τσούνηδες, τους Μαεστρίδες κι’ άλλους.

Αλλά και ο ιστορικός Ψιλάκης  γράφει (3)  σχετικά για τα φοβερότερα του κόσμου ανθρωπόμορφα τέρατα που ζούσαν στην επαρχία Σελίνου. Πάρα πολλοί από αυτούς  ήταν εξωμότες, δηλαδή είχαν αλλαξοπιστήσει  και τερατουργούσαν  και οργίαζαν με πολλούς τρόπους και καταβασάνιζαν και αποδεκάτιζαν συνεχώς το Χριστιανικό πληθυσμό.

Επίσης κάνει λόγο  για τις παραπάνω αναφερθείσες τουρκικές οικογένειες,  πως ήταν, όπως και άλλες, ενετικής προελεύσεως. Αυτοί δεν εξερχόντουσαν, όπως έκαναν παλιά, από τους παλαιούς πύργους των, για να επιθεωρήσουν σαν τιμαριούχοι τα κτήματα τους και τις εργασίες σε αυτά, αλλά σαν θηρία από τις φωλιές τους για να σκοτώσουν. Περιβόητος παραμένει υπάρχον ακόμη  ο πύργος στην Παλαιόχωρα του   Τζιναλή, καθώς και των φοβερών και τρομερών Βεργέρηδων.

1)Πρώτη περίπτωση (4) εξόντωσης  Βέργερη που μας είναι γνωστή,  είναι αυτή που έγινε από τον Θοδωρομανώλη. Ο Μανώλης Θεοδωράκης η Μαραγκάκης κάποια μέρα του Μαρτίου του 1817 μετέβαινε από τον Ομαλό στο σπίτι του στο Επανοχώρι, στη συνοικία Μαραγγιανά. Κοντά στο σπίτι του συνάντησε τον Εμίν Αγά Βέργερη, η οικογένεια του οποίου, όπως προαναφέρθηκε, ήταν εξωμότες από τους Ενετούς. Το σχετικό τραγούδι που γράφτηκε (5) λέει:

 «Σα θέλετε να μάθετε τσι πράξεις του Βεργέρη

ήτονε σκύλος και φονιάς κι άλλον δεν είχε ταίρι.

Μέρα και νύχτα τσι Ρωμιούς ούλους εζύγωνέν τσι

κι έπιανε  και τσι χρισιανές κι εξεμασκάρωνεν τσι.

Εκανε κι άλλα πράγματα πολλά κακά μεγάλα,

τα σέρνανε οι χρισιανοί ήταν μεγάλο πράμα.»

Ο Βέργερης τον κάλεσε να πάει το βράδυ στη συνοικία Ζουρίδω, μαζί με τη λύρα του και να φέρει μαζί του τις ξαδέλφες του και τη χήρα  κουνιάδα του, για να διασκεδάσουν.

Ο Θεοδωράκης αρνήθηκε αλλά ο Βέργερης επέμενε.

Μπροστά στην επιμονή του, το βράδυ πήρε το όπλο του και τη λύρα του και πήγε στο σπίτι που του είπε να πάει ο Βέργερης, αφού όμως πρώτα έκρυψε  το όπλο του  σε κοντινό σημείο.  Το θέαμα που αντίκριζε ο επισκέπτης ήταν σπαρακτικό. Εστρωναν στις σανίδες του πατώματος του σπιτιού  ψαρές και ρόβι και έβαζαν τις γυναίκες να χορεύουν πάνω, έτσι ώστε να γλιστρούν όταν χόρευαν  και  να πέφτουν κάτω. Το θέαμα αυτό αρέσκοντο να το παρακολουθούν και οι άλλοι γενίτσαροι που μαζεύονταν και αυτοί στο σπίτι.

Αφού έγινε το γλέντι την ημέρα εκείνη και διασκέδασε   ο Βέργερης,  κάποια στιγμή έφυγε για να κοιμηθεί. Τότε όμως ο Θοδωρομανώλης πήρε το όπλο του, ανέβηκε πάνω σε μια συκιά και ενώ περνούσε από κάτω ο αγάς τον πυροβόλησε και τον σκότωσε. Ακολούθως έφυγε για τα βουνά.

Ο φόνος του αγά προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στην περιοχή.

Οι Τούρκοι για να εξαναγκάσουν τον Θοδωρομανώλη να παραδοθεί συνέλαβαν συγγενείς του και τους έκλεισαν στη φυλακή. Ετσι αναγκάστηκε να αφήσει τα βουνά και να συναντήσει τους Τούρκους που τον καταδίωκαν. Η παράδοση έγινε  στην περιοχή Κακές Πλευρές. 

Τον μετέφεραν στα Χανιά και τον ανέκριναν, όπου και ομολόγησε την πράξη του. Οι γενίτσαροι σαν θηρία ζητούσαν από τον πασά  να τον κρεμάσει αμέσως.   Ο πασάς, που βρισκόταν σε κόντρα με αυτούς,  προσπαθούσε να μην το κάνει, αλλά οι γενίτσαροι απειλούσαν πως θα δημιουργήσουν μεγάλη ταραχή στην πόλη. Μετά από αυτό, τον κρέμασαν και το σώμα του, αφού το έδεσαν στην ουρά ενός αλόγου, το έσερναν επί τρείς ημέρες στους δρόμους της πόλης των Χανίων. Στο τέλος πήραν ότι απέμεινε και το πέταξαν έξω από τα τείχη της πόλης. Μετά από ενέργειες του Επισκόπου το σώμα ετάφη στο νεκροταφείο του Αγίου Λουκά.  Αργότερα, η τύχη το έφερε ο γιός του Θοδωρομανώλη αλλά και συγγενείς του να εκδικηθούν το  θάνατο του δικού τους ανθρώπου,  στις επαναστάσεις και τους αγώνες που ακολούθησαν (6).

2)Άλλη εξόντωση  Βέργερη έγινε από τον Αντώνιο Γιώργιακα . Πρόκειται για τον Μεχμέτ Βέργερη , που καταγόταν από το χωριό Αγία Ειρήνη (13).

Αυτός μια μέρα ειδοποίησε τον Αντώνιο Γεώργιακα που ήταν από το ίδιο χωριό, να πάει στο χορό που διοργάνωνε,  μαζί με γυναίκες. Επειδή  αυτός δεν υπάκουσε,  του έστειλε πρόσκληση με ένα φυσέκι, που σημαίνει ότι αν δεν πάει θα τον σκοτώσει.

Ο Γιώργιακας  του απάντησε στέλνοντας του δύο φυσέκια.  Αυτό αποτελούσε μεγάλη ύβρη για ένα γενίτσαρο. Και επειδή πλέον δεν μπορούσε να παραμείνει στο χωριό, πήρε το όπλο του και έφυγε στα βουνά.

Ο Μεχμέτ Βέργερης  μετά από μέρες έφυγε στα Χανιά για να αγοράσει διάφορα πράγματα και λίγο αργότερα επέστρεφε πίσω στο Σέλινο. Ο Γιώργιακας καραδοκούσε στη διαδρομή του και τον περίμενε να γυρίσει. Και όταν ο Βέργερης, μαζί με ένα μαύρο που είχε για βοηθό του, βρισκόταν στην περιοχή μεταξύ Φώκαις και Νερατζόπορα, κοντά στον Ομαλό, τον πυροβόλησε και τον σκότωσε.

Στη  συνέχεια εξαφανίστηκε  από την περιοχή. Όμως   οι Τούρκοι τον βρήκαν.  Το τέλος του Γιώργιακα ήταν να τον περικυκλώσουν οι Βεργέρηδες  στα Λευκά όρη και να τον θανατώσουν. Το σχετικό τραγούδι που γράφτηκε λέει (7):

«Τρείς μαχαιριές του δώκανε οι Βέργεροι  ’ς τον μπέτη

Ετσά του το  ’χε η μοίραν του γραφτό και κισιμέτι

Δυο μπαλωθιές του ρίχνουνε πάνω σε μια την άλλη

Κι ύστερις τον εσφάξανε, δεν είχε μπλιό κεφάλι. (8)»

3)Παρόμοιο περιστατικό συνέβη και από άλλο Βέργερη στην περιοχή του χωριού Πρινές,  λίγο πριν το 1821. Τότε αυτός ο Βέργερης, σύμφωνα με τον ιστορικό Ψιλάκη,  σκοτώθηκε από τον Ιωάννη Χαλακατέβα, γιατί είχε προσβάλει αισχρά την τιμή της νεόνυμφου συζύγου του. Για το αν σκότωσαν τον Ιωάννη Χαλακατέβα η όχι οι Τούρκοι, δεν μπορέσαμε να βρούμε στοιχεία.

4)Αλλη περίπτωση εξόντωσης Βέργερη έγινε από τον Αντώνιο Μπασιά. Αυτός γεννήθηκε στο Επανωχώρι Σελίνου. Ηταν απόγονος  του Σταμάτη Μπασιά, που έδρασε και θυσιάστηκε στην επανάσταση του Δασκαλογιάννη.

Από εγκυκλοπαίδειες, όπως «Η Μεγάλη Ελληνική εγκυκλοπαίδεια» κτλ, αλλά και άλλες πηγές, προκύπτουν τα εξής:

Ο Αντώνιος Μπασιάς έγινε αρματολός και έδρασε κυρίως από το 1800-1817. Μια ημέρα του έτους 1800 συνάντησε στο δρόμο δυο γενιτσάρους,  που πολύ συχνά βασάνιζαν τους Χριστιανούς συμπατριώτες του, οι οποίοι ηθέλησαν να τον αγγαρεύσουν, αλλά αυτός αρνήθηκε. Τότε  οι Τούρκοι εξαγριώθηκαν, εκείνος όμως με το ραβδί του σκότωσε τον ένα  και με αστραπιαία κίνηση επήρε την πιστόλα του σκοτωμένου Τούρκου και σκότωσε και τον άλλο. Μετά από αυτό κατέφυγε στη Μαδάρα και έγινε αρματολός. Τέθηκε επικεφαλής σε μια, μεγάλου αριθμού σε άνδρες, ομάδα Σελινιωτών και τρομοκρατούσε εκείνους τους Τούρκους του Σελίνου που καταβασάνιζαν τους συμπατριώτες του.

Ο ίδιος εξόντωσε και τον ένα από τους τρείς φοβερούς αδελφούς Βεργέρηδες (9) που είχαν προκαλέσει πλείστα δεινά στους Χριστιανούς.

Το 1810 μετέβη στον Ομαλό και σκότωσε το Βέργερη Κανίγο, αφήσας το πρωτοπαλίκαρο του με τους υπόλοιπους των ανδρών του στη θέση Αποπηγάδι. Οι Τούρκοι κατά την απουσία  του επετέθησαν κατά των ανδρών του και σκότωσαν  το πρωτοπαλίκαρό του.

Το σχετικό τραγούδι (10) λέει:

«Εδά ν' απάνω στ' Ομαλό, πέρα στον πέρα γύρο

να φάη και το Βέργερη τον άτιμο Κανίγο.

Ξανίγη, πάω, λέειν' του, πιάσε συ το κουμάντο,

κάμε διαφέντεψη καλή, μαζί με το Μπονάτο.

Γκάβγω γώ δα στον Ομαλό. Σκοπό 'χω να ξεκάμω

Κανίγο και Μεντόναγα τουτονά πάω να κάμω! »

Ο Αντώνης Μπασιάς (11) έπεσε σε τουρκική ενέδρα το 1817 και τον σκότωσαν.

5) Πέμπτη περίπτωση εξόντωσης Βέργερη (12) στο Σέλινο έγινε από τον Καλογερογιάννη. Ο ιστορικός  Μουρέλλος γράφει πως η ιστορία κι’ η παράδοση εκράτησε δυστυχώς πολύ λίγα ονόματα από τους ηρωικούς χαϊνηδες’,   μα μέσα σ’ αυτά,  εξαιρετική θέση έχουν οι Καλογεράκηδες και πιο πολύ ο Καλογερογιάννης. Αυτός κι’ οι αδελφοί του,  είχαν στρέψει όλο το μίσος τους και την εκδίκηση τους στους αγριότερους και φοβερότερους γενιτσάρους της Κρήτης, τους Σελινιώτες, που δεν είχαν κανένα φραγμό στην αγριότητα τους.

Καλογεράκηδες ζούσαν τότε και στη Σαμαριά των Σφακίων. Ενας από αυτούς, ο Καλογερογιάννης, εξορμούσε από εκεί και καταδίωκε τους γενιτσάρους, που ζούσαν εκατέρωθεν του φαραγγιού στης Σαμαριάς , δηλαδή στα Σφακιά και στο Σέλινο.

Επειδή στο Σέλινο τότε δρούσε ένας Βέργερης, που ήταν ονομαστός για την αγριότητα του, αναγκάστηκε ο Καλογερογιάννης να του γράψει να σταματήσει  τη δράση του, γιατί διαφορετικά με κάθε τρόπο θα σταματούσε τη θηριώδη και κτηνώδη διαγωγή του. Ο  Βέργερης του απάντησε να κατέβη από το βουνό και να πάει στο σπίτι του για να τον φιλοξενήσει.

Σχετικό τραγούδι λέει:

«Ελα, Γιάννη Καλόγερε, κάτω εις το κονάκι,

Να σφάξωμε ένα μαρτί, να κάμωμε ζεφτάκι.»

Ο Καλογερογιάννης έφυγε και βγήκε από το νότιο μέρος του φαραγγιού  και πήγε στο Σέλινο μόνος του. Εκεί έμαθε ότι ο Βέργερης συνέχιζε και έβγαινε από τον πύργο του και ερήμωνε τα χωριά του Λάκκου Σγουράφου, αλλά και γενικά οργίαζε.

Αφού λοιπόν παραφύλαξε, τον συνάντησε μεθυσμένο,  όπως ήταν συνήθως,  σε μια ερημική περιοχή.  Ηλθαν στα χέρια, αλλά αν και ήταν μεθυσμένος ο Τούρκος,  κατόρθωσε και πλήγωσε τον Καλογερογιάννη στο μηρό. Όμως στο τέλος ο Καλογερογιάννης τον σκότωσε.

Ο φόνος του προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στους γενιτσάρους που προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να τον συλλάβουν  η να καταστρέψουν τους οικείους του. Επειδή όμως δεν ήταν εύκολο να μπουν στο φαράγγι, που  ήταν τόπος επισφαλής για αυτούς, παραμόνευσαν στις δύο εισόδους του φαραγγιού για αρκετό χρόνο.

Σύμφωνα με την παράδοση,  κατόρθωσαν με απάτη να τον βρουν σε μια περιοχή πάνω από την Αχλάδα  και να τον σκοτώσουν, ενώ ακόμη έπασχε από το τραύμα του στο μηρό.

Κυρίες και κύριοι

Η ιστορική μας μνήμη είναι κριτήριο της ιστορικής μας ταυτότητας και η διατήρηση της είναι πράξη αντίστασης, που πια δεν είναι ένοπλη, αλλά κυρίως πολιτιστική και ψυχολογική. Η αρχή αυτή της αντίστασης, της διαφορετικής, βρίσκεται ακριβώς στη διατήρηση της ιστορικής μας συνείδησης.

Με το να τιμάμε τους ανθρώπους μας, που έπεσαν για την ελευθερία της πατρίδας, εκπληρώνουμε μια υποχρέωση που έχουμε όλοι μας ως  Ελληνες   και δείχνομε ότι και εμείς  είμαστε παρόντες  στο να προσφέρομε  την όποια υπηρεσία  η πατρίδα  μας  χρειαστεί .

Συγχαρητήρια λοιπόν στο σύλλογο «Ψηλάφι» για τις πρωτοβουλίες που παίρνει και ευχόμαστε να είναι πάντα ένα σύλλογος δημιουργικός, που θα βοηθά στην πρόοδο της περιοχής μας.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1) Βεβαίως πολλοί άλλοι κάτοικοι της περιοχής του Σελίνου, από διάφορες οικογένειες,  είχαν εξοντώσει γενίτσαρους που βασάνιζαν του Χριστιανούς. Εδώ θα γίνει λόγος μόνο για την εξόντωση των γενίτσαρων Βεργέρηδων.

2) Στην ιστορία του σελίδα 242

3) Στην ιστορία του,  εκδόσεις Μινώταυρος (καθαρεύουσα), τόμος Γ,  σελίδα 1560

4) Για το περιστατικό αυτό βλέπε ιστορία Ψιλάκη, εκδόσεις Μινώταυρος, σελίδες 1510-1511, ιστορία Ι. Μουρέλλου σελίδες 276-278.

5) Ολο το τραγούδι υπάρχει στο βιβλίο του Γιάννη Μάντακα «Κρητικών αγώνων ιστορικές επιλογές», Β! τόμος,  έκδοση του Πολεμικού Μουσείου Χανίων,  2000, σελίδα 112 και μετά.

6) Τα περισσότερα από τα παραπάνω ελήφθησαν από την ιστορία Ψιλάκη, από τις σελίδες που προαναφέρθηκαν.

7) Ολο το τραγούδι υπάρχει στο βιβλίο του Γιάννη Μάντακα «Κρητικών αγώνων ιστορικές επιλογές», Β! τόμος,  έκδοση του Πολεμικού Μουσείου Χανίων,  2000, σελίδα 117 και μετά.

8) Βλέπε σελίδες  68-69 στο βιβλίο του Τάκη Γεωργιακάκη, «Η οικογένεια Γεωργιακάκη στους εθνικούς αγώνες», τόμος Α!.

9) Bλέπε σχετικό άρθρο του Σταμ. Αποστολάκη στο περιοδικό Ελλωτία,  έκδοση του δήμου Χανίων,  του έτους 1992, που έχει αναρτηθεί στη ιστοσελίδα http://www.gymnasio-platania.gr/static/e4_path//lg_history.htm

10) Ολόκληρο αυτό το τραγούδι βρίσκεται στο βιβλίο του Μιχάλη Μπασιά «Ο γιός του σπιθόλιοντα», , εκδόσεις GUTENBERG 1972, σελίδες 314-315.

11) Η εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ γράφει πως σκότωσε δυό ενόπλους γενιτσάρους επειδή τον ανάγκασαν να εκτελέσει κάποια αγγαρία. Επειτα πήρε τα όπλα τους και κατέφυγε στα βουνά, όπου επικεφαλής πολλών συμπατριωτών του, τρομοκρατούσε τους Τούρκους του Σελίνου. Σκοτώθηκε σε Τουρκική ενέδρα.  O δε Παναγιώτης Κριάρης στην ιστορία του γράφει:

«Εν τη επαρχία του Σελίνου κατά την εποχήν ταύτην ενήργουν αρματωλικώς τινές των κατοίκων του Λάκκου Ζωγράφου εν οίς ο Αντώνιος Μπασιάς εγγονός του εις Σφακιά πεσόντος Σταμάτη Μπασιά (σελ 95-96 Μαρ. Α), όστις δράσας επί οκταετίαν (1810-1817) είχεν εξοντώσει τινάς των τότε φοβερών γενιτσάρων εν τη επαρχία του.»

12) Βλέπε σχετικά ιστορία Ψιλάκη, σελίδα 1560 και ιστορία Μουρέλλου σελίδες 242-243

13)Σύμφωνα με την ιστορία Ψιλάκη, εκδόσεις Μινώταυρος.

Πρόταση για οργάνωση επιστημονικού συνεδρίου για την αρχαία Λισσό

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ                 

                                                                                    Χανιά  4-10-2017

Κροκιδά 31 Χανιά                                              Αριθμ. Πρωτ.

Προς:1)Δήμο Καντάνου-Σελίνου

         

          2)Ιστορική Λαογραφική και

           Αρχαιολογική Εταιρεία Κρήτης (Ι.Λ.Α.Ε.Κ.)

ΘΕΜΑ: Πρόταση για συνδιοργάνωση επιστημονικού συνεδρίου

με θέμα: «Αρχαία Λισσός, διαδρομή στο χρόνο και προοπτικές ανάδειξης».

Θεμελιωμένη ανατολικά της αρχαίας Συίας (σημερινή Σούγια), η αρχαία Λισσός αποτελούσε μία από τις σπουδαιότερες πόλεις της Δυτικής Κρήτης. Ιδιαίτερης αρχαιολογικής αξίας αποτελεί το Ασκληπιείο, ως θρησκευτικό και ιαματικό κέντρο της εποχής, το οποίο μαζί με τις άλλες αρχαιότητες του περιβάλλοντος χώρου (θέατρο, ταφικά μνημεία κλπ.) κρίνεται αναγκαίο να αναδειχθεί και να προστατευθεί. Οι παρεμβάσεις αυτές θεωρούμε ότι θα συμβάλλουν στην πληρέστερη ιστορική γνώση για την περιοχή και στην ακόμα μεγαλύτερη επισκεψιμότητά της.

Γνωρίζουμε το ενδιαφέρον και τις ενέργειες που προβαίνει ο Δήμος Καντάνου – Σελίνου για την ένταξη  έργων ανάδειξης της αρχαίας αυτής πόλης στα προγράμματα του ΕΣΠΑ καθώς και το ενδιαφέρον των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου  της ΙΛΑΕΚ.

Πιστεύοντας ότι με την διοργάνωση ενός επιστημονικού συνεδρίου, με ομιλητές επιστήμονες υψηλού κύρους, θα βοηθούσαμε στην προβολή ακόμη περισσότερο της αρχαιολογικής αξίας της περιοχής, αλλά και θα  στηρίζαμε τις προσπάθειες του δήμου,  θεωρούμε σκόπιμο να σας προτείνουμε να συνδιοργανώσουμε ένα τέτοιο  συνέδριο με θέμα «Αρχαία Λισσός: Διαδρομή στο χρόνο και προοπτικές ανάδειξης».

  Ο Πρόεδρος                                                    Η  Γεν.  Γραμματέας

Μπασιάς Λουκάς                                              Γεντεκάκη Ειρήνη

Από την εκδήλωση στο Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης Σελίνου

Στις 8-7-2017 έγινε εκδήλωση στο Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης Σελίνου. Η εκδήλωση διοργανώθηκε από την Περιφέρεια Κρήτης, τον Δήμο Καντάνου Σελίνου και τον Σύλλογο Επιστημόνων Σελίνου

Στην εκδήλωση, μέσα στο Φαράγγι και κοντά στον εκκλησιόσχημο βράχο "Αη Γιάννης"  και "Πολλά σπιτάκια",  το μέλος της επιτροπής Πολιτισμού του δήμου Καντάνου- Σελίνου και ιστορικός ερευνητής Ευτύχης Κορκίδης, έκανε ξενάγηση. Δημοσιεύεται ακολούθως μέρος από το ενημερωτικό τεύχος που μοίρασε κατά την ξενάγηση  στο κοινό.

                                                ΕΥΤΥΧΗΣ ΚΟΡΚΙΔΗΣ

ΤΑ «ΠΟΛΛΑ ΣΠΙΤΑΚΙΑ»

ΣΤΟ «ΑΓΕΡΙΝΙΩΤΙΚΟ ΑΡΜΑΤΟΛΙΚΙ»

  

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΕΣΤΕΡΗ ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΣΤΟΥΣ

ΕΡΕΙΠΩΜΕΝΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ, ΣΤΗΝ ΘΕΣΗ «ΠΟΛΛΑ ΣΠΙΤΑΚΙΑ» ΤΟΥ «ΑΓΕΡΙΝΙΩΤΙΚΟΥ ΑΡΜΑΤΟΛΙΚΙΟΥ»  ΤΟΥ ΣΕΛΥΝΟΥ,

ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΟ –ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΣΚΙΤΣΑ, ΣΧΕΔΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΤΕΣ.

  

                           ΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΣΕΛΥΝΟΥ  ΙΟΥΛΙΟΣ 2017

«ΠΟΛΛΑ ΣΠΙΤΑΚΙΑ»

ΦΑΡΑΓΓΙ   ΑΓ. ΕΙΡΗΝΗΣ ΚΑΙ  ΦΑΡΑΓΓΙ ΦΥΓΟΥΣ

Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

 Σε υψόμετρο 540Μ. και σε απόσταση 1200 μ. από την βόρεια είσοδο του Φαραγγιού της Αγίας Ειρήνης, σώζονται σήμερα τα ερείπια δύο παλαιών οικισμών. Η ακριβής ημερομηνία κατασκευής αυτών των πρόχειρων οικιών δεν είναι γνωστή. Θα έλεγε κανείς, ότι χάνονται στον χρόνο. Τα «Σπιτάκια», ή «Τα πολλά σπιτάκια», όπως τα ονομάζουν ακόμα και σήμερα οι ντόπιοι, δεν υπερβαίνουν τα δέκα, όμως, στα μισά του περασμένου αιώνα αριθμούσαν πάνω από σαράντα τον αριθμό. Υπήρχαν τρεις οικισμοί, όμως ο νοτιότερος και ανύπαρκτος σήμερα, υπήρχε, σε μικρό ημικυκλικό πλάτωμα, γύρω από τον εκκλησιόσχημο βράχο (εικονοστάσι), που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. Οι οικισμοί (γειτονιές), είναι/ήταν συνεκτικοί, λόγω της στενότητας του χώρου και της ανωμαλίας του εδάφους από την μια και απ’ την άλλη, για την καλλίτερη προστασία τους, από κάθε λογής παρείσακτους. Από τα Πολλά Σπιτάκια και με κατεύθυνση βόρεια και ανατολικά, ξεκινά το Φαράγγι της Φυγούς, που καταλήγει κοντά στην εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων, στην δυτική είσοδο του Οροπεδίου του Ομαλού. Από τα μισά περίπου του Φαρ. της Φυγούς και με βόρεια κατεύθυνση αναπτύσσεται η γόνιμη περιοχή και λαγκαδιά Μοσκοχώραφα. Από τα Μοσκοχώραφα διέρχεται και ο πανάρχαιος και κύριος ιππήλατος δρόμος, που ακούγεται σήμερα ως «Βασιλική Στράτα», που εξυπηρετούσε το Ανατολικό Σέλυνο, με το οροπέδιο του Ομαλού. Η θέση των Π. Σ. περιβάλλεται από ψηλές και επίκαιρες θέσεις, που έχουν οπτική επαφή μεταξύ τους, αλλά και η κάθε θέση απ’ αυτές, με τους οικισμούς. Από τα δυτικά είναι η «Κεφάλα», από νότια και ανατολικά ο «Πύργος» και ανατολικά και βόρεια η κορυφή «Πυρού». Ό Αγιερινιώτης ποταμός, συγκεντρώνει όλα τα όμβρια νερά του Ανατολικού Σελύνου, συμπεριλαμβανομένων και των δυτικών τμημάτων των Λευκών Ορέων (Μαδάρας), που καταλήγουν στον όρμο της Σούγιας. Σε παρατεταμένες και απότομες βροχοπτώσεις ο χείμαρρος Αγερινιώτης γίνεται επικίνδυνος και ορμητικός.

    Εκτός από τους τρεις οικισμούς στα Π.Σ. πρόχειρες οικίες, υπάρχουν και μεμονωμένες και διάσκορπες, σε όλο το βόρειο τμήμα του Φαρ. τ. Αγίας Ειρήνης.

 Στην ίδια περιοχή ακόμα υπάρχουν αρκετά αθέατα και δυσεύρετα μικρά σπήλαια, ρωγμές, φυσικές κρύπτες και σχίσματα εντός των οποίων κατέφευγαν οι κάτοικοι, προκειμένου, να προστατευτούν, κάθε φορά, που έπρεπε να κρυφτούν. Εάν κινδύνευαν ακόμα και μέσα στο «Αρματολίκι», τότε τα γυναικόπαιδα και οι αδύναμοι, διέφευγαν διά μέσου του Φαραγγιού της Φυγούς, προς άλλες ασφαλέστερες περιοχές της Μαδάρας, για προστασία.

 Εκτός από την Βόρεια και κύρια πρόσβαση στο «Αγιερινιώτικο Αρματολίκι», στην θέση μπορούσε κάποιος να την πλησιάσει, μόνο το καλοκαίρι, από την νότια είσοδο (του παπά ο μύλος ή Ζουριδάς), από τον «Γαϊδαρόπορο», ιππήλατος δρόμος, που οδηγούσε μέσα στο φαράγγι, από δυτικά και μεταξύ των περίοπτων θέσεων «Κεφάλα» και «Ασπαλαθοπεζούλα» και «Βίγλα». Ακόμη υπάρχει βατός και ιππήλατος δρόμος, που ενώνει την θέση του Παπά τον μύλο με τον οικισμό Κουστογέρακο. Πιο νότια από τα Π.Σ. υπάρχει δύσβατο μονοπάτι, που οδηγούσε στην περιοχή της «Γρες Λέσκας», και στην Μαδάρα. Λόγω του επικίνδυνου της διαδρομής αυτής, την χρησιμοποιούσαν πολλοί λίγοι και μόνο, εάν υπήρχε μεγάλη ανάγκη.

ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Γύρω από τα «Πολλά σπιτάκια» υπάρχουν πολλές παραδόσεις και θρύλοι, όπου προσδίδουν, μεγάλη αξία στην ύπαρξη και τους σκοπούς, για τους οποίους κατασκευάστηκαν. Λέγεται ότι στην περιοχή, κουρσάροι, έκρυψαν, ένα μεγάλο θησαυρό. Μάλιστα γι’ αυτό έκτισαν αυτά τα πρόχειρα κτίσματα, επειδή, δεν είχαν πολύ χρόνο στην διάθεσή τους. Η διάταξη δε αυτών των πρόχειρων κατοικιών θα τους βοηθούσε να τον αναζητήσουν, όταν θα τον αναζητούσαν ξανά.

  Ο ΤΡΩΔΟΣ

     Μετά την κατάκτηση του Σελύνου, το 1653 και της Κρήτης το 1669, τα πλούσια παραγόμενα αγαθά, που παρήγαγε το νησί, εκτός από τους περισσότερους Ενετούς, που αλλαξοπίστησαν, για να μην χάσουν τα κτήματά τους, πολλοί αξιωματούχοι Τούρκοι ήρθαν στο νησί και ζητούσαν κλήρο. Μεταξύ αυτών ήταν και ο γιγαντόσωμος και ρωμαλέος Τρώδος, όπου το 1750 ήλθε στα Χανιά. Ο Τούρκος Διοικητής, βλέποντας το επιβλητικό παράστημά του και την ακολουθία του, τον έστειλε στην Κάντανο και μάλιστα στον Κουφαλωτό, όπου ήταν και το κέντρο των Γενιτσάρων. Για τον ίδιο λόγο, οι Γενίτσαροι του Κουφαλωτού, τον έστειλαν στην περιοχή Καμπανού, όπου κατοικούσαν τα ανθρωπόμορφα τέρατα και Γενίτσαροι, Τσούνος, Τσούκος, Φεητζής, Βεργέρηδες κ.α. όπου του παραχώρησαν τμήμα του άλλοτε τιμαρίου του Ενετού Άρχω – Σταμπούζου. Ο Τρώδος ζήτησε και παντρεύτηκε την κόρη του Σταμπούζου. Ο Σταμπούζος, είχε και έναν γιο, ο οποίος υποστηριζόμενος από τον πανίσχυρο Τρώδο, ζούσε ζωή ασύδοτη. Μετά την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, φοβούμενοι, οι γενίτσαροι, για αντίποινα, υποχρέωσαν τον Σταμπούζο, να τον συνετίσει. Όμως ο Σ. ευρισκόμενος σε δύσκολη θέση, εγκατέλειψε το τιμάριό του και πηγαίνοντας στο Αγιερινιώτικο Φαράγγι, εγκαταστάθηκε εδώ στα Π. Σπιτάκια. Και διεξήγαγε μαζί με τους καταπιεσμένους χριστιανούς, αγώνας κατά των κατακτητών Τούρκων.

 

   ΛAKKΟΣ ΣΓΟΥΡΑΦΟΣ

   Ο Λάκος Σγουράφος περιλαμβάνει τους οικισμούς του Απανωχωρίου, που γειτνιάζει δυτικά από βόρειο τμήμα του Φαρ. της Αγιάς Ειρήνης, ή κατ’ άλλους, συμπεριλαμβάνονται οι περιοχές της Αγίας Ειρήνης, του Καμπανού, Αργαστηρίου και Σκάφης. Η παράδοση θέλει την ονομασία της η περιοχή, να την πήρε, από τούρκο πασά, που ζήτησε μετά από μια επανάσταση να θαυμάσει τους επαναστάτες, για τους οποίους είχε ακούσει, ότι ήταν θαυμάσιοι πολεμιστές. Ο Πασάς, αφού τους επέτρεψε να φέρουν μαζί τα όπλα τους, ζήτησε να τους συναντήσει από κοντά, στον «πόρο του Προφ. Ηλία», στο Απανωχώρι. Ο Πασάς αφού θαύμασε το επαναστατικό τους παράστημα, είπε, ότι εάν είχε μαζί τους ζωγράφο, θα τους ζωγράφιζε. Όμως «Σγουράφος», κατά τον Τριβάν, ήταν Ενετός αξιωματούχος και στην περιοχή του Σελύνου, υπάρχουν αρκετές αφιερώσεις και χαράγματα. Μάλιστα σε ενετικούς καταλόγους, περιοχή, αναφέρεται ω Σγουραφιανά.

ΦΑΡΑΓΓΙ  ΦΥΓΟΥΣ

Το νότιο τμήμα του Φαραγγιού της Φυγούς, καταλήγει μέσα στο Φαράγγι. Αγ. Ειρήνης από την δυτική είσοδο του οροπεδίου του Ομαλού, όπου ξεκινά. Στην περιοχή, που καταλήγει το Φαράγγι της Αγ. Ειρήνης. Εκεί είχαν αναπτυχθεί και οι οικισμοί. Οι κάτοικοι, όσες φορές κινδύνευαν από επιθέσεις κατακτητών, διά μέσου του βατού, αλλά άγριου αυτού φαραγγιού διέφευγαν, αναζητώντας σωτηρία στα Λευκά Όρη. Επειδή «έφευγαν» οι κάτοικοι από αυτό το Φαράγγι, το ονόμασαν «Φυγού».

  

Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

Η δόμηση των πρόχειρων κατοικιών, χαρακτηρίζεται πρόχειρη. Οικοδομήθηκαν από πέτρες χωρίς κονίαμα (ξηρολιθοδομή). Εσωτερικά οι πέτρες σχημάτιζαν θόλο, ακολουθώντας οι κατασκευαστές τους τον πανάρχαιο δομικό τρόπο, που συναντάται ευρύτατα σε όλες τις ορεινές περιοχές της Κρήτης και ακούγονται ως «Κούμοι». Στα Π.Σ. σήμερα, δυστυχώς δεν διασώζεται κανένα, στην πλήρη μορφή του, όμως από διηγήσεις των ντόπιων, μάθαμε, ότι οι πλαϊνοί τοίχοι ήταν περίπου κατακόρυφοι μέχρι το ύψος αναστήματος ανθρώπου. Απ’εκεί και πάνω, ξεκινούσε ο πέτρινος θόλος(ίδ. Σχ.). Χρησιμοποιούνταν πέτρινες πλάκες, που προεξείχε προς το εσωτερικό της οικίας περίπου κατά το 1/3 της επιφάνειάς της. Το ίδιο επαναλαμβανόταν και με την επόμενη και πάνω απ’ αυτήν, μέχρι να ενωθούν με τις αντίστοιχες απέναντι πλάκες. Κατά την πρόοδο όμως της τοποθέτησης των πέτρινων πλακών αυτών, έπρεπε να ληφθεί μέριμνα, ούτως ώστε κάθε πλάκα, που πατούσε στην προηγούμενη αντισταθμίζεται το βάρος κλιμακωτά με τις προηγούμενες, με άλλες πλάκες. Ακόμα οι πλάκες αυτές, έπρεπε να έχουν λίγη κλίση, από υψηλό σημείο του θόλου, προς τα έξω, για να απορρέουν τα νερά της βροχής και από των λειώσιμο του χιονιού. Στην περιοχή του Φ. τ. Αγ. Ειρήνης, σπανίζουν τα σχιστολιθικά πετρώματα, γι’ αυτό, πιθανώς να μεταφέρθηκαν από την περιοχή του Αργαστηριού και του Αποπηγαδιού, όπου αφθονούν. Στις υπόλοιπες κατασκευές, χρησιμοποιήθηκαν πέτρες από ασβεστολιθικά πετρώματα, που αφθονούν σε όλο το μήκος του Φαραγγιού. Πιο κάτω λίγο, από τον εκκλησιόσχημο βράχο, υπάρχει η θέση «Παλιό νταμάρι», όπου πιστεύεται ότι εξόρυσσαν πέτρες οι κατασκευαστές, και τις χρησιμοποίησαν, για κάθε κατασκευή στην περιοχή. Εσωτερικά σε κάθε σπιτάκι, υπήρχε ένα πέτρινο πεζούλι, πάνω στο οποίο αναπαύονταν κάτοικοι. Εξωτερικά υπήρχε πυρομάχι, για την παρασκευή του φαγητού, αλλά και πλάκες, πάνω στις οποίες έψηναν πίτες ψωμιού. Φούρνοι, πιθανώς να υπήρχαν. Σήμερα όμως δεν υπάρχει κανένα ίχνος τους. Εξωτερικά σε κάθε οικίσκο υπήρχε πέτρινο πεζούλι, για ανάπαυση. Γενικά κάθε σπιτάκι εσωτερικά, ήταν στενάχωρο και πολύ χαμηλό. Ήταν κατασκευασμένα, για ολιγόχρονη παραμονή, εποχές μάλιστα, που κάθε οικογένεια αριθμούσε πολλά μέλη, εκτός των φιλοξενούμενων, που κατέφευγαν εκεί, για φιλοξενία. Στα πέτρινα πεζούλια μέσα και έξω, αν ο καιρός το επέτρεπε, κοιμόταν πάνω σε κλαδιά και θυμάρια (στρωματσάδα) με μοναδικό κλινοσκέπασμα το ανθεκτικό επανωφόρι των ορεσίβιων Κρητικών, την μάλλινη « Καπότα», που έφεραν πάντοτε μαζί τους. Ανάλογα με την περίσταση, οι κάτοικοι, ενώ υπολόγιζαν, ότι η παραμονή τους σ’ αυτά, θα ήταν ολιγοήμερη, αρκετές φορές αναγκάστηκαν , να παραμείνουν σ’ αυτά, αρκετά χρόνια.

Σχεδίαση Σπιτακιών 

 ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

  Από το Αγερινιώτικο Αρματολίκι εξόρμησε ο Ιάκ. Κουμής, και Εφαρμόστηκε το έξυπνο σχέδιο της κατάληψης της καστρονησίδας της  Γραμβούσας και απ’ εδώ προσπάθησε να οργανώσει και να συμβάλει στην επανάσταση του Χαιρέτη το 1841, στο Σέλυνο. Εδώ κατέφυγε και ο ΘοδωροΜανώλης από τα Μαραγκιανά, μετά, που σκότωσε τον αιμοβόρο γενίτσαρο Βέργερη. Απ’ εδώ, έφυγε και ο Αγερινιώτης Γιώργιακας και σκότωσε τον αδελφό του Βέργερη, στα Νερατζόπορα του Ομαλού. Έναν από τους Βεργέρηδες της περιοχής σκότωσε και ο ΚαλογεροΓιάννης από την Σαμαριά, αλλά εδώ κατέφυγαν και άλλοι αγωνιστές της περιοχής, που σκότωσαν άλλους γενίτσαρους, που δρούσαν ανενόχλητοι και ασύδοτοι, μετά την επανάσταση του Δασκαλογιάννη. Εδώ κατέφυγαν και οι τρείς αδελφοί Τσιβουράκηδες, που παρά  την μεγάλη χιονόπτωση, και αφού γλύτωσαν από τύχη, κατά μεγάλη σφαγή του Κακοδικίου το 1821, κατάφεραν να φθάσουν στην Σύρο και να δημιουργήσουν επικερδή βιοτεχνία. Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων τους, οι ευεργέτες αυτοί, το διέθεσαν στις Κρητικές επαναστάσεις. Απ’ εδώ εξορμούσαν πολλές φορές και οι Σελυνιώτες «καλησπέρηδες», τιμωρώντας τα άγρια τούρκικα σώματα, τις «Ζουρίδες». Στις κρύπτες, στα σπήλαια και στα Σπιτάκια, ξέτρεχαν από παππού, προς πάππου, τα μέλη της Αγιερινιώτικης οικογένειας, Παπαντωνάκη, μετονομασθείσα μετά σε Παπαγιαννάκη, από την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, μέχρι την δεκαετία του 1960, προσφέροντας αδιάκοπα, με επιτυχία, αφιλοκερδώς, και με προθυμία, τις ιατρικές τους υπηρεσίες. Η Άννα Παπαγιαννάκη, εκτός από τις ιατρικές γνώσεις, που κληρονόμησε από τον πατέρα και τον  παππού, παντρεύτηκε τον οπλαργηγό Γ. Μαρματάκη, συνέχισε να προσφέρει τις ιατρικές υπηρεσίες της, μεταλαμπαδεύοντάς τις γνώσεις αυτές, στην κόρη της Μαρία. Ήταν μέλος της γυναικείας επαναστατικής ομάδας του Σελύνου, μαζί με την κόρη του αγωνιστή ΠενταροΓιάννη, την κόρη του Παπά-Κασσέλο, την Φραγκέδη κ.α. γνωρίζοντας έτσι καλά την χρήση των όπλων. Αλλά η Α.Π. συμμετείχε στα πολεμικά συμβούλια των οπλαρχηγών και πολλές φορές, κατά τον καθηγητή Μαν. Γενεράλη, η γνώμη της γινόταν σεβαστή και αποδεκτή.

Απ’ εδώ ξεκίνησε ο Κουμής και ανδραγάθησε στην Στερεά Ελλάδα, μαζί με τον ΠενταρόΓιάννη, τον Τσισκάκη τον Φραγκίσκο κ.α. που διακρίθηκαν στις μάχες της Πελοποννήσου και των Αθηνών. Εδώ στην περιοχή των σπιτακιών και στην Χοιρότρυπα κατέφυγαν τραυματισμένοι και κατασφάγηκαν οι ήρωες, οι Μαραγκάκης Ιωάννης (αδελφός του ΘοδωροΜαμώλη) και ο Πεντάρης Μαθιός, το 1821. Αλλά σε όλες τις επαναστάσεις από το Αγεριν. Αρματ. εξορμούσαν κατά των Τούρκων της Καντάνου των Πλεμενιανών, των Φλωρίων κ.α. κλέβοντας τα ζώα και τα αγαθά των τούρκων. Οι Τούρκοι, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τους αντρειωμένους ΑνατολικοΣελυνιώτες, οικοδόμησαν οχυρούς πύργους, κατ’ αρχήν στον Σταυρό, ανατολικά της Καντάνου και στην συνέχεια στον Σπανιάκο, στο Καρακόλι, στις Καβαλαρές και στο Ροδοβάνι. Οι Τούρκοι, όσο έκτιζαν πύργους και οχύρωναν πυργόσπιτα, τόσο οι επαναστάτες κατασκεύαζαν πρόχειρες οχυρώσεις (μετερίζια) και τους αντιμετώπιζαν. Δεν είναι τυχαίο, ότι οι Τούρκοι δεν κατάφεραν να οργανώσουν κανένα τζαμί στο Ανατολικό Σέλυνο, την στιγμή που λειτουργούσαν δύο στο κεντρικό και ένα στο δυτικό.   Από την ελεύθερη πια Αγία Ειρήνη, ο Αγωνιστής Αντώνης Παπαγιαννάκης κάρφωσε την επαναστατική σημαία στο σημαιοστάσιο του κάστρου της Καντάνου στις 28-2-1897 και την επομένη, 1-3-1897 η επαναστατική σημαία του Ανατολικού Σελύνου, κυμάτιζε στο απελευθερωμένο κάστρο της Παλαιοχώρας. Ρίγη συγκινήσεως επικράτησαν στα 1^α Ελευθέρια στο κάστρο του Ροδοβανίου, μετά την αναχώρηση των Τούρκων από το Σέλυνο, για να επαναληφθούν τα ίδια αισθήματα, στην επέτειο της 100ετηρίδας (30-9-1930) και στα 1^α Σελίνεια, που ακολούθησαν (1938), στην Κάντανο. Κατά την Γερμανοκατοχή πάλι η περιοχή του Φαραγγιού αλλά και όλης της δυτικής Μαδάρας, ήταν παρόν στον αντιστασιακό αγώνα. Οι εξορμήσεις των γερμανών, ήταν πολλές και πολλοί κάτοικοι εκτελέστηκαν αναίτια και οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα του θανάτου της γερμανοκρατούμενης Ευρώπης, χωρίς να μπορέσουν αρκετοί απ’ αυτούς να επιστρέψουν. Στην Αγ. Ειρήνη, τα τελευταία χρόνια της γερμανοκατοχής, λειτούργησε οργανωμένη αντιστασιακή ομάδα του ΕΑΜ, όπου λειτούργησε μάλιστα και μικρή νοσοκομειακή μονάδα, στο Δημοτικό σχολείο.                      

  

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΧΑΡΤΗ

1. Τοξωτή πέτρινη γέφυρα, που κατασκευάστηκε επί Κρητικής Πολιτείας. Γεφυρώνει την Βασιλική στράτα, που οδηγεί στο Οροπέδιο του Ομαλού.
2. Βυζαντινή αγιογραφημένη εκκλησία του Σωτήρος Χριστού.
3. Ερειπωμένη και ετοιμόρροπη Βυζαντινή αγιογραφημένη εκκλησία του Αγ. Νικολάου
4. Φυλάκιο στην Βόρεια είσοδο (Ποροφάραγγο) του φαραγγιού της Αγίας Ειρήνης.
5. Ασβετοκάμινο (δίπλα στο φυλάκιο)
6. Ξύλινη μικρή γέφυρα.

7,8 . Μεμονωμένα σπιτάκια και μετερίζια.

9. Εκδοτήριο εισιτηρίων.

10. Φυλάκιο Δασαρχείου.

11. Θέση «Χοιρόσπηλιου» - Τόπος θυσίας.

12. Δεξαμενή νερού, από Δασαρχείο.

13. Εκκλησιόσχημος φυσικός βράχος (Εικονοστάσι). Αφιερωμένο στον Άγιο

      Ιωάννη τον Θεολόγο.

14, Αναψυκτήριο.

   Υ.Γ. Οι μεσαίου μεγέθους μαυρισμένοι κύκλοι, σηματοδοτούν την θέση των ερειπίων των διασωζόμενων πρόχειρων κατοικιών.

Εκδήλωση για το νέο βιβλίο του Ευτ. Λαμπουσάκη

Παρουσίαση του βιβλίου του γιατρού Ευτύχη Λαμπουσάκη έγινε στις 12-7-2017, στο Πνευματικό κέντρο Χανίων παρουσία πολύ κόσμου. Το βιβλίο έχει τίτλο: "Επαρχία Σελίνου, γεωγραφία-ιστορία-οικονομία".
Ομηλητές ήταν ο Αλέξ. Παπαδερός και ο Σταμάτης Αποστολάκης.
Την εκδήλωση οργάνωσαν η Περιφερειακή ενότητα Χανίων, ο Δήμος Καντάνου-Σελίνου και ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου.

Ψήφισμα για τον Ευστράτιο Τζατζάνη

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΕΛΙΝΟΥ

ΨΗΦΙΣΜΑ

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου, μετά την είδηση του θανάτου του ιδρυτικού μέλους του συλλόγου μας, μέλους του Διοικητικού μας συμβουλίου και ειδικού Γραμματέα σε αυτό, 

ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΤΖΑΤΖΑΝΗ

Μηχανολόγου Μηχανικού

που διακρινόταν πάντα για το ήθος, την εντιμότητα, την υψηλή επιστημονική κατάρτιση και την αγάπη για τον τόπο της καταγωγής του, για την πρόοδο του οποίου εργάστηκε μέσα και από τον σύλλογο μας με όλες του τις δυνάμεις,

αποφάσισε  να εκφράσει και δια του τύπου τα θερμά του συλλυπητήρια στους οικείους του.

Χανιά  6-7-2017

Για το Δ.Σ.

    Ο Πρόεδρος                                                          Η  Γεν. Γραμματέας

     Λουκάς Μπασιάς                                                    Ειρ. Γεντεκάκη

Εκδήλωση στο Φαράγγι Αγίας Ειρήνης. Τελικό πρόγραμμα

Οριστικοποιήθηκε το πρόγραμμα της εκδήλωσης στο Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης Σελίνου, που θα γίνει στις 8-7-2017. Αναγράφουμε την σχετική πρόσκληση.

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, ο Δήμος Καντάνου - Σελίνου & ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου, , έχουν την τιμή να σας προσκαλέσουν στις εκδηλώσεις που διοργανώνουν με τίτλο:«150 χρόνια από την Κρητική Επανάσταση του 1866 — 1869»το Σάββατο 8 Ιουλίου 2017, στο Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης Σελίνου.Ο Αντιπεριφερειάρχης Χανίων Απόστολος ΒουλγαράκηςΟ Δήμαρχος Καντάνου - Σελίνου Αντώνης ΠερράκηςΟ Πρόεδρος του Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου Λουκάς Μπασιάς

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

09:15 Συγκέντρωση στην είσοδο του Φαραγγιού(επί του επαρχιακού δρόμου Χανίων - Σούγιας)

09:30 Περπάτημα μέχρι τη θέση «Πολλά σπιτάκια» απόστασης 1300 μέτρων

10:00 Επιμνημόσυνη δέηση στον εκκλησιόσχημο βράχο του Αγίου Ιωάννη

10:20 Ξενάγηση στους οικισμούς των επαναστατών «Πολλά σπιτάκια» και «Χοιρόσπηλιο» από τον Ερευνητή Ευτύχιο Κορκίδη.

11:30 Επιστροφή στο παλαιό Δημοτικό Σχολείο Αγίας Ειρήνης

12:00 Ιστορική και Λαογραφική προσέγγιση για το Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης κατά την Τουρκοκρατία από τους:

Σταμάτη Αποστολάκη, Δάσκαλο - Λαογράφο

Νανά Χαλκιαδάκη, Φιλόλογο - Μέλος του Δ.Σ. της ΙΛΑΕΚ

Νεκτάριο Νικολακάκη, Διδάκτορα Ιστορίας και μέλους του Δ.Σ. Συλλόγου Επιστημόνων Σελίνου.

13:30 Απόδοση Τιμητικής Διάκρισηςστο Δάσκαλο & Λαογράφο Σταμάτη Αποστολάκη

Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης Σελίνου

Οχι οριστικό πρόγραμμα

Ιστορία, προοπτικές ανάπτυξης

H αντιπεριφέρεια Χανίων, ο Δήμος Καντάνου- Σελίνου και ο Σύλλογος Επιστημόνων Σελίνου, διοργανώνουν στις 8 Ιουλίου 2017, ημέρα Σάββατο, εκδήλωση στο Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης Σελίνου, σε συνεργασία με πολιτιστικούς συλλόγους της περιοχής .

Το Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης είναι ένας από τους πλέον ιστορικούς τόπους στο νομό Χανίων, αφού συνδέεται ενεργά με γεγονότα, που συνέβησαν σε όλες τις ιστορικές περιόδους.
Παράλληλα, είναι ένας τόπος ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους, λόγω της πλούσιας πανίδας και χλωρίδας που έχει και αποτελεί ένα από τα πιο αξιόλογα φαράγγια της Κρήτης.

Η εκδήλωση έχει σαν σκοπούς:
1. Την προβολή των επαναστατικών αγώνων , που δόθηκαν στην ευρύτερη περιοχή του Φαραγγιού και στην απόδοση τιμής σε αυτούς, που αγωνίστηκαν εκεί η θυσιάστηκαν.
2. Να δοθεί η δυνατότητα στους επισκέπτες να ξεναγηθούν στο μικρό Μουσείο του χωριού της Αγίας Ειρήνης, αλλά και στις ιστορικές περιοχές «Ποροφάραγγο», «Πολλά σπιτάκια» (εκεί υπάρχουν τα ερείπια των σπιτιών που κατέφευγαν οι οικογένειες των επαναστατών), «Χοιρόσπηλιο» (που είναι τόπος θυσίας), φαράγγι Φυγούς κτλ.
Επίσης να δουν τον εκκλησιόσχημο βράχο του Αγίου Ιωάννου , τόπο λατρείας των επαναστατών, όπου και θα γίνει επιμνημόσυνη δέηση .
Η εκδήλωση εξάλλου γίνεται στην επέτειο των 150 χρόνων από τη Μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1866-1869, κατά την οποία το Φαράγγι υπήρξε ορμητήριο των επαναστατών.
3. Να δοθεί η δυνατότητα, ακόμη μεγαλύτερης προβολής του φαραγγιού , το οποίο παρουσιάζει εξαιρετική ομορφιά και ήδη έχει πολλούς επισκέπτες. Αρμόδιοι επιστήμονες και υπηρεσίες θα αναφερθούν με τις εισηγήσεις τους, στην επίλυση των προβλημάτων που υπάρχουν, αλλά και στις δυνατότητες ένταξης σε ευρωπαϊκά προγράμματα έργων, που θα βοηθήσουν στην ακόμη καλλίτερη λειτουργία του Φαραγγιού.

Το πρόγραμμα θα είναι το εξής:
Συγκέντρωση στην είσοδο του Φαραγγιού (επι του επαρχιακού δρόμου Χανίων-Σούγιας) και αναχώρηση με τα πόδια στις 9.30 για τη θέση «Πολλά σπιτάκια» σε απόσταση περίπου 1300 μέτρα.
10.00 Δέηση στον εκκλησιόσχημο βράχο του Αγίου Ιωάννη.
10.20 Ξενάγηση στους δύο οικισμούς των επαναστατών (Πολλά σπιτάκια και Χοιρόσπηλιο) από τον ιστορικό ερευνητή Ευτύχη Κορκίδη.
11.20 Επιστροφή στο σχολείο της Αγίας Ειρήνης.
12.00 Ομιλίες για ιστοριολαογραφικά θέματα που αφορούν την περιοχή από τους:
1)Σταμάτη Αποστολάκη Δάσκαλο - Λαογράφο
2)Ιωάννα Χαλκιαδάκη , Φιλόλογο, μέλος του Διοικητικού συμβουλίου της ΙΛΑΕΚ
3)Νεκτάριο Νικολακάκη, Διδάκτορα ιστορίας, μέλος του Διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου επιστημόνων Σελίνου.
13.00 Σύντομες ομιλίες από φορείς σχετικά με τα προβλήματα και την ανάπτυξη του Φαραγγιού, δηλαδή από εκπροσώπους της αντιπεριφέρειας Χανίων, του Δήμου Καντάνου-Σελίνου, του Δασαρχείου, του φορέα διαχείρισης Λευκών Ορέων κτλ
14.15 Θα δοθούν τιμητικά διπλώματα από τον Δήμο Καντάνου - Σελίνου και άλλους συλλόγους της περιοχής, στο Δάσκαλο - Λαογράφο Σταμάτη Αποστολάκη, για το έργο του και θα ακολουθήσει απόδοση ριζίτικων τραγουδιών από τον πολιτιστικό σύλλογο «ΨΗΛΑΦΙ».